باس بەتجاڭالىقتارادەبيەت-كوركەمونەروقۋ-اعارتۋمادەنيەتەلەس
كوز ايىم ساتتەرەكران الەمىتاڭداپ تىڭداڭىزقازاق رەداكسياسىارناۋلى تاقىرىپايماق-وبىلىس
جاڭا حابارلار

ورنىقتىلىقتى قورعاۋدىڭ قۇرىش قامالىن بىرگە سوعايىق

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ گازەتى    2017-02-17 21:19:24  

− حوتانداعى ءار ۇلت كادرلار مەن بۇقارا اۆتونوميالى رايوننىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋ بويىنشا سەرت بەرۋ جينالىسىن قىزۋ تالقىلادى

«پارتيانىڭ قولباسشىلىعىنا بۇيسۇنامىز! سوعىستا جەڭىپ شىعامىز! تاماشا ستيل ۇستانامىز!». 16 - اقپاندا لاڭكەستىككە قارسى تۇرىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋ جونىندەگى اسقاقتاعان سەرت ءۇنى حوتان قالاسىنىڭ ىنتىماق الاڭىندا جاڭعىردى. سول كۇنى «ايباتتى سەس، كەزەۋلى قارۋ» اتتى اۆتونوميالى رايوننىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋ بويىنشا سەرت بەرۋ جينالىسى حوتان ايماعىندا ءوتتى، جينالىس حوتان ايماعىنداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىق باس نىساناسىن ىسكە اسىرۋداعى بەرىك سەنىمىن بارىنشا نىعايتىپ، اۆتونوميالى رايوننىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزۋدەگى مىزعىماس بەكىمىن ونان ارى ايگىلەدى.
موتوتسيكل، ساۋىتتى اۆتوموبيل، شابۋىلداۋ اۆتوموبيلى سياقتى قارۋلى شارلاۋ اۆتوموبيلدەرى حوتان قالاسىنىڭ نەگىزگى كوشەلەرى مەن ءتۇيىندى ورىندارىنان وتكەندە، ءار ۇلت حالقى تۇرا قالىپ، سالتاناتتى شەرۋدى تاماشالادى. «وتاننىڭ مۇددەسىنە سۇعاناقتىق جاساۋعا استە جول بەرمەيمىز! شەكارا ءوڭىردىڭ ورنىقتىلىعىن بۇلدىرۋگە استە جول بەرمەيمىز!»، «ءۇش ءتۇرلى كۇشپەن» سوڭىنا دەيىن شايقاسامىز!»، «پارتيا، ۇكىمەت، ساقشى، حالىق ءبىر نيەت، ءبىر ماقساتپەن جۇمىلىپ، قىلمىستىق ىستەرگە سوققى بەرىپ، ورنىقتىلىقتى قورعايىق!»... كەرمە تۋعا جازىلعان ادامدى جەلپىندىرەرلىك وسى ءبىر ۇگىت ۇراندارى كوپشىلىكتىڭ جۇرەك ءسوزىن ايگىلەدى.
«مەن حوتاندا تۋىپ - ءوستىم، ىنتىماق الاڭىنا جاقىن جەردە تۇرامىن، اتا مەكەندەگى حالىقتىڭ اماندىعىن قورعاۋ − ءبىزدىڭ بۇلتارماس بورىشىمىز»، - دەدى حوتان ايماقتىق قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسى سايلاۋىت ساقشى بولىمشە اترەتى قىزمەت وتەۋ 1 - ۇلكەن اترەتىنىڭ باستىعى مامەتالي وبۇل. ول سايلاۋىت ساقشى بولىمشە اترەتىندە 12 جىل قىزمەت ىستەگەن، ءوزى تۇرعان بولىمشە اترەت حوتان ايماعىنداعى ءىرى كولەمدى قيمىلداردىڭ اماندىعىن قورعاۋ قىزمەتىنە، حوتان قالاسىنىڭ شارلاۋ، حاۋىپ - قاتەردەن ساقتانۋ، حاۋىپ - قاتەردى مەڭگەرۋ سياقتى قىزمەتتەرىنە جاۋاپتى. «نازاردى باس نىساناعا شوعىرلاندىرىپ، باس نىسانادان كوز جازباي، باس نىسانانى دايەكتى تياناقتاندىرۋ − ءبىزدىڭ وسكەلەڭ بورىشىمىز ءارى مىندەتىمىز. ءبىز، ءسوز جوق، قىراعىلىقتى بارىنشا ارتتىرىپ، قاتاڭ جاتتىعۋ جۇرگىزىپ، ونەرگە توسەلىپ، اتا مەكەنىمىزدى باتىل قورعاۋىمىز كەرەك. جايشىلىقتاعى شارلاۋ بارىسىندا، ءبىز حالىق بۇقاراسىنىڭ قوعام ورنىقتىلىعى جونىندەگى وزەكجاردى ارمانىن تولىق سەزە الامىز، حالىقتىڭ ارمان - تىلەگى − ءبىزدىڭ ارەكەت باعىتىمىز. ءبىز ورنىقتىلىقتى قورعاۋ قىزمەتىن، ءسوز جوق، بار كۇشىمىزدى سالىپ ىستەۋىمىز كەرەك. لاڭكەستىككە قارسى تۇرىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋداعى ىرىقتى شايقاستا جەڭىپ شىعا الاتىمىزعا كامىل سەنەمىز، سونداي - اق وعان كۇشىمىز قاپتال جەتەدى»، - دەدى مامەتالي وبۇل.
قارۋلى ساقشى جاۋىنگەرى جاڭ ياۋفىڭ بىلاي دەدى: «قۇدىرەتتى وتان، قارا ورمانداي حالىق سىندى تاۋداي سۇيەنىشىمىز تۇرعان جەردە، الىنبايتىن قامال جوق. جايشىلىقتا ءبىز جاتتىعۋدى كۇشەيتىپ، شەشۋشى ساتتە اتويلاپ العا شىعا الاتىن بولۋىمىز، بورىشتى وتەپ، حالىقتىڭ كۇتكەن ءۇمىتىن اقتاپ، حوتان ايماعىنىڭ قوعام ورنىقتىلىعىن قورعاۋ، حالىقتىڭ باس اماندىعى مەن مال - مۇلكىنىڭ حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ جولىندا ۇلەس قوسۋىمىز كەرەك».
ىنتىماق الاڭىنىڭ شەت جاعاسىندا تۇرعان 16 جاستاعى ءرايلا داۋىت قارۋلى شارلاۋ اۆتوموبيلدەرىنە قاراپ تۇرىپ، اسا تەبىرەنگەن سەزىممەن: وتانىمىز نەدەگەن قۇدىرەتتى، وسىنداي ايباتتى قوسىن تۇرعان جەردە، ءبىز الاڭسىز تۇرمىس كەشىرەمىز، - دەدى. تاياۋدا اۋىلىندا تۋىلعان زورلىقتى كۇش، لاڭكەستىك وقيعاسى ونىڭ كوڭىلىنە قاتتى قاياۋ سالعان، ول زورلىقتى كۇش، لاڭكەستەرىنە قاتتى كەكتەنەدى ەكەن. «مەن ءبىر جاي وقۋشىمىن، كۇش - قۋاتىم دا شامالى، سولاي بولا تۇرسا دا، مەن ءوز باسىمنان باستاپ ىستەپ، مەكتەپ اۋلاسىنىڭ اماندىعىن قورعاپ، ۇلتتار ىنتىماعىن جەبەۋگە كۇش سالامىن»، - دەدى ول.
حوتان ايماقتىق ۇيعۇر شيپاگەرلىگى شيپاحاناسىنىڭ شيپاگەرى، 52 جاستاعى ابدۇسامەت ابدىرەشيت: زورلىقتى كۇش، لاڭكەستەرىنە توتەپ بەرۋ ءۇشىن، ءسوز جوق، قاتاڭ سوققى بەرۋدىڭ تەگەۋرىندى كۇيىن ساقتاۋ كەرەك. جاراسىمدى، ورنىقتى قوعام ورتاسى بولماسا، حالىقتىڭ باقىتتى تۇرمىس كەشىرۋىنەن اۋىز اشۋعا بولمايدى، ەشتەڭە تىندىرا المايمىز، - دەدى.
نەمەرە قىزىن ەرتىپ ىنتىماق الاڭىندا بوي جازىپ جۇرگەن شۇي سۋلان اپاي ايبىندى قارۋلى ساقشى شارلاۋ اۆتوموبيلدەرىن كورىپ ەرەكشە تەبىرەندى. «زورلىقتى كۇش، لاڭكەستەرى كوشەدەن قاشقان تىشقان سەكىلدى، ولاردىڭ قانقۇيلى جاۋىزدىعى قاتاڭ جازاعا تارتىلۋى كەرەك. ايباتتى ورنىقتىلىقتى قورعاۋ كۇشتەرىن كورىپ نەداۋىر سەرپىلىپ قالدىق، كوڭىلىمىز ءتىپتى دە ورنىقتى. حوتان ءار ۇلت حالقىنىڭ ورتاق كورىكتى مەكەنى، بۇل جەردەگى حالىق زورلىقتى كۇش، لاڭكەستەرىنەن قورىقپايدى، قايتا بولاشاققا تولىق سەنىم ارتىپ وتىر. ءار كۇنى كەشتە وسى جەرگە كەلىپ الاڭ ءبيىن بيلەيمىن، بالا - شاعامدى ەرتىپ كەشكى بازار ارالايمىن. حوتاننىڭ جاراسىمدىلىعى مەن ورنىقتىلىعىن ىسكە اسىرۋ ءبارىمىزدىڭ ورتاق ارمانىمىز، ءارقايسىمىز ناقتى ءىس - ارەكەتىمىزبەن اتا مەكەننىڭ ىنتىماق جانە ورنىقتىلىق ىستەرى ءۇشىن ۇلەس قوسۋىمىز كەرەك»، - دەدى ول.
قارۋلى ساقشى شارلاۋ اۆتوموبيل اترەتى ءوتىپ كەتكەننەن كەيىن، قاسىنداعى ءبىر ۇيعۇر اقساقالدىڭ قولىن ۇستاپ، ۇيعۇر تىلىندە اڭگىمەلەسكەن 77 جاستاعى جاڭ يۇڭجى كاريا: مەنىڭ حوتانعا كەلگەنىمە 50 جىلدان استى، ۇيعۇرشانى ازىن - اۋلاق سويلەي الامىن، - دەدى تىلشىگە. جاڭ يۇڭجى اقساقال بۇل ۇيعۇر كاريامەن تەرەڭ ارالاسپاسا دا، جايشىلىقتا كوپشىلىكتىڭ ءبارى وسى توڭىرەكتە بوي جازاتىندىقتان، ءوزارا تانىسىپ، اندا - ساندا سويلەسىپ تۇرادى ەكەن. «ءار ۇلت حالقى تاتۋ - ءتاتتى تۇرمىس كەشىرگەندە عانا، قوعام جاراسىمدى، ورنىقتى بولادى. بولشەكتەۋشىلەردىڭ ارام ويى مۇلدە ىسكە اسپايدى!»، - دەدى كاريا باتىل تۇردە.

ءان الەمى

جول توسىلىپ قالدى

تۇلپارىم