ەگيپەت پەن يراننىڭ استاسۋىندا ءارقايسىنىڭ ءوز ويى بار
More>>
v كاسىپتەنۋ تانىمىنا بۇرىلىس جاساعا تيىپتەر
v شينجياثنعث جذمساق بولشةك كاسعبع ءوز ورنعندا تابان تعرةص تذرؤ نةضعزعندة، ورتا ازياغا بةتالغاندا غانا شعغار جولعن تابا الادع
More>>

ەگيپەتتىڭ زۇڭتۇڭى مورسي وتكەن جىلى تامىزدا يرانعا ساپارلاي بارىپ، ەكى جاقتىلى قاتىناس باستالعاننان كەيىن، يراننىڭ زۇڭتۇڭى احىمادينەجاد 5-اقپاندا ءىسلام سەلبەستىك ۇيىمى باسشىلار كەڭەسىنە قاتىناسۋ ورايىنان پايدالانىپ ەگيپەتتىڭ استاناسى كايرعا ساپارلاي باردى. ەكى ەل باسشىلارىنىڭ ءوزارا استاسۋىندا، ءارقايسىنىڭ ءوز ويى بار.

ەگيپەتتىڭ زۇڭتۇڭى مورسيدىڭ تەھراندا قىسقا عانا بىرنەشە ساعاتتىق ساپاردا بولۋىمەن ۇقسامايتىنى، وسى رەتكى يراننىڭ زۇڭتۇڭى احىمادينەجادتىڭ ەگيپەتتەگى ساپارى دابىرالى بولدى. احىمادينەجاد كايردە ءۇش كۇن ساپاردا بولدى، ساپار كەزىندە ونىڭ اياعىنىڭ استىنا قىزىل كىلەم توسەلىپ، ءتۇرلى ءتۇستى شىراقتار اسىلىپ قىزۋ قارسى الىندى؛ باسشىلار كەڭەسىنەن كەيىنگى پوزيتسيالارى دا وتە بەلسەندى بولدى، مىسالى: مول جەتىستىك، كوزقاراستى ءوزارا توعىستىرۋ، ەگيپەت حالقى جاقسى بولسا، يران حالقى دا جاقسى بولادى، جوعارى ساتىداعىلاردىڭ ءوزارا بارىس-كەلىسىن باستاۋ سياقتىلار بولىپ، دۇنيە ءجۇزى حالقىنا ەكى ەلدىڭ قارىم-قاتىناسىنىڭ جاقسارعاندىعىن اڭعارتتى.

مورسي جونىنەن العاندا، يراننىڭ زۇڭتۇڭى احىمادينەجادتى قىزعىن قارسى الۋى ونىڭ مۇباراك داۋىرىندەگى «ا ق ش-قا جاقىنداسۋداي» ديپلوماتيالىق وي جەلىنى رەتتەگەندىگىن بەينەلەيتىندىگى داۋسىز. وتكەن جىلعى يرانعا ساپارلاي بارىپ ەكى جاقتىلى قاتىناستىڭ باستالۋىنان باستاپ، ەگيپەتتىڭ جاڭادان تاعايىندالعان زۇڭتۇڭى مورسي دۇنيە جۇزىنە بۇرىنعىدان دا دەربەس ديپلوماتيالىق وي جەلىنى، ءارى وڭىرلىك ىستەردە بۇرىنعىدان دا بەلسەندى رول اتقارۋ ويىن ايگىلەدى. مىسالى: وتكەن جىلعى پالەستين مەن يزرايل قاقتىعىسىندا، مورسي جاراستىرۋشى بولىپ، ەكى جاقتى سوعىس توقتاتۋعا ۇندەپ، حالىقارالىق قوعامنىڭ القاۋىنا بولەندى. قازىر ەگيپەتتىڭ ىشكى جاعىندا تاعى دا بىلىقپالىق تۋىلدى، ەگەر ول ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستا تابىسقا جەتىپ، جۇرت نازارىن باسقاعا اۋدارسا، بۇل قولداۋعا يە بولۋدىڭ تاماشا ءادىسى بولار ەدى.

يراننىڭ جاساعان جوسپارى دا ويداعىداي بولدى. يران يادرو نىسانى سەبەبىنەن باتىس ەلدەرىنىڭ ەكونوميكالىق جازاسىنا جانە ديپلوماتيالىق جاقتان وقشالاۋىنا ۇشىراپ، ا ق ش پەن يزرايلدىڭ قارۋ جۇمساۋ حاۋىپىنە ءدوپ كەلدى، مۇنان سىرت، باستى وداقتاسى سيريا داعدارىستىڭ قۇيىنا بەلشەسىنەن باتىپ قوزعالا الماي قالدى، سونىمەن ديپلوماتيالىق وراي جاراتۋ شۇعىل قاجەت بولدى: يراننىڭ يادرو ماسەلەسىنە قاتىستى 6 جاق كەڭەسىن قايتا باستاۋ مۇنىڭ ءبىرى بولسا، ەندى ءبىرى ەگيپەتپەن بولعان قارىم-قاتىناستى ۇزدىكسىز جاقسارتۋ بولدى. ەگيپەتكە ساپارلاي بارعاندا، احىمادينەجاد ادەمى سوزدەر ايتۋدان سىرت، مول قارجى شىعارىپ، ەگيپەتكە قارىز اقشا بەرىپ، ونىڭ قينشىلىق قىسپاعىنان قۇتىلۋىنا كومەكتەسەتىندىگىن ءبىلدىردى.

دەگەنىمەن تاريحي وشپەندىلىك جانە حالىقارالىق جاعداي سياقتى فاكتورلاردىڭ ىقپالىنان، ەگيپەت پەن يراننىڭ كەزەكتەگى بارىس-كەلىسى تەك قىسقا مەرزىمدىك بىرىگۋ عانا بولىپ، ماندىك ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزە الماۋى مۇمكىن.

مۇندا ءبىرىنشى، باستى كەدەرگى ا ق ش-تان كەلەدى. ا ق ش پەن يران ءبىر-بىرىنە جاۋ، ەگيپەتتىڭ وسى ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى جاراستىرۋشىعا جانە تەپە-تەڭدىكتى قاراستىرۋشىعا اينالۋى وڭاي ەمەس. ەگيپەت ديپلوماتيالىق جاقتا دەربەس ءوز-وزىنە قوجا بولۋعا قول جەتكىزۋدى ءۇمىت ەتكەنىمەن، ءبىراق قىسقا ۋاقىتتىڭ ىشىندە ەكونوميكا جانە اسكەري ىستەردە ا ق ش-تىڭ كومەگىنە سۇيەنبەسە بولمايدى.

ەكىنشى، شىعاناق وڭىرىندەگى ەلدەر قارسى تۇرىپ وتىر. ەگيپەتتە بىلىقپالىق تۋىلعاننان كەيىن، شىعاناق ەلدەرى ەگيپەتكە قاراتقان قازىنالىق جاقتاعى قولداۋىن كۇشەيتتى. ال سوڭعى جىلداردان بەرى، ساۋد ارابياسى، كاتار، باحرەين، كۆەيت، ومان، اراب بىرىككەن امىرلىگى سياقتى شىعاناقتاعى اراب ەلدەرى سەلبەستىك كوميتەتىنە مۇشە ەلدەردىڭ يرانمەن بولعان قارىم-قاتىناسى ۇزدىكسىز شيەلەنىسكەندىكتەن، ەگيپەت پەن يراننىڭ ءوزارا جاقىنداسۋى ولاردىڭ نارازىلىعىن تۋدىراتىندىعى ءشۇباسىز. وسى جونىندە، ەگيپەتتىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترى مۇحاممەد كامال امۋلۋ 5-اقپاندا، ەگيپەتتىڭ يرانمەن قارىم-قاتىناسىن جاقسارتۋ ءۇشىن، شىعاناقتاعى اراب ەلدەرىنىڭ حاۋىپسىزدىگىن قۇربان ەتپەيتىندىگىن ايتتى.

ءۇشىنشى، سۋنيتتەر توبى باسىم كوپ ساندى ۇستايتىن ەگيپەت تە يراننان كۇماندانىپ وتىر. مورسيدىڭ قاراستىلىعىنداعى مۇسىلمان باۋىرلاستار قوعامىنىڭ وداقتاسى سارافي توبى شيتتەر توبىنىڭ كەڭەيۋىنەن الاڭداپ، ەگيپەتتىڭ يرانمەن بولعان قارىم-قاتىناسىنىڭ قالىپقا تۇسۋىنە قارسى تۇردى، مىنە بۇل ەگيپەت پەن يراننىڭ قارىم-قاتىناسىنىڭ قالىپقا تۇسۋىندەگى تاعى ءبىر كەدەرگى.

تالداۋ جاساۋشى قايراتكەرلەر: 30 نەشە جىلدىڭ الدىنداعى يران ءىسلام توڭكەرىسى ەگيپەت پەن يراندى قارىم-قاتىناسىن سولعىنداتۋعا، اۋەلى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستى ۇزۋگە اپارىپ سوقتى، قازىر ەكى ەل اراسىنداعى سىزات قالپىنا تۇسۋگە بەتالعانىمەن، الايدا قازىرگە دەيىن كاير مەن تەھران اراسىنداعى قارىم-قاتىناسقا جەتەكشىلىك ەتەتىن وڭىرلىك جۇلگەدە نەگىزىنەن وزگەرىس بولمادى. سوندىقتان ەگيپەت پەن يراننىڭ قارىم-قاتىناسىن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن ءالى دە ۇزاق جول باسۋعا تۋرا كەلەدى،-دەپ قارادى.

Editor :  molder    2013-02-19 11:23:26