باس بەتجاڭالىقتارادەبيەت-كوركەمونەروقۋ-اعارتۋمادەنيەتەلەس
كوز ايىم ساتتەرەكران الەمىتاڭداپ تىڭداڭىزقازاق رەداكسياسىارناۋلى تاقىرىپايماق-وبىلىس
جاڭا حابارلار

اۆتونوميالى رايون قۇرىلعاندىعىنىڭ 60 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى سالتاناتپەن اشىلدى

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ گازەتى    2015-10-02 22:20:46  

بۇل 60 جىل بوران-شاشىندى باستان كەشىرگەن، تولاعاي تابىسقا كەنەلگەن 60 جىل بولدى. 1-قازان تۇستەن بۇرىن، شينجياڭداعى 2200دەن استام ءار ۇلت، ءار سالا ۋاكىلدەرى شينجياڭ حالىق سارايىندا سالتاناتپەن باس قوسىپ، اۆتونوميالى رايون قۇرىلعاندىعىنىڭ 60 جىلدىعىن قىزۋ قۇتتىقتادى. ج ك پ ورتالىق كوميتەتى، مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتى، مەملەكەتتىك كەڭەس، مەملەكەتتىك ساياسي كەڭەس، ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتى قۇتتىقتاۋ تەلەگرامماسىن جولدادى. ج ك پ ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسىنىڭ تۇراقتى مۇشەسى، مەملەكەتتىك ساياسي كەڭەستىڭ ءتوراعاسى، ورتالىق ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ باستىعى يۇي جىڭشىڭ جينالىسقا قاتىناستى، سونداي - اق ماڭىزدى ءسوز سويلەدى.
التىن كۇزدە تيانشاننىڭ تۇستىگى مەن تەرىستىگى مەرەكەنى قۇتتىقتاۋ قىزۋ مەرەيىنە شومدى. ۇرىمجىدە شينجياڭ حالىق سارايىنىڭ الدىنداعى الاڭ گۇل-گۇل جايناپ، ءتۇستى تۋلار جەلبىرەدى؛ باس شۋجيدىڭ «شينجياڭدى كوركەيتىپ، وتان ارمانىن بىرگە جۇزەگە اسىرايىق» دەگەن ارناۋ ءسوزى جازىلعان تاقتايشا زالدا ەرەكشە ايشىقتى كورىندى. قۇتتىقتاۋ جينالىسىنا قاتىناسقان ءار ۇلت، ءار سالاداعى كادرلار مەن بۇقارانىڭ ۋاكىلدەرى ۇلتتىق مەرەكەلىك كيىم نەمەسە كاستيۋم كيگەن، وزات، ۇلگىلىلەردىڭ ۋاكىلدەرى كەۋدەلەرىنە جارقىراعان مەدال تاعىپ، نارت قىزىل تورعىن القا اسىنعان. ولاردىڭ اراسىندا جۇمىسشى، ديقان، شينجياڭدا تۇراتىن اسكەري بولىمدەردەگى كوماندير-جاۋىنگەرلەر مەن قارۋلى ساقشى وفيتسەر-جاۋىنگەرلەرى جانە قوعام حاۋىپسىزدىگى حالىق ساقشىلارى، ورگان كادرلارى بار، ولاردىڭ ءبارى ءار سالادان، ءار كاسىپتەن شىققان تاڭداۋلىلار، وتانىمىزدىڭ باتىس بولەگىندەگى وسى ءبىر ىرىستى ءوڭىردى كوركەيتۋگە جانە ونى دامىتۋعا ات سالىسقاندار، كۋا بولعاندار. وسىنداي تاريحي سيپاتتى مەرەيلى ساتتە، ولاردىڭ بويىن ماقتانىش، قۋانىش سەزىم بيلەپ، جيىن زالى شات مەرەيگە بولەندى، توڭىرەكتىڭ ءتورت بۇرىشىنان كەلگەن قاۋىم وسى ارادا باس قوسىپ، سالتاناتتى مەرەكەنى بىرگە تويلادى.
ج ك پ ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسىنىڭ مۇشەسى، مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ ورىنباسار زۇڭليى، ورتالىق ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ ورىنباسار باستىعى ليۋ ياندۇڭ، مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ ورىنباسار باستىعى، ورتالىق ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ ورىنباسار باستىعى ەركىن يمىرباقى، مەملەكەتتىك ساياسي كەڭەستىڭ ورىنباسار ءتوراعاسى، ورتالىق ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ ورىنباسار باستىعى جاڭ چيڭلي، مەملەكەتتىك ساياسي كەڭەستىڭ ورىنباسار ءتوراعاسى، مەملەكەتتىك ۇلت كوميتەتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، ورتالىق ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ ورىنباسار باستىعى ۋاڭ جىڭۋي، ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ مۇشەسى، باس ارتقى شەپ قامداۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى، ورتالىق ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ ورىنباسار باستىعى جاۋ كىشى جانە ورتالىق ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىندەگى بارلىق مۇشەلەر جينالىسقا قاتىناستى.
ج ك پ ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسىنىڭ مۇشەسى، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ شۋجيى، شينجياڭ اسكەري رايونى پارتكومىنىڭ ءبىرىنشى شۋجيى، شينجياڭ ءوندىرىس - قۇرىلىس بيڭتۋانى پارتكومىنىڭ ءبىرىنشى شۋجيى، ءبىرىنشى ساياسي كوميسسارى جاڭ چۇنشيان، اۆتونوميالى رايونىمىزداعى پارتيا، ۇكىمەت، ارميا ورىندارىنىڭ، سونداي-اق شينجياڭ ءوندىرىس-قۇرىلىس بيڭتۋانىنىڭ باسشىلارى، سىمايىل احىمەت، سىمايىل تىلەۋالدى، ابىلەت ابدىرەشيت سياقتى دەمالىسقا، پەنسياعا شىققان ساقا جولداستار ءتوراعالار مىنبەسىنەن ورىن الدى.
جينالىستى اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ورىنباسار شۋجيى، اۆتونوميالى رايوننىڭ ءتوراعاسى شوكىرات زاكىر باسقاردى.
ءتوراعالار مىنبەسىنىڭ قاق ورتاسىنا الىپ مەملەكەت گەرىبى ءىلىنىپ، ەكى جاعىنا بەس-بەستەن قىزىلتۋ قويىلعان. ەكى جاقتاعى ۇلكەن ەكراننان جەكە-جەكە باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىمەن ەتەنە بولعان بەينە كەسكىندەرى مەن اۆتونوميالى رايون قۇرىلعاندىعىنىڭ 60 جىلدىعىنا ارنالعان ىزناك بەلگى شىعىپ تۇر. ۇيعۇر، حانزۋ تىلىندە «شي جينپيڭ جولداس باس شۋجي بولعان پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ توڭىرەگىنە تىعىز ىنتىماقتاسىپ، ىنتىماقتى، جاراسىمدى، كوركەيگەن، باي، وركەنيەتتى، العا باسقان، حالىق الاڭسىز تىرشىلىك ەتكەن سوتسياليستىك شينجياڭ قۇرۋ جولىندا قۇلشىنا كۇرەسەيىك!» دەگەن ۇران جازىلعان الىپ كەرمە تۋ شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ ءبىر نيەتپەن سەلبەسىپ شينجياڭدى كوركەيتۋ اسقاق جىگەرى مەن بەرىك سەنىمىن ايگىلەپ تۇرعانداي.
ساعات 10 نان 30 مينۋت وتكەندە، قۇتتىقتاۋ جينالىسى باستالدى. تۇتاس زالداعىلار جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ءان ۇرانىن اسقاقتاتا شىرقادى.
قۇتتىقتاۋ جينالىسىندا، ليۋ ياندۇڭ ج ك پ ورتالىق كوميتەتىنىڭ، مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ، مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ، مەملەكەتتىك ساياسي كەڭەستىڭ، ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ، شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونى قۇرىلعاندىعىنىڭ 60 جىلدىعىنا جولداعان قۇتتىقتاۋ تەلەگرامماسىن وقىدى.
قۇتتىقتاۋ تەلەگرامماسىندا بىلاي دەلىنگەن: شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونى 1955-جىلى قۇرىلدى، بۇل شينجياڭنىڭ دامۋ تاريحىندا بەلەستىك ءمان الاتىن ءىرى ءىس. سودان باستاپ، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ باسشىلىعىندا، شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقى ۇلتتىق تەرريتوريالى اۆتونوميا ۇقىعىنان تولىق يگىلىكتەنىپ، سوتسياليستىك شينجياڭ قۇرۋ ءداۋىرىنىڭ تىڭ پاراعىن اشتى. 60 جىلدان بەرى، شينجياڭنىڭ، شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ بەت-بەينەسىندە تاريحي سيپاتتى وزگەرىستەر بولدى. بۇگىنگى شينجياڭ كوركەيىپ-گۇلدەنىپ، ىستەرى ىلگەرىلەپ، ءار ۇلت حالقى ارىندى قاداممەن العا ۇمتىلىپ، اناردىڭ دانىندەي ۇيىسىپ، شينجياڭنىڭ قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىعىن قورعاۋعا تولىق سەنىم ارتىپ، جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرۋ جولىندا تالىقپاي قۇلشىنۋدا.قىزۋ شاپالاق ءۇنى ىشىندە، يۇي جىڭشىڭ قىزۋ مەرەيلى ءسوز سويلەدى. ول الدىمەن پارتيا ورتالىق كوميتەتى، مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتى، مەملەكەتتىك كەڭەس، مەملەكەتتىك ساياسي كەڭەس، ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتى اتىنان، شينجياڭداعى ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقارانىڭ جانە ءار سالاداعى قايراتكەرلەردىڭ، حالىق ازاتتىق ارمياسىنىڭ شينجياڭداعى اسكەري بولىمدەرىندەگى كوماندىر-جاۋىنگەرلەردىڭ، قارۋلى ساقشى شينجياڭ بولىمىندەگى وفيتسەرلەر مەن جاۋىنگەرلەردىڭ، ساياسي-زاڭ سالاسىنداعى كادر-ساقشىلاردىڭ، شينجياڭ ءوندىرىس-قۇرىلىس بيڭتۋانىنداعى كادرلار مەن جۇمىسشى-قىزمەتشىلەردىڭ، ورتالىقتىڭ شينجياڭدا تۇراتىن ورىندارىنداعى كادرلار مەن جۇمىسشى-قىزمەتشىلەردىڭ جانە شينجياڭعا كومەككە كەلگەن بارلىق كادرلاردىڭ مەرەكەلەرىن قىزۋ قۇتتىقتادى، سونداي-اق ولاردان شىنايى حال سۇرادى؛ شينجياڭنىڭ دامۋىنا، العا باسۋىنا كوڭىل ءبولىپ، قولداۋ كورسەتكەن جولداستارعا، دوستارعا شىن جۇرەكتەن العىس ايتتى، سونداي-اق وسكەلەڭ قۇرمەت ءبىلدىردى.

يۇي جىڭشىڭ بىلاي دەدى: 60 جىلدان بەرى، شينجياڭ ايبىندى تاريحي بارىستى باستان كەشىرىپ، دۇيىم جۇرتتى جالت قاراتارلىقتاي شۇعىلالى تابىستارعا قول جەتكىزدى. 60 جىلدىق تابىستى تاجىريبەلەر بىزگە مىنانى ءتۇسىندىردى: شينجياڭ قىزمەتىن جاقسى ىستەۋ ءۇشىن، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ باسشىلىعىنا، ءسوز جوق، مىزعىماي تاباندى بولۋ، جۇڭگوشا سوتسياليزم جولىنان، ۇلتتىق تەرريتوريالى اۆتونوميا تۇزىمىنەن جازباۋ؛ زاڭنىڭ بەدەلىن، حالىقتىڭ مۇددەسىن، ۇلتتار ىنتىماعىن، وتاننىڭ تۇتاستىعىن، ءسوز جوق، باتىل قورعاپ، «ءۇش ءتۇرلى كۇشكە» زاڭ بويىنشا قاتاڭ سوققى بەرىپ، شينجياڭنىڭ جاراسىمدىلىعىنا، ورنىقتىلىعىنا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ؛ ۇلتتار ىنتىماعى ۇلى تۋىن، ءسوز جوق، بيىك ۇستاپ، پارتيانىڭ ۇلت، ءدىن ساياساتىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ ۇلى وتان، جۇڭحۋا ۇلتى، جۇڭحۋا مادەنيەتى، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى، جۇڭگوشا سوتسياليزم جونىندەگى ورتاق تانىمىن ۇزدىكسىز كۇشەيتۋ؛ شينجياڭنىڭ اناعۇرلىم جاقسى، اناعۇرلىم تەز دامۋىن، ءسوز جوق، تاباندىلىقپەن ىلگەرىلەتىپ، دامۋدى حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋ، جەرگىلىكتى ورىندارعا تيىمدىلىك جاساۋ، ىنتىماقتىلىقتى كۇشەيتۋ جاعىندا تياناقتاندىرىپ، جۇڭگوشا ەرەكشەلىكتەگى، شينجياڭ ەرەكشەلىگىندەگى عىلمي دامۋ جولىمەن ءجۇرۋ؛ ورتالىقتىڭ كوڭىل ءبولۋى مەن بۇكىل ەلىمىزدىڭ قولداۋىن، شينجياڭداعى ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقارانىڭ قاجىرلىلىقپەن كۇرەس جۇرگىزۋىمەن تىعىز ۇشتاستىرىپ، شينجياڭنىڭ قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىعىن ىلگەرىلەتۋدىڭ قۇدىرەتتى بىرىككەن كۇشىن قالىپتاستىرۋ كەرەك.  يۇي جىڭشىڭ مىنانى اتاپ كورسەتتى: كەزەكتە ەلىمىز جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرۋ، رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋ، مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن جونگە سالۋ، پارتيانى جاپپاي قاتاڭ باسقارۋداي ماڭىزدى كەزەڭدە تۇر، بۇل ءارى شينجياڭنىڭ قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىقتى جۇزەگە اسىرۋداعى ماڭىزدى كەزەڭى. بىلتىر مامىردا، ورتالىق كوميتەت شينجياڭ قىزمەتى جونىندە 2 - رەت اڭگىمە ءماجىلىس اشىپ، جاڭا جاعدايدا شينجياڭ قىزمەتىن جاقسى ىستەۋ جونىندەگى ماڭىزدى باعىت - ساياساتتاردى ايقىنداپ، شينجياڭنىڭ قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىعىن ارقاۋ ەتە وتىرىپ، ءبىر قىدىرۋ پارمەندى شارالار شىعارىپ، شينجياڭنىڭ دامۋىنا ايقىن بەتالىس كورسەتىپ بەردى.  شينجياڭداعى ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقارا پارتيا 18 - قۇرىلتايىنىڭ جانە پارتيا 18 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ءۇشىنشى، ءتورتىنشى جالپى ماجىلىستەرىنىڭ رۋحىن مۇقيات دايەكتىلەندىرىپ، ورتالىقتىڭ شينجياڭ قىزمەتى جونىندەگى 2 - رەتكى اڭگىمە ءماجىلىسىنىڭ رۋحىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ، «ءتورتتى جاپپاي ورىنداۋ» ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋىن مىقتاپ ارقاۋ ەتىپ، شينجياڭنىڭ قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىعىن ىلگەرىلەتۋ سىندى كوزدەۋ ءتۇيىنى مەن كۇش سالۋ تۇيىنىن تياناقتى مىقتى يگەرىپ، شينجياڭدى زاڭمەن جونگە سالۋدان، شينجياڭدى ىنتىماقتاسا ورنىقتىرۋدان، شينجياڭدى باياندى كوركەيتۋدەن جازباي، ىنتىماقتى، جاراسىمدى، كوركەيگەن، باي، وركەنيەتتى، العا باسقان، حالىق الاڭسىز تىرشىلىك ەتەتىن سوتسياليستىك شينجياڭ ەتىپ قۇرىپ شىعۋ جولىندا قۇلشىنۋى كەرەك.  يۇي جىڭشىڭ سوڭىندا بىلاي دەدى: 60 جىلدى باسىپ وتكەن شينجياڭ بۇگىن تاعى ءبىر تىڭ تاريحي بەلەسكە قادام قويدى. ءبىز شي جينپيڭ جولداس باس شۋجي بولعان پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ توڭىرەگىنە تىعىز توپتاسىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزم ۇلى تۋىن بيىك ۇستاپ، دىڭ شياۋپيڭ نازارياسىن، «ۇشكە ۋاكىلدىك ەتۋ» ماڭىزدى يدەياسىن، عىلمي دامۋ كوزقاراسىن جەتەكشى ەتۋدەن جازباي، باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى سوزدەرىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي ۇيرەنىپ، دايەكتىلەندىرىپ، ورتالىقتىڭ شينجياڭ قىزمەتى جونىندەگى كەلەلى باعىت - ساياساتتارىن مۇقيات دايەكتىلەندىرىپ، جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ، ءورىس اشا ىلگەرىلەپ، شينجياڭدى كوركەيتۋ، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى كوركەيۋى سىندى جۇڭگو ارمانىن جۇزەگە اسىرۋ جولىندا قۇلشىنا كۇرەس جۇرگىزۋىمىز كەرەك! (تولىعى ايىرىم بەرىلدى)  جاڭ چۇنشيان جينالىستا ءسوز سويلەدى. ول اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم، حالىق قۇرىلتايى، حالىق ۇكىمەتى، ساياسي كەڭەس، شينجياڭ اسكەري رايونى، شينجياڭ ءوندىرىس - قۇرىلىس بيڭتۋانى جانە شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقى اتىنان، شي جينپيڭ جولداس باس شۋجي بولعان پارتيا ورتالىق كوميتەتىنە وسكەلەڭ قۇرمەت ءبىلدىردى؛ ءتوراعا يۇي جىڭشىڭ باستاعان ورتالىق ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىندەگىلەردى قىزۋ قارسى الدى؛ تۇتاس شينجياڭداعى ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقارانىڭ جانە ءار سالاداعى قايراتكەرلەردىڭ، شينجياڭدا تۇراتىن ازاتتىق ارميا كوماندىر - جاۋىنگەرلەرىنىڭ، قارۋلى ساقشى وفيتسەر - جاۋىنگەرلەرىنىڭ، ساياسي - زاڭ سالاسىنداعى كادر - ساقشىلاردىڭ، ورتالىقتىڭ شينجياڭدا تۇراتىن ورىندارىنداعى كادرلار مەن جۇمىسشى - قىزمەتشىلەردىڭ جانە شينجياڭعا كومەككە كەلگەن جالپى كادرلار مەن دارىندىلاردىڭ مەرەكەسىن قۇتتىقتادى؛ ۇزاق ۋاقىتتان بەرى شينجياڭنىڭ دامۋى مەن العا باسۋىنا كوڭىل ءبولىپ، قولداۋ كورسەتىپ كەلگەن جولداستارعا، دوستارعا شىن جۇرەكتەن العىس ايتتى.  جاڭ چۇنشيان بىلاي دەدى: شينجياڭنىڭ 60 جىلدىق شۇعىلالى تابىسى − ماۋ زىدۇڭ، دىڭ شياۋپيڭ، جياڭ زىمين جولداستاردى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ 3 ۇرپاق باسشىلىق كوللەكتيۆى مەن حۋ جينتاۋ جولداس باس شۋجي بولعان پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ، شي جينپيڭ جولداس باس شۋجي بولعان پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ كورەگەندىگىنىڭ، دانىشپاندىق شەشىمىنىڭ، ەرەكشە قامقورلىعىنىڭ جەمىسى، پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى شي جينپيڭ باس شۋجي بولعان پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭدى باسقارۋ جوباسى − شينجياڭنىڭ تابىستى امالياتى، جۇڭگوشا سوتسياليزم شينجياڭنىڭ ۇلى جەڭىسى، بۇل ءارى وتكەن كەزەكتى اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومداردىڭ، ۇكىمەتتەردىڭ تۇتاس شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىن ىنتىماقتاستىرا باستاپ، كۇرەس جاساۋىنىڭ جەمىسى، وندا ورتالىقتاعى مەملەكەتتىك مينيسترلىكتەردىڭ، كوميتەتتەردىڭ، باۋىرلاس ولكە، رايون، قالالاردىڭ بارىنشا قولداپ - قۋاتتاۋى، كومەگى جانە شينجياڭداعى حالىق ازاتتىق ارمياسىنىڭ، قارۋلى ساقشى بولىمدەرىنىڭ ادالدىقپەن ۇلەس قوسۋى قامتىلعان، بۇكىل ەلدەگى ءار ۇلت حالقىنىڭ ءبىر ءۇيلى جانداي ەتەنە سۇيىسپەنشىلىگى شوعىرلانعان، شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقى ونى ماڭگى ەستەن شىعارمايدى! (تولىعى ايىرىم بەرىلدى)  شينجياڭ اسكەري رايونىنىڭ سىليڭيۋانى پىڭ يۇڭ بىلاي دەدى: بۇگىنگى شينجياڭنىڭ ەكونوميكاسى، قوعامى تەز دامۋدا، جالپىلىق قۋاتى كورنەكتى ارتۋدا، قالا - اۋىلداردىڭ بەت - بەينەسىندە شىت جاڭا وزگەرىس بولدى، ورنىقتىلىق جاعدايى ۇزدىكسىز جاقسى جاققا بەت الۋدا، ءار ۇلت حالقى الاڭسىز تىرشىلىك ەتۋدە، باقىت كورسەتكىشى كۇن سايىن جوعارىلاۋدا، بار الاپتان گۇلدەنىپ - كوركەيگەن، كۇن سايىن دامىعان قۋانىشتى جايتتەر مەن مۇندالايدى. شينجياڭ سىندى وسى ىرىستى مەكەندى قورعاپ تۇرعان حالىق جاساقتارى رەتىندە، ءبىزدىڭ كوكىرەگىمىزدى ماقتانىش سەزىمى بيلەپ، ەرەكشە شاتتانۋدامىز.

شينجياڭنىڭ بايتاق دالاسىندا، «قوس قورعاۋدىڭ»، بىرگە قۇرۋدىڭ ارىنى اسقاقتاپ، بار الاپتان ارميا مەن حالىقتىڭ ءبىر ءۇيلى جانداي بولعان ءداۋىردىڭ ماداق جىرى شىرقالدى. ارميا مەن ۇكىمەت، ارميا مەن حالىق جانە ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ اسەرلى حيكايالارى تۇرپاننىڭ جۇزىمىندەي كوزگە شارق ۇرادى، ساناپ تاۋىسقىسىز. تۇتاس شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ شينجياڭداعى اسكەري بولىمدەرگە جانە قارۋلى ساقشى كوماندير - جاۋىنگەرلەرىنە دەگەن تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىگى ماڭگى جادىمىزدا ساقتالادى، ول ءبىزدىڭ قۇلشىنا العا باسۋىمىزعا ءارقاشان جەبەۋشى بولادى. جاڭا جاعداي، تىڭ مىندەت، تىڭ تالاپ الدىندا، ءبىز، ءسوز جوق، ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ جەلىلەس ماڭىزدى ءسوزىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي ۇيرەنىپ، دايەكتىلەندىرىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ، ورتالىق اسكەري ىستەرى كوميتەتىنىڭ جانە ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ قولباسشىلىعىنا قاتاڭ بويسۇنۋىمىز؛ ءسوز جوق، بورىشتى ادالدىقپەن اتقارىپ، جاۋىنگەرلىك اترەتىنىڭ، قىزمەت اترەتىنىڭ، ءوندىرىس اترەتىنىڭ رولىن تولىق ساۋلەلەندىرۋىمىز؛ ءسوز جوق، كۇشتى شوعىرلاندىرىپ، ارميانى قۇدىرەتتەندىرىپ، شايقاستا جەڭىسكە جەتىپ، ناقتى سوعىستىق اسكەري جاتتىعۋدى جوعارى ولشەممەن ىلگەرىلەتىپ، سوعىستا جەڭىسكە جەتەتىن قۋاتتى قوسىن سومداۋعا كۇش سالۋىمىز؛ ءسوز جوق، ءتۇبىرلى باس ماقساتتى امالياتتا ايگىلەپ، جەرگىلىكتى ورىننىڭ ەكونوميكالىق، قوعامدىق قۇرىلىسىنا بەلسەنە قولداۋ كورسەتىپ، ارميا مەن ۇكىمەتتىڭ، ارميا مەن حالىقتىڭ جانە ۇلتتاردىڭ ىنتىماعىن ۇزدىكسىز بەكەمدەۋىمىز؛ ءسوز جوق، «ۇشتە قاتاڭ، ۇشتە شىنايى بولۋ» تالابىن دايەكتىلەندىرىپ، قاراقۇرىم تاۋى رۋحىن بارىنشا ساۋلەلەندىرىپ، توڭكەرىستىك گەنگە سانالىلىقپەن مۇراگەرلىك ەتىپ، وتاننىڭ جانە حالىقتىڭ ماڭگى ادال قورعاۋشىسى بولىپ، شينجياڭنىڭ قوعامدىق ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىعىن قورعاۋدىڭ تىرەگى بولۋىمىز كەرەك.  اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ورىنباسار شۋجيى، شينجياڭ ءوندىرىس - قۇرىلىس بيڭتۋانىنىڭ ساياسي كوميسسارى حان يۇڭ بىلاي دەدى: شينجياڭ ءوندىرىس - قۇرىلىس بيڭتۋانىنداعى 2 ميلليون 730 مىڭ جۇمىسشى - قىزمەتكەر، بۇقارا شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىمەن بىرگە، اۆتونوميالى رايون قۇرىلعاندىعىنىڭ 60 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ مەرەي تويىنىڭ شاتتىعىنا شومىپ، شينجياڭنىڭ شۇعىلالى جەتىستىگىنە ەرەكشە جەلپىنىپ، شينجياڭنىڭ ەرتەڭىنىڭ نۇرلى بولاتىندىعىنا كامىل سەنەدى. بيڭتۋان اۆتونوميالى رايوننىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولەگى. بيڭتۋان اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ باسشىلىعىندا ورتالىقتىڭ شەشىمدەرى مەن ورنالاستىرۋلارىن ىشكەرىلەي دايەكتى تياناقتاندىرىپ، مەملەكەتتىڭ مۇددەسى − بيڭتۋاننىڭ مۇددەسى، شينجياڭنىڭ جالپى جاعدايى − بيڭتۋاننىڭ جالپى جاعدايى، ورتالىقتىڭ تالاپتارىنا تاباندى بولۋ− بيڭتۋاننىڭ مىندەتى، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ورنالاستىرۋى − بيڭتۋاننىڭ ارەكەتى دەگەنگە تاباندى بولىپ، شينجياڭ قىزمەتى جالپى جاعدايىندا بيڭتۋاننىڭ قىزمەتىن جوبالاپ، ىلگەرىلەتىپ، «ءتورتتى جاپپاي ورىنداۋ» ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋىن يگەرىپ، شينجياڭنىڭ قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىعى باس نىساناسىن ارقاۋ ەتىپ، شەكارا ءوڭىردى تىنىشتاندىرۋدىڭ، شينجياڭنىڭ ورنىقتىلىعىن بەكەمدەۋدىڭ «ورنىقتىرعىشىنا»، ءار ۇلت بۇقاراسىن ۇيىستىراتىن «قورىتۋ پەشىنە»، وزىق وندىرگىش كۇشتەر مەن وزىق مادەنيەتتىڭ «ۇلگى كورسەتەتىن رايونىنا» شىن مانىندە اينالىپ، ىنتىماقتى، جاراسىمدى، گۇلدەنگەن، باي، وركەنيەتتى، العا باسقان، الاڭسىز تىرشىلىك ەتەتىن سوتسياليستىك شينجياڭدى قۇرۋ جولىندا تىڭ ۇلەستەر قوسىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ ماڭىزدى تاپسىرماسىن، بۇكىل ەل حالقىنىڭ تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىگىن ۇمىتپاي، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ تالابى مەن شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ ءۇمىتىن اقتايدى  حوتان قالاسى يۇرۇڭقاش قالاشىعى يۇڭبازار قىستاعىنىڭ ديقانى ابلەز ءماتيۇسۇپ، موڭعۇلكۇرە اۋدانى قوناقاي اۋىلى اقتاس قىستاعىنىڭ مالشىسى ايتجان ەگىنشى - مالشى قاۋىمى اتىنان جەكە - جەكە ۇيعۇر، قازاق تىلىندە ىلگەرىندى - كەيىندى ءسوز الدى. ولار ءوز كەشىرمەلەرى ارقىلى ومىردەگى زور وزگەرىستەردى، باقىت تۋرالى اسەرلەرىن باياندادى. ولار بىلاي دەدى: «سۋ ىشكەندە قۇدىق قازۋشىنى ۇمىتپاۋ» كەرەك. پارتيانىڭ شاپاعاتى تەڭىزدەن دە تەرەڭ. كوممۋنيستىك پارتيا بولماسا جاڭا جۇڭگو، رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋ بولماسا، گۇلدەنىپ - دامىعان كوركەم شينجياڭ، پارتيا مەن ۇكىمەتتىڭ ابزال ساياساتى بولماسا بۇگىنگىدەي باقىتتى تۇرمىس بولماس ەدى. پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ باسشىلىعىندا ۇلتتار ىنتىماعىن اناعۇرلىم كۇشەيتىپ، ۇلتتار اناردىڭ دانىندەي ۇيىسىپ، قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىقتى ويداعىداي قورعاپ، مەكەنىمىزدى، شينجياڭدى، وتاندى ءتىپتى دە گۇلدەندىرە تۇسەمىز.  جينالىستان ىلگەرى، يۇي جىڭشىڭ قاتارلى باسشىلار اۆتونوميالى رايوندىق وزات ۇلگىلەردىڭ ۋاكىلدەرىمەن كەزدەستى جانە ولارمەن بىرگە سۋرەتكە ءتۇسىپ ەستەلىك قالدىردى.  نايىم ياسىن، نۇرلان ءابىلماجىن ۇلى، چى جۇن، اسحات كەرىمباي ۇلى، لي ۋي، حۋاڭ ۋي، شاۋكەت يمىن، جۋ حايلۇن، باي جىجيە، ەركىنجان تۇراحۇن، شيۇڭ شۋانگو، شۇي حايرۇڭ، عانيبات سابىكەي ۇلى، لي شۋەجۇن، ەركىن تۇنياز، ما شۋەجۇن، ليۋ شينچي قاتارلى باسشىلار جانە اۆتونوميالى رايوندىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ، حالىق ۇكىمەتىنىڭ، ساياسي كەڭەستىڭ، شينجياڭ اسكەري رايونىنىڭ، شينجياڭ ءوندىرىس - قۇرىلىس بيڭتۋانىنىڭ باسشىلىق القاسىنداعىلار ءتوراعالار مىنبەسىنەن ورىن الدى. اۆتونوميالى رايوندىق جوعارى حالىق سوتى مەكەمەسىنىڭ، اۆتونوميالى رايوندىق حالىق پروكۋراتۋراسىنىڭ، قارۋلى ساقشى شينجياڭ باس اترەتىنىڭ، باس جابدىقتاۋ ءبولىمى تاجىريبە - جاتتىعۋ 21 - بازاسىنىڭ، اۋە ارمياسى ءۇرىمجى بازاسىنىڭ نەگىزگى جاۋاپتىلارى جانە اۆتونوميالى رايوننىڭ ءبولىم، كوميتەت، كەڭسە، مەڭگەرمە، مەكەمە ورىندارىنىڭ، حالىقتىق توپتاردىڭ، ۇرىمجىدەگى جوعارى مەكتەپتەردىڭ، اۆتونوميالى رايونعا توتە قاراستى ءىرى، ورتا كاسىپورىنداردىڭ، ورتالىقتىڭ شينجياڭدا تۇراتىن ورىندارىنىڭ پارتيا، ۇكىمەت ىسىنە جاۋاپتى نەگىزگى جاۋاپتىلارى، 2 - دارەجەلى مەكەمە ورىنداردىڭ نەگىزگى جاۋاپتىلارى؛ شينجياڭعا باعىتتامالى كومەكتەسۋشى ولكە، قالالار ۇيىرمەسىنىڭ جەتەكشىلەرى؛ ءۇرىمجى قالاسىنداعى ءارقايسى باسشىلىق القاسىنىڭ باسشىلارى؛ اۆتونوميالى رايوندىق وزات ۇلگىلەردىڭ ۋاكىلدەرى؛ ءۇرىمجى قالاسىنان كەلگەن بۇقارا ۋاكىلدەرى؛ شينجياڭ ءوندىرىس - قۇرىلىس بيڭتۋانىنان كەلگەن بۇقارا ۋاكىلدەرى؛ شينجياڭدا تۇراتىن حالىق ازاتتىق ارمياسىنىڭ، قارۋلى ساقشى اسكەري بولىمدەرىنىڭ، قوعام حاۋىپسىزدىگى كادر - ساقشىلارىنىڭ ۋاكىلدەرى ماجىلىسكە قاتىناستى.  جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسى قۇرىلعاندىعىنىڭ 66 جىلدىعىن جانە شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونى قۇرىلعاندىعىنىڭ 60 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى 1 - قازاندا شينجياڭ حالىق سارايىندا سالتاناتپەن اشىلدى.  ج ك پ ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسىنىڭ تۇراقتى مۇشەسى، مەملەكەتتىك ساياسي كەڭەستىڭ ءتوراعاسى، ورتالىق ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ باستىعى يۇي جىڭشىڭ ماڭىزدى ءسوز سويلەدى.  ج ك پ ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسىنىڭ مۇشەسى، مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ ورىنباسار زۇڭليى، ورتالىق ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ ورىنباسار باستىعى ليۋ ياندۇڭ ج ك پ ورتالىق كوميتەتىنىڭ، مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ، مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ، مەملەكەتتىك ساياسي كەڭەستىڭ، ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ قۇتتىقتاۋ تەلەگرامماسىن وقىدى.  ج ك پ ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسىنىڭ مۇشەسى، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ شۋجيى جاڭ چۇنشيان ءسوز سويلەدى.

ءان الەمى

جول توسىلىپ قالدى

تۇلپارىم