باس بەتجاڭالىقتارادەبيەت-كوركەمونەروقۋ-اعارتۋمادەنيەتەلەس
كوز ايىم ساتتەرەكران الەمىتاڭداپ تىڭداڭىزقازاق رەداكسياسىارناۋلى تاقىرىپايماق-وبىلىس
جاڭا حابارلار

بايعازى

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2013-12-04 09:56:13  
ءبىزدىڭ ۇلتتىق سالتىمىزدا كوڭىل قۋانىشى مەن الىپ ۇشقان شاتتىق سەزىممەن باسقالاردان ىقىلاستى پەيىل تىلەۋدىڭ ەندى ءبىر ءتۇرى «بايعازى» دەپ اتالادى. «بايعازىنى كوبىندە جاس وسپىرىم بالالار، بويجەتكەن قىزدار، بوزبالالار جاڭا كيىم كيگەندە، جاڭا زات العاندا اعالارى مەن جەڭگەلەرىنەن، اپەكە، اكە-شەشە، جاناشىر-جاقىندارىنان سۇرايدى.» («قازاق سوۆەت ەتسكلوپەدياسى» 2-توم، 83-بەت). بۇندايدا جاناشىر-جاقىندارى مەن تۋىس-تۋعاندارى قولدا بارلارىن سيعا ۇسىنىپ، بولماعاندا ءبىر تال تۇيمە بولسادا ونىڭ كيگەن جاڭا كيىمىنە تاعىپ، «بايعازى سۇراۋشىعا» وزدەرىنىڭ ىستىق ىقىلاستارى مەن جاقسىلىققا ورتاق پەيىلدەرىن ءبىلدىرىپ وتىرادى. «ءبىر تامشى سۋدان دا الىپ مۇحيتتىڭ نە ەكەنىن بىلۋگە بولادى»، «جاقسى ءسوز جان سەمىرتەدى» دەگەندەي، بۇنىڭ ءوزى دە «بايعازى بەرۋ» سىندى ادەتتىڭ ادامدار اراسىنداعى بەرەكە مەن تاتۋ-ءتاتتى قاتىناستى ايگىلەپ جاتقان ۇلاعاتتى ۇلتتىق داستۇرلەرىمىزدىڭ ءبىرى ەكەندىگىن ايعاقتايدى.
«ادام كوركى ـــ شۇپەرەك » دەگەندەي، جەر شارىنا اياق باسقان ادام سىندى پەندەنىڭ قايسىسى ۇستىنە ءبۇتىن كيىم كيىپ، جاڭا كيىم ءىلۋدى ارماندامايدى دەيسىز ! شىندىعىندا، ادام بالاسى ۇستىلەرىنە جاڭا كيىم كيگەندە ءبىر جاساپ، ءبىر رەت ءماز بولا قارق بولىپ قالادى. بۇلدا بولسا تۇرمىستىڭ ءبىر قاجەتتىلىگى، كۇندەلىك تىرلىكتىڭ ءبىر قىزىعى ەسەپتەلەدى. وسىندايدا پەرىشتە كوڭىل بالالار مەن ەندى عانا بوي دۇزەي باستاعان بالعىن بويجەتكەندەردىڭ قۋانىشتارىندا شەك بولمايدى. وسىنداي الىپ ۇشقان سەزىمدەرمەن جاندارىن جاي تاپتىرماعان قۋانىشتىڭ اسەرىندە، ولار سول كيىمدەرىن اسىعا كيىپ، ونى «باسقالار كورسە ەكەن»، «جاقسى ەكەن دەپ ماقتاسا ەكەن» دەپ تۇرادى. بۇندايدا تۋىس-تۋعاندارى مەن جاناشىر-جاقىندارىنىڭ ولارعا بايعازى ۇسىنىپ، وزدەرىنىڭ بالا قۋانىشىنا ورتاق ەكەنىن بەينەلەۋلەرى، سول سەزىمى اسىپ-تاسقان بالا ءۇشىن اسا ۇلكەن باقىت، وتە زور ماقتانىش بولادى. ويتكەنى ادام قاي-قاشاندا «كوڭىلدەن ازىپ، كوڭىلدەن سەمىرەدى» ەمەس پە؟! مىنە وسىنداي بولعاندىقتان دا جاڭا كيىمگە بايعازى بەرۋ ادامدار اراسىنداعى تاتۋلىق پەن سيلاستىقتىڭ، كوڭىلى جاقىندىق پەن رۋحاني ورتاقتاستىقتىڭ ءبىر بەلگىسى بولىپ، اق كوڭىل مەن اق نيەتتىڭ بەينەسى سانالادى .سوندىقتان دا ءبىز ۇلتتىق ومىرىمىزدەگى «بايعازى بەرۋ» سىندى سالتتى ادامدار اراسىنداعى كوڭىل شاتتىعى مەن وعان ورتاق بولۋدى كورسەتەتىن، بۇل كۇندەرى دە ونان ارى جالعاستىرىپ، جاڭعىرتا بەرۋگە ءتيىستى تاماشا دا تارتىمدى ادەتەرىمىزدىڭ ءبىرى دەگىمىز كەلەدى.مەنىڭ بىلۋىمشە، ءبىزدىڭ ارامىزدا بۇگىنگى كۇندە دە «بايعازى» بەرىلەدى. وكىنىشكە وراي، ول «بايعازى» ەمەس، «جۋۋ» دەپ اتالادى. مەيلى ۇلكەن، مەيلى كىشى بولسىن، الدە كىم كوشەگە كورنەكتى كيىم كيىپ شىعا قالسا، بولماسا مەكەمەسىنە جاڭا كيىم كيىپ بارا قالسا، وعان قىزمەتتەستەرى مەن دوستارى «پو، بۇگىن ءبىر وتە ءايبات جاڭا كيىم كيگەن ەكەنسىڭ. ونى ەندى جۋاتىن شىعارسىڭ» دەپ ءتىل قاتىسىپ جاتادى. وزدەرى «بايعازى» بەرمەك تۇگىل، كيىم يەسىنىڭ وزىنەن دامەتەدى دە، سونىمەن ماگازيندەر مەن اسحانالارعا، رەستۋراندار مەن مەيرامحانالارعا بارىپ، جاڭا كيىمدى جۋۋ باستالادى. ال، ونىڭ ارتى نەگە اپارىپ سوعاتىندىعىن ەلدىڭ ءبارى دە بىلەدى. بۇل ارادا ءبىزدىڭ ايتپاق بولىپ وتىرعانىمىز: «بايعازى بەرۋ» سىندى ۇلاعاتتى ۇلتتىق ءداستۇرىمىز بىلايشا كەرىسىنە قاراي بەت الماي، ءوزىنىڭ بۇرىنعى ارناسىندا كەتە بەرسە ەكەن دەۋ بولماق!
ءان الەمى

جول توسىلىپ قالدى

تۇلپارىم