باس بەتجاڭالىقتارادەبيەت-كوركەمونەروقۋ-اعارتۋمادەنيەتەلەس
كوز ايىم ساتتەرەكران الەمىتاڭداپ تىڭداڭىزقازاق رەداكسياسىارناۋلى تاقىرىپايماق-وبىلىس
جاڭا حابارلار

بەسىگىڭدى تۇزەۋ ءۇشىن

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2017-02-08 21:14:57  

ەركىنباي ءابدىماناپ ۇلى

تىڭ نارسە باستاعالى وتىرعام جوق. ايىتپاعىم، ءومىر امالياتى جاعىننان دالەلدەنىپ بولعان، باسقالار جاعىنان دارىپتەلىپ جۇرگەن نارسەلەر. بالا تاربيەسى ـــ ماڭگىلىك تاقىرىپ. قانشا قايتالانسا دا، كونەرمەيدى. بالا تاربيەسىندەگى انالاردىڭ ورنى مەن رولىنا توقتالعىم كەپ وتىر.
انالار تۋرالى، ماداقتاۋلار كوپ، بارلىعى دا ۇيلەسىمدى، «بولماپتى!» دەپ، تالاسار جايىمىز جوق. «انا، ءبىر قولىمەن بەسىكتى تەربەتسە، ءبىر قولىمەن دۇنيەنى تەربەتەدى»،-دەيدى. انالاردىڭ قوعامدىق رولى تۇرعىسىننان ايتىلعان وسى ءسوزدىڭ ءمانى وتە تەرەڭ. ايگىلى ادامداردىڭ ومىرىنە ۇڭىلەر بولساق، ولارعا وسى دانالىقتىڭ، انا تاربيەسىنەن دارىعانىن ۇعۋعا بولادى. ولاردىڭ اناسى، ءوز ءومىرىن، ادەپتى قىز، ادال جار، ءمورالدى انا، جارىنىڭ اقىلشىسى، بالاسىنىڭ تاربيەشىسى بولۋ سىندى قاراپايىم دا، داڭىقتى جۇمىستارمەن وتكەرگەنىن بىلەمىز. ونىڭ «دۇنيەنى تەربەتۋى» ەرلەرمەن تەڭ، قوعامدىق جۇمىستارعا ارالاسۋىننان كورى، جارىنىڭ الاڭسىز قىزمەت ىستەۋىنە،كاسىپتە تابىسقا جەتۋىنە، ءۇنسىز ۇلەس قوسىپ، وتباسى جۇمىستارىن، بالا تاربيەلەۋ سىندى ۇلاعاتتى ىستەرگە، ەسە قوسۋ ارقىلى بولعان اتسىز، اتاقسىز ىستەرى ارقىلى ايگىلەنەدى.
«قىرىق ۇيدەن تيىلماي»، «اۋزىن شەشەسى تيىپ، اياعىن ەتىك قىسپاي» وسكەن، قىلىقسىز قىزداردان، اياۋلى انا، ادال جار شىعادى دەگەنگە ءوز باسىم سەنە المايمىن. بادىكتىكتەردىڭ بارلىعى قىز كەزىندەگى تيداۋسىزدىقتاردان باستاۋ الاتىنى بەلگىلى! بادىك انا قايتىپ عانا اياۋلى ۇرپاق تاربيەلەمەك؟!
يبالى، ادەپتى بولعانىمەن، ءبىلىمدى بولماسا، ونداي انادان اسىل جار شىقسا دا، بالا تاربيەسىندەگى تولىمدى انا شىعاتىنىنا سەنۋ قيىن. ويتكەنى، زامان جاڭا، ءداستۇرلى تاربيەنىڭ رولى شامالى. وسى زامانعى جوعارى، جاڭا تەحنيكالىق بىلىمدەردەن ساۋاتتى بولمايىنشا، قوعامدىق ىستەردى دۇرىس تۇسىنبەيىنشە، بالا تاربيەلەۋدەگى تولىمدىلىققا جەتۋ قيىن!
ايەل ءبىلىمدى، ءمورالدى بولعان سايىن يناباتى ارتادى. يناباتتى ايەلگە جارى دا، بالالارى دا، باسقالاردا مويىنسال بولادى. جارىنا اقىل قوساتىن، بالالارىنا ءسوزى ءوتىپ، تاربيەسى قوناتىن انالار وسىندايلاردان اۋداندىراق بولاتىنىن كوز كوردى. بويىن تۇزەي الماي، «اۋزىنان ءسوزى، قوينىنان ءبوزى ءتۇسىپ» تۇراتىن ايەلدىڭ ەشكىمگە دە ءسوزى وتپەيدى. ءسوز وتپەگەن سوڭ جارعا دا، بالاعادا قادىرى كەتەدى. انانىڭ قادىرى كەتكەن وتباسىنان ساليقالىلىقتى ىزدەۋ مەنشە، ارتىق شارۋا؟!
ايەل تولىمدى تاربيەشى بولا الماعان وتباسىندا، ءارقانداي ەركەگىڭ، تولىمدى تاربيە جۇرگىزە المايدى! «ەركەك ـــ سىرتتىڭ ادامى» دەگەن ءسوزدى دانالارىمىز تەككە ايىتپاعان كورىنەدى.
«ۇلت بولام دەسەڭ، بەسىگىڭدى تۇزە» ءسوزى دە انالارعا قاراتىلسا كەرەك. ادەپسىز قىزدان، ءمورالدى انانى كۇتۋ، اقىماقتىق دەدىم. ارتىق ايىتسام كەشىرىممەن قارارسىزدار؟! ءمورالسىز انا بەسىكتى بولسا، وتباسىڭ ەمەس، تۇتاس ۇلتتى بۇلدىرەتىنىن، جوعارىداعى اقىليا ايعاقتاپ تۇرعانداي.
مىنە، انانىڭ وتباسىنداعى رولى تۇتاس ۇلتقا ىقپال ەتەتىنىن ايعاقتايتىن دالەلدەر ۇلتىمىزدا كوپ ەكەنىن كوردىك. سوندىقتان، «قىزعا قىرىق ۇيدەن تيىم» نان باستالعان كەلەشەكتىك تاربيەنى كۇشەيتۋىمىز، قىزدارداعى اشىق-شاشىقتىقتار مەن قىزداردى ايالاماۋداي، قوعامدىق جاۋاپكەرلىكتەرىمىزدى دۇرىس تانۋىمىز كەرەك!

ءان الەمى

جول توسىلىپ قالدى

تۇلپارىم