ءىسلام سەلبەستىك ۇيىمىنىڭ وراي مەن باسەكەگە توتەپ بەرۋى مۇڭ بولدى
More>>
v كاسىپتەنۋ تانىمىنا بۇرىلىس جاساعا تيىپتەر
v شينجياثنعث جذمساق بولشةك كاسعبع ءوز ورنعندا تابان تعرةص تذرؤ نةضعزعندة، ورتا ازياغا بةتالغاندا غانا شعغار جولعن تابا الادع
More>>

ەكى كۇن اشىلعان 12-كەزەكتى ءىسلام سەلبەستىك ۇيىمىنىڭ باسشىلار كەڭەسى 7-اقپان كۇنى كەشتە ەگيپەتتىڭ استاناسى كايردا جابىلدى. قىزۋ تالقى ارقىلى كەڭەسكە قاتىناسقان ەلدەر سيريا جاعدايى، پالەستين ماسەلەسى، ءىسلام ەلدەرىنىڭ سەلبەستىگى سياقتى كەڭەستىك تاقىرىپتاردا ورتاق تانىمعا كەلىپ، كەڭەستىڭ «سوڭعى حۇجاتىن» شىعاردى.

وسى رەتكى كەڭەس ءىسلام ەلدەرى اراسىنداعى اۋىس-كۇيىس پەن سەلبەستىكتى جەبەۋگە پايدالى ورىن ازىرلەدى دەسەك بولعانداي،ولاردىڭ وراي مەن باسەكە جونىندەگى كوزقاراستارى ۇقساس بولسا دا، كەيبىر كەلەلى ماسەلەلەر جونىندە مەڭگەرىمدىلىگى كۇشتى، اتقارۋعا قولايلى ناقتىلى جوبا جاساي الماي، كەلىسىمگە كەلگەن ورتاق تانىمدارىنىڭ كوبى «دارىپتەۋ»، «قۋزاۋ» كولەمىنەن اسا المادى. تالداۋ جاساۋشى قايراتكەرلەر بىلاي دەپ قارادى: مۇشە ەلدەر ءدىني توپ جانە مەملەكەت جاعدايى جاعىنداعى پارىقتىڭ شەكتەمەسىنە ۇشىرايتىندىقتان، ءىسلام سەلبەستىك ۇيىمىنىڭ ءار قايسى ەل اراسىنداعى الاۋىزدىقتى قىسقا ۋاقىت ىشىندە جويۋى قيىن سياقتى.

«ءىسلام دۇنيەسىنە ورايدان گورى باسەكە كوپ» دەگەن تاقىرىپ وسى رەتكى كەڭەستىڭ باستى تاقىرىبى بولدى. يراننىڭ زۇڭتۇڭى احمەت نيجاتتى قامتىعان 26 ەلدىڭ مەملەكەت باسشىلارى، ۇكىمەت باسشىلارى كەڭەسكە قاتىناسىپ، تاعى 29 ەل ۋاكىل جىبەردى. كەڭەسكە قاتىناسقان ەلدەر سيريا جاعدايى، پالەستين ماسەلەسى، ءىسلام دۇنيەسى سەلبەستىگى جانە مالي جاعدايى سياقتى كەڭەستىك تاقىرىپتاردى اقىلداستى.

ەگيپەتتىڭ زۇڭتۇڭى مۋرسي 6-اقپان كۇنى كەڭەستىڭ اشىلۋ سالتىندا، بارلىق مۇشە ەلدەردى سەلبەستىكتى كۇشەيتىپ، سەنىمدىلىكتى ارتتىرۋعا ۇندەدى. ول، مۇشە ەلدەر اراسىندا ءونىمدى بارىس-كەلىس جاساۋ مەحانيزمىن ورناتىپ، ءىسلام دۇنيەسىندەگى داۋ مەن داعدارىستى بەيبىت جولمەن شەشۋدى ۇسىنىس ەتتى.

7-اقپان كۇنى ءبىر اۋىزدىلىققا كەلگەن «سوڭعى حۇجاتتا»، كەڭەسكە قاتىناسقان ۋاكىلدەر يران، ەگيپەت، ساۋد ارابياسى جانە تۇركيادان ۇيىمداسقان «سيريا حابارلاسۋ گرۋپپاسىنىڭ» رولىن اناعۇرىم ساۋلەلەندىرىپ، سيريا ۇكىمەتى مەن قارسى توپتى شىن پەيىلمەن كەلىسسوز وتكىزۋگە قۋزاپ، سيرياداعى قاندى قاقتىعىستى ەرتە اياقتاتۋعا ءبىر اۋىزدان قوسىلدى.

پالەستين ماسەلەسىنە قاراتا، كەڭەسكە قاتىناسقان ۋاكىلدەر «جىلۋ اتاۋ جينالىسىن» اشىپ، پالەستين حالقىنا قارجى جاعىنان كومەكتەسۋگە قوسىلدى، سونىمەن بىرگە بارلىق اراب ەلدەرىن توپتىق ارەكەت قولدانىپ، يزرايلدىڭ ەۆرەيلەر تۇراعىن كەڭەيتىپ سالۋىنا قارسى تۇرۋعا ۇندەدى؛ مالي جاعدايى جونىندە، «سوڭعى حۇجاتتا» ماليدىڭ يەلىك ۇقىعى مەن دەربەستىگىن قولدايتىندىعى ايتىلىپ، مالي ۇكىمەتىنە قاجەتتى قارجى جانە زاتتىق جاقتان كومەك كورسەتىلەتىندىگى باسا دارىپتەلدى.

ەگيپەت ۇكىمەتى وسى رەتكى ءىسلام ەلدەرى اراسىنداعى جوعارى ساتىلى كەڭەسكە ەرەكشە ءمان بەردى، مۋرسي تاعى كەڭەستىڭ اشىلۋ سالتىندا قىزۋ ىنتامەن ءسوز سويلەپ، كەڭەسكە قاتىناسقانداردى كەڭەستىك تاقىرىپ جونىندە بىرلىككە كەلۋگە قۋزادى، الايدا بەت جۇزىندەگى بۇل جايتتەر مۇشە ەلدەر اراسىنداعى كورنەكتى كىربەڭدىكتى جاسىرىپ جابا المادى.

ەگيپەتتىڭ پراميدا زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ زەرتتەۋشىسى تاريك بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: سيريا ماسەلەسىندە، ءىسلام سەلبەستىك ۇيىمىنا مۇشە باستى ەلدەر بولعان ەگيپەت، يران، ساۋد ارابياسى جانە تۇركيانىڭ مايدانىندا نەداۋىر الاۋىزدىق بار: ەگيپەت سيرياداعى قارسى توپتاردىڭ ىنتىماقتاسىپ، ۇكىمەتكە قىسىم ءتۇسىرىپ، ۇكىمەتتى ماندىك كەلىسسوز وتكىزۋگە ماجبۇرلەپ، باشاردىڭ تاقتان ءتۇسۋىن قايتالاي دارىپتەۋدى ءۇمىت ەتتى، الايدا ءارقانداي فورماداعى قارۋمەن كيلىگۋگە قارسى تۇردى؛ يران باشاردىڭ تاقتان ءتۇسۋىن كورگىسى كەلمەدى، وسى سەبەپتى سيريا ۇكىمەتىنە قىسىم تۇسىرۋگە قارسى تۇردى.

سونىمەن بىرگە، مايدانى بەرىك «باشاردى قۇلاتۋ توبى» ەسەپتەلگەن ساۋد ارابياسى يراننىڭ سيريا ماسەلەسىندەگى رولىنا ۇستاعان ءوز كوزقاراسى بار. ساۋد ارابياسىنىڭ ۋاكىلى كەڭەس وتكىزىلگەن كەزدە ءتىپتى ەكى رەت «جەكە ءىسىمدى بىتىرەمىن» دەگەندى سىلتاۋراتىپ، ەگيپەت باسىن قوسقان، يران مەن تۇركيا قاتىناسقان «سيرياعا حابارلاسۋ گرۋپپاسىنىڭ» كەڭەسىنە قاتىناسپادى.

تاريكتىڭ قاراۋىنشا، پالەستين مەن يزرايل ماسەلەسىندە، كەڭەسكە قاتىناسقان ءارقايسى ەل پالەستينگە «جىلۋ اتاۋ جينالىسىن» اشۋعا قوسىلعانمەن، الايدا ءار ەلدىڭ تۇرلىشە جاعدايى مەن مۇددەسىنە بايلانىستى، وسى رەتكى باسشىلار كەڭەسىندە كومەك كورسەتۋ سالىستىرماسى، شەكتى مەرزىم سياقتى ەگجەي-تەگجەيلى ماسەلەلەر جونىندە ءبىر اۋىزدىلىققا كەلە الماعان؛ يزرايلدىڭ ەۆرەيلەر تۇراعىن سالۋ ارەكەتىنە قاراتا، «سوڭعى حۇجاتتا» اراب ەلدەرىن توپتىق ارەكەتكە كەلۋگە ۇندەگەنمەن، الايدا توپتىق ارەكەتتىڭ ءمانى جانە مازمۇنى جونىندە ىشكەرىلەي تۇسىنىك بەرىلمەي، ۇندەۋ كەزەڭىندە توقىراپ قالعان.

تالداۋ جاساۋشى قايراتكەرلەر بىلاي دەپ قارادى: ءىسلام سەلبەستىك ۇيىمىنىڭ ۇيىسشاڭدىعى مەن ىقپال كۇشىن قىسقا ۋاقىت ىشىندە جوعارىلاتا قويۋى مۇمكىن ەمەس سياقتى. كاير ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ساياسات عىلىمى پروفەسسورى تاكەتا شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ تىلشىلىگىن قابىلداعاندا بىلاي دەدى: مۇشە ەلدەر تۇرلىشە توپ جانە ۇقساماعان ەل جاعدايى شەكتەمەسىنە ۇشىرايتىندىعى سەبەپتى، ءىسلام سەلبەستىك ۇيىمىنىڭ ءبىر اۋىزدىلىققا كەلىپ، سيريا داعدارىسى سياقتى تولعاقتى ماسەلەلەردى قىسقا ۋاقىت ىشىندە شەشۋگە قاجەتتى قولداۋ بەرە قويۋى قيىن.

تاكەتا بىلاي دەپ ءتۇسىندىردى: ساۋد ارابياسى، كاتار سياقتى ەلدەر باس بولعان شىعاناق ەلدەرى سۋنيتتەرگە جاتادى، دىنگە دەگەن تۇسىنىگى ۇقساماعاندىقتان، ولاردىڭ شيتتەردىڭ باسشىلىعىنداعى باشار اكىمياتىمەن جاراسۋى قيىن، ال يران، يراق سياقتى ەلدەرىڭ بيلىك باسىنداعىلار شيتتەر، باشار اكىمياتىمەن تامىرى ءبىر، وسى سەبەپتى سيرياداعى قارسى توپتى ۇكىمەتپەن كەلىسسوز وتكىزۋگە ۇندەپ وتىر.

ءىسلام سەلبەستىك ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ ءوڭىر جانە مەملەكەت جاعدايىنداعى پارقى كورنەكتى: شىعاناق ەلدەرىنىڭ ەكونوميكاسى دامىعان، امبەباپ ناقتى قۋاتى مىعىم، ا ق ش سياقتى باتىس ەلدەرىمەن قاتىناسى نەداۋىر جاقسى؛ ال افريكاداعى مۇشە ەلدەردىڭ ەكونوميكاسى مەشەۋ، ساياسي جاعدايى اۋمالى-توكپەلى.

تاكەتا بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ۇقساماعان دامۋ كەزەڭى تۇرلىشە مۇددە مەن قاجەتتى بىلدىرەدى، سول سەبەپتى وسى ەلدەردىڭ تەرەزەسى تەڭ، ءادىل تۇرعىدا سەلبەسۋ جانە كەلىسسوز وتكىزۋ مەحانيزىمىن ورناتا الۋىنان ءۇمىت كۇتۋ قيىن. ەگەر وسى مەحانيزم بولماسا، «باسەكەدەن گورى وراي كوپ» دەيتىن ۇسىنىس جوبا قۇر ءسوز بولىپ قالا بەرەدى.

Editor :  molder    2013-02-20 11:34:55