باس بەتجاڭالىقتارادەبيەت-كوركەمونەروقۋ-اعارتۋمادەنيەتەلەس
كوز ايىم ساتتەرەكران الەمىتاڭداپ تىڭداڭىزقازاق رەداكسياسىارناۋلى تاقىرىپايماق-وبىلىس
جاڭا حابارلار

اقىن ارمانى

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2016-01-19 18:34:16  
(اڭگىمە)
 قاباي سۇلەيمەن ۇلى

 اپتا باسى. دۇيسەنبىدەن سەيسەنبىگە قاراعان ءتۇن.
 اقىن ارپالىسىپ ۇيقىسىز جاتىر. ۇيىقتامايىن دەمەيدى، ۇيىقتاي المايدى. ارت- ارتىنان قابىزداعان قالىڭ وي شۇڭەتىنە شىم باتىرىپ اكەتە بەرەدى. الدە ءبىر ايدىك باسپانىڭ باستىعىمەن سوڭعى تىلدەسكەنى وتكەن دۇيسەنبىنىڭ ەكىنتىسى ەدى. قوبىراعان قالىڭ قاعازبەن الەك بوپ وتىرعان ءبىر تۇسىندا كەڭسە تەلەفونى شىر ەتە قالعان.
 _ ۋاي!
 _ سالەمەتسىزبە، تولەگەن بارما ەكەن؟
 _ ءيا، مەن تولەگەنمىن.
 _ اقشانى جىبەردىڭىز بە؟
 _ ە... ە... نە... ە... _ ءسال بوگەلىپ بارىپ، تاۋەكەلگە باسىپ، _ جىبەرەيىن، جىبەرەيىن، دەرەۋ جىبەرەيىن، _ دەگەن سوندا تولەگەن.
 _ توكە، سىزدەن باسقاسىنىڭ ءبارى اقشاسىن جىبەرىپ بولدى، ەندى كەشىكسەڭىز كىتابىڭىز جوسپاردان قالادى.
_ ءيا، ءيا، باۋىرىم، دۇرىس ايتاسىڭ، ونى ءوزىم دە تۇسىنەمىن. ءبىراق، سول الگى تيىن- تەبەنى قۇرعىر تولماي...
 _ سىزگە قايتا- قايتا تەلەفون سوققاننان وزىمىزدە ۇيالىپ بىتتىك. دۇرىستاپ تىڭداڭىز، بۇگىن دۇيسەنبى، كەلەسى دۇيسەنبىگە دەيىن كۇتەيىك، ودان قالسا بىزگە رەنجىمەيسىز...
 تولەگەن توسەگىنەن اتىپ تۇردى، تۇردى دا جالاڭاش- جالپىلى قوناق بولمەگە، سوسىن جازۋشىلىق بولمەسىنە كىردى. كىتاپ سورەسىنىڭ ەسىگىن اشىپ، الدە ءبىر كىتاپتاردى الىپ، ۇستاپ كورىپ، بىرەر بەتىن پاراقتاپ قايتا ورنىنا قويدى. سوسىن ايەلى مەن بالاسى شىرت ۇيقىدا جاتقان جاتىن بولمەنىڭ ەسىگىن جايلاپ تارتىپ نىعىزداپ جاپتى دا، اسحانا، ءوز بولمەسى، قوناق ءۇي ۇشەۋىن كەزەك كەزىپ ءجۇردى دە قويدى. بىردە بالكونعا شىقتى. تۇنگى ساعات ءتىلى ەكىدەن اۋىتقىپ كەتسەدە، جۇرگىنشىلەردىڭ اياعى ءالى باسىلا قويماعان ءتارىزدى. قالانىڭ الىس تۇكپىرىنەن جەر جۇرەگىن تىقىرتىپ ءوتىپ بارا جاتقان پويەزدىڭ داۋىسى كەلدى قۇلاعىنا. بەرىرەكتە كوشە بويلاپ ءورلى- قىرلى زىمىراعان ماشينالار گۇرىلى، سەگىنال ءۇنى تولاسسىز قابىزداپ تۇر. جاقىن ماڭنان كوڭىلدى قىز- جىگىتتەردىڭ شاتتىققا تولى كۇلكىسى ەستىلەدى. الابۇرتقان اقىن اۋىر ويدىڭ ءزىل باتپان مۇنارىن جامىلىپ، بالكونداعى سىنىق ورىندىققا كەلىپ تىزە بۇكتى دە، قارسى بەتتەگى مەڭىرەيىپ تۇرعان قارا بارقىت تاس قابىرعاعا تەلمىرە وتىرىپ، وتكەن ءومىر ەلەستەرىنە مالتىعا بەردى.
 « ياپىر- اۋ، كەشە عانا ەمەس پە ەدى، الدىم جارقىراپ، ءبىر كۇنىمنەن ءبىر كۇنىم قىزىق قۇساپ تۇراتىنى، ەرتەڭىم ەسەپسىز باقىتقا تولى سەكىلدى ەدى عوي» دەپ ويلادى ول ارتتا قالعان الىس كۇندەرگە اتتانار الدىندا.
 تولەگەن باستاۋىشتىڭ بەسىنشى جىلدىعىندا وقىپ جۇرگەن. ماۋسىم ايىنىڭ العاشقى كۇندەرىنىڭ ءبىرى ەدى. ءتىل- ادەبيەت جانە قازاق تىلىنەن ءدارىس بەرەتىن ولكەگە تانىمالى اقىن، كىلاس جەتەكشىسى زەردە حالىقوۆ ايعايدى سالا، الاقايلاي كىرىپ ەدى ەسىكتەن. سونداعى ايتقانى مىناۋ ەدى:
 _ ءشۇيىنشى بالالار، ءشۇيىنشى!
 بۇكتەۋلى گازەتتى جازىپ جىبەرىپ، جاۋتاڭ كوزدەرگە جاعالاتا كورسەتكەن.
 _ كوردىڭدەرمە؟ تولەگەننىڭ ولەڭى گازەتكە شىقتى.
 ەندى مىنە، ءوز ەسىمىن تۇڭعىش رەت باسپا بەتىنەن كورگەندە قانداي سەزىمدە بولعانىن، قالاي قۋانعانىن ەسىنە الا الماي قينالىپ وتىراتىن قايران كۇندەر- اي، قايران اق جۇرەكتى ادال ۇستازىم- اي... مىنە، سودان بەرى ارى- بەرىسى جوق جيىرما جەتى جىل ءوتىپتى. سونداعى لاتىن جازۋىمەن شىعاتىن « شينجياڭ گازەتىنىڭ» شەكەسىندەگى « 5- ايدىڭ 29- كۇنى» دەگەن ۋاقىت كورسەتكىشى ءالى كوز الدىندا، بۇگىن دە مامىردىڭ سوڭعى كۇندەرىنىڭ ءبىرى. بالكىم، جيىرما توعىزى شىعار. قالاي دا سول تۇساۋى كەسىلگەن ساتتەن بەرى ونىڭ ەسىمى مەرزىمدى باسىلىمداردىڭ بەتىنەن تۇسكەن جوق.
 دەمەك، ونىڭ شىعارماشىلىعىنا جيىرما جەتى جىل تولدى. العاشقى جەتى جىلىن بالالىق شاقتىڭ بازارلىعىنا قۇربان ەتكەندە دە جيىرما جىلدىق اقىندىق تاريحتى بەلىنەن باسىپ وتىرعانى اقيقات ەدى. اقىننىڭ جالعىز ارمانى بار ەدى. ول _ ادال، ارلى ءومىر ءسۇرىپ، باسىنا كەلگەن باعالى ويدى باۋىر- ءتوسى قارا ورمانداي حالقىنا توكپەي- شاشپاي جەتكىزۋ.
 ال، قالام ۇستاعان بارشا قاۋىمنىڭ باستى ارمانىنىڭ ءبىرى، ءبىرى بولعاندا، بىرەگەيى _ كىتاپ شىعارۋ. ءيا، ءوزىنىڭ جەكە جيناعىن شىعارۋ، تولەگەننىڭ دە اسىل ارمانى- تىن. وسى ارماننىڭ جەتەگىمەن اقىندىعىنىڭ ون جىلدىعى قارساڭىندا، ايلاپ سابىلىپ ءجۇرىپ، تۇڭعىش جىر جيناعىن دا تاپ- تۇيناقتاي ەتىپ دايىنداپ، ايتۋلى باسپالاردىڭ ءبىرىنىڭ ەسىگىنەن يمەنە قاراعان.
 _ ولەڭ كىتاپقا سۇرانىس جوق، _ دەگەن باسپا باستىعى.
 _ وندا قايتسەم ەكەن؟ _ دەگەن جاس اقىن.
 _ ەكى جول بار: ءبىرى، اقشا تولەۋ، ءبىرى، تيراج جيناۋ، _ دەگەن باسپا باستىعى.
 العاشقى ەت قىزۋىمەن بۇل ەكى قادامعادا بارىپ كورگەن. ۇمىتكە كۇپتى ۇكىلى اقىن بەس مىڭنان جوعارى قوماقتى اقشا قولىنا تۇسپەسىن انىق بىلگەن. ول بىرەر اۋدانعا بارىپ، تيراج توپتاۋ قامىنا كىرىسكەن، اۋەلگى اۋداننىڭ كىتاپحاناسىنا بارعانداعى اڭگىمە بىلاي بولىپ ەدى. سول جەردەگى تولەگەننىڭ جان قيىسپاس دوسى ونى كىتاپحانا باستىعىنا تانىستىردى.
 _ مىنا جىگىت ولكەدە قىزمەت ىستەيدى، قازىرگى جاس اقىنداردىڭ الدى. تۇڭعىش ولەڭ جيناعى ەدى، ءىنىڭىزدىڭ بەتى ءۇشىن بولسادا...
 _ قازىر ولەڭ كىتاپ وتپەيدى.
 _ ءبىراق، اعاسى، مىنا جىگىتتىكى توقتامايدى. ايتتىم عوي ءبىرىنشى اقىن دەپ.
 _ جارايدى، ءىنىم، بەتىڭدى سالىپ كەلىپسىڭ، ونىڭ ۇستىنە دوسىڭ دا جامان اقىن ەمەس كورىنەدى، مەن بەس كىتاپقا زاكاز بەرەيىن.
 _ قانشا دەيسىز؟ _ دەپ سۇراعان دوسى.
 _ بەسەۋ، بەس دانا، _ دەگەن كىتاپحانا باستىعى شىمىرىكپەستەن شاڭ باسقان سورەنىڭ الدىندا تۇرىپ.
 تولەگەننىڭ باسى زىڭ ەتە ءتۇستى. جۇرەگى لۇپىلدەپ، تولا بويى تىتىرەپ، وزەگى ورتەنىپ جىلاعىسى كەلدى...
 بۇل باستامانىڭ سوڭى، اراعا بەس جىل سالىپ، الگى باسپادان بارىپ قول جازباسىن الىپ قايتۋىمەن تىنعان ەدى. ۇمىتكەر اقىن تاعى ءبىر باسپامەن بايلانىسىپ كوردى. سول باسپانىڭ باس رەداكتورى اقىننىڭ بۇيىمتايىنا وراي ءسوز الدى:
 _ سەنىڭ جاقسى اقىن ەكەنىڭدى بىلەمىن، ولەڭدەرىڭدى ۇزبەي وقيمىن، اقشام جوق، تيراج تابا الماي وتىرمىن دەيسىڭ عوي. وندا وسى باسپادان كەپىل بولاتىن ادام تاپ.
 _ ويلانايىن، _ دەدى تولەگەن.
 _ نۇرتاسپەن قاندايسىڭ؟
 _ جاي تانىسپىز.
 _ جانتاسپەن قاندايسىڭ؟
 _ امان- سالەمىمىز دۇرىس.
 _ مەن- اق كەپىل بولايىن، _ دەدى ءسال ويلانىپ وتىرعان اقىننىڭ دوسى.
 _ ەي، دالباسام، جالاقىڭ قارىزىڭا تارتىلىپ جاتقالى ءبىر جارىم جىل بولدى. كەپىل بولۋ باسىڭا تيمەدى مە؟
 اقىننىڭ دوسى باسىن سالبىراتىپ ءۇنسىز قالدى. اقىن دوسىن اياپ كەتتى، سوسىن:
 _ اعا، كەپىل بولار ادام تابىلماسا بولدى، قول جازبامدى الىپ قايتايىن، _ دەدى.
 شارالى قوس جانارىنا مەيىرىم تۇنا قالعان باسپا باستىعى ءدۇر سىلكىنىپ ورنىنان اتىپ تۇردى دا:
 _ ساعان مەن ءوزىم- اق كەپىل بولايىن، _ دەدى.
 _ ا، نە دەيسىز؟ ءسىز كەپىل بولاسىز با؟
 _ ءيا، مەن كەپىل بولام، ءبىزدىڭ باسپامەن توقتامعا وتىراسىڭ. كىتابىڭ جارىم جىلدان كەيىن قولىڭا تيەدى.
 قۋانىش قۇشاعىندا تەربەلگەن اقىننىڭ كوزىنە لىقسىپ جاس كەلدى...
 جارىم جىل، ءبىر جىلعا سوزىلعان شامادا باسپا باستىعى باسقا جاققا اۋىسىپ كەتتى دە، جاڭا باستىقتى بۇل ىزدەگەن جوق. ءبىر جىل ەكى جىلعا، سۇيتە- سۇيتە بەس جىلعا سوزىلدى.
 اقىن باياعى دوسىنا تەلەفون سوعىپ ءجۇرىپ قول جازباسىن ەكىنشى رەت ەكىنشى باسپادان قايتارىپ الدى.
 ون جىلدىڭ الدىنداعىدان ءبىر ەسە قالىڭداپ، جاڭعىرىپ، جاڭارعان قول جازبا، ءۇشىنشى رەت، ءۇشىنشى باسپاعا جول العالى مىنە جارىم جىل.
 بۇل باسپا ارنايى ۇقتىرۋ شىعارىپ، اقىندارعا جەڭىلدىك جاساۋ ماقساتىمەن اسىلگى شىعىننىڭ ۇشتەن ءبىرىن اۆتورعا جۇكتەپ وتىر. وسىنشاما جەڭىلدىكتى اۋىرلاعان سورلىلىعىنا، قول قىسقالىعىنا ناليدى اقىن.
 بۇل تۇستا قۇلاق جەتەر جەردەگى شۋىل ساپ تيىلىپ، ادام اياعى باسىلىپ، اينالا قارا بارقىندانىپ، ءنان قالانى مەڭىرەۋ تىنىشتىق مەلدەكتەپ بۋىپ العان. تولەگەن ساعاتقا قارايىن دەپ ءبىر وقتالدى دا، زاۋقى سوقپادى. نەگە ەكەنى بەلگىسىز، قاي ۋاقىت بولعانىن بىلگىسى كەلسەدە، بىلمەدى. تەك بۇرىنعىدان ۇدەي سوققان قابىرعاداعى اسپا ساعاتتىڭ شىق- شىق ەتكەن ءبىر قالىپتى داۋىسىن قۇلاعىمەن پەيىلسىز اۋلاپ وتىرا بەردى. « جيىرما جىل، _ دەپ كۇبىرلەدى ول باسى توسىنە قۇلاعان قالپى، _ جيىرما جىلدا ءبىر كىتاپ شىعارا المادىم- اۋ... قاپ، نە ىستەسەم ەكەن؟ كىتاپحاناعا بارسام سورە تولى جاڭا كىتاپ، جاڭا اۆتور، نەدەگەن قاپتاپ كەتكەن قالىڭ اقىن؟ شەتىنەن الىپ، اشىپ قاراساڭ جىلاعىڭ كەلەدى..._ ەندى ول تاعى دا الدىنعى اپتانىڭ بۇگىنگى كۇنىن، دۇيسەنبىسىن ەسىنە ءتۇسىردى، _ قاي- قاشانعىسىنان بۇرىن وتىرىكشى بولعانىم باتىپ بارادى عوي جانىما. الگى جازعان ( ايەلىن ايتادى) بىردەڭە تاۋىپ كەلەر دەپ اقشانى دەرەۋ جىبەرەيىن دەپ ەدىم باسپا باستىعىنا. توركىنىمە بارسام تارتسام دا اكەلەمىن ءبىر بەس مىڭدى دەپ كەتكەنىنەن ۇمىتتەنىپ ەدىم. قايدان بىلەيىن، بەيشارانىڭ تاۋى شاعىلىپ قۇر قول قايتارىن» تولەگەننىڭ جۇرەگى سازىپ سالا بەردى، كەشە كەشكىسىن ءۇش ءجۇز شاقىرىم جول باسىپ، شارشاپ كەلگەن ايەلى ەسىكتەن كىرە وتىرا قالىپ قىستىعىپ جىلاپ جىبەرگەن.
 _ تابا المادىم، جيىپ وتىرعان اقشاسىن الگى تاسباۋىر ( ءىنىسىن ايتادى) بەرمەي قويدى موتوسيكل الامىن دەپ.
 شاشى قوبىراپ، ساداقتاي ءيىلىپ، يىعى دىرىلدەپ، ءشۇمشيىپ وتىرعان ايەلىن اياپ كەتكەن ول سوندا زورلانا كۇلىپ، داۋىسىن كوتەرە سويلەپ ەدى ءبىر:
 _ قوي جانىم، جىلاما. بايقۇس- اۋ، وعان نەسىن جىلايسىڭ؟ مەن ءۇشىن ونسىزدا از قينالىپ جۇرگەن جوقسىڭ، بيىل شىقپاسا، كەلەر جىلى شىعادى. ول كىتابى تۇسكىرگە بولا كوز جاسىڭدى كول قىلىپ قايتەسىڭ، بالا- شاعا، وت باسى امان بولسىن.
 وسىلاردى ايتىپ وتىرعاندا، ءوزىنىڭ دە جان دۇنيەسى تولقىپ كەتتى، كومەيىنە بىردەمە كەپتەلگەندەي بولىپ، بالكونعا شىعىپ كەتكەن. سول جوقشىلىقتىڭ كەسىرىنەن ءتۇن جامىلىپ، تۇنەرىپ وتىرعانى مىناۋ. اۋىر ويدىڭ ازابىن ارقالاعان اقىن سول وتىرعان ورنىندا قالعىپ كەتتى. كوز الدىنا كوركەم جازۋمەن سۇيرەتە جازىلعان « سۇيەم سەنى» دەگەن ءوز جيناعىنىڭ ەسىمى ەلەستەدى، اقىن ءبارىن سۇيەتىن ەدى، ول ومىرگە، ونەرگە، جارىق دۇنيەگە ولەردەي عاشىق بولاتىن. سوندىقتان تۇڭعىش جىر جيناعىن وسىلاي اتاپ ەدى. ول قۋانا- قۋانا جىر جيناعىنىڭ ءبىرىنشى بەتىن اشتى، انە، ماڭدايى جارقىراپ ءوزى تۇر، تۇتاس دۇنيەگە ەمىرەنە قاراپ، ارمانىم اقتالدى- اۋ، وح، قانداي باقىتتىمىن! مىنە، ءوز كىتابىم، جەكە جيناعىم شىقتى، اينالايىن جۇرەگىمدى جارىپ شىققان اسىل ارماندارىم مەنىڭ! سۇيەم سەندەردى، سۇيەم ءبارىن، سۇيەم الەمدى، اسپاندى، جەردى، ۇلى تابيعاتتى، سۇيەم بارشا كىتاپتار الەمىن، سۇيەم ءدانىشپانداردىڭ اقىل- ويىن، سۇيەم سۇلۋ ءسوزدى، سۇيەم ازاپتى تىرلىكتى، جارىمدى، بالامدى، ادامدى، زاماندى، ءبارىن- ءبارىن... اينالايىن تۇڭعىش كىتابىم، ءوز قولىمنان تۇلەپ ۇشقان. اق سۇڭقارىم- اۋ، جۇرەك قانىم مەنىڭ، قانشا جىل زارىعىپ كۇتتىم مەن سەنى، اقىرى جۇرەگىمدى جارىپ شىققان جىرلارىم، بەلگىسىز قۇدىرەت اۋزىما سالعان كيەلى سوزدەرىم، سەندەردەن باسقا نەم بار مەنىڭ. كىتابىم... كىتابىم... كىتابىم...
 اقىن اقساق ورىندىقتىڭ ارقالىعىن قۇشىپ، ۇيىقتاپ كەتتى، بۇل تۇستا تاڭ راۋانداپ قالعان ەدى.
ءان الەمى

جول توسىلىپ قالدى

تۇلپارىم