باس بەتجاڭالىقتارادەبيەت-كوركەمونەروقۋ-اعارتۋمادەنيەتەلەس
كوز ايىم ساتتەرەكران الەمىتاڭداپ تىڭداڭىزقازاق رەداكسياسىارناۋلى تاقىرىپايماق-وبىلىس
جاڭا حابارلار

جاۋدىڭ بەتىن قايتارۋ

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2017-02-27 19:14:37  
بۇل ـــ حان پاتشالىعى تۇسىنداعى «اعىلەسكەر قولباسى» لي گۋاڭنىڭ اڭگىمەسى.
لي گۋاڭدى حان پاتشالىعىنىڭ جيڭدي پاتشاسى ھۇندەردىڭ شاپقىنشىلىعىنا قارسى تۇرۋعا باتىس-سولتۇستىك شەكاراعا جىبەرەدى. جيڭديدىڭ ءبىر ءتاۋىر كورەتىن اتەگى دە ونىمەن بىرگە بولادى.
لي گۋاڭ بويشاڭ، بىلەگى ۇزىن، اتقۇمار، ساداق تارتقىش ەدى. ءبىر كۇنى ول قاسىنا ادام الىپ اڭعا شىعادى. دالا شەتسىز-شەكسىز مۇنارتىپ جاتادى. قۋراعان ءشوپ ات اياعىنا ورالادى، باياۋ سوققان جەل قۇلاققا ات ءدۇبىرىن اكەلەدى. سالدەن سوڭ بىرەۋدى وڭگەرگەن اتتى بىرەۋ ونىڭ الدىنان شىعادى. لي گۋاڭ كورگەن جەردە وزىمەن بىرگە شەكاراعا كەلگەن الگى اتەك ەكەنىن تاني كەتەدى.
اسىلىندە الگى اتەك ون نەشە اسكەر ەرتىپ ساحارا سەرۋەنىنە شىعادى، ولارعا ءۇش ھۇن جولىعادى. اتەك ولاردى ھۇنداردىڭ بارلاۋشىلارى ەكەن دەپ قۋا سوعىس سالادى. ءۇش ھۇن قايىرىلىپ ساداق تارتقاندا، اتەكتى ءبىر جەبەمەن ۇشىرادى، ۇشەۋى ارت-ارتىنان اتەكتىڭ ونداعان اسكەرىن قىرىپ سالادى.
لي گۋاڭ مۇنى ەستىپ:
-ولار اڭشىلار ەكەن،-دەيدى.
لي گۋاڭ اسكەرى تۇرعان جەرگە كەلىپ، 100 اتتى اسكەر الىپ، الگى ۇشەۋدى قۋۋعا شىعادى. ءۇش ھۇن جاياۋ بولعاندىقتان، ونداعان شاقىرىمنان كەيىن لي گۋاڭدار ولاردى قۋىپ جەتەدى، لي گۋاڭ اسكەرلەرىنە وڭ مەن سولدان وراعىتادى، ءوزى ساداق تارتىپ، الدىن كەسكەستەيدى، ەكى جەبەمەن ەكى ھۇندى اتىپ ءولتىرىپ، قالعان بىرەۋى قولعا ءتىرى تۇسىرەدى. سۇراققا تارتقاندا، ايتقانداي-اق اڭشى بولىپ شىعادى.
لي گۋاڭدار تۇتقىندى بايلاپ الىپ جولعا شىعۋعا اينالعاندا، الىستان مىڭداعان ھۇن اسكەرلەرىنىڭ كەلە جاتقانىن كورەدى. ھۇن اسكەرلەرى دە ولاردى كورىپ، حان پاتشالىعىنىڭ قالىڭ اسكەرلەرىنىڭ شىرعاشىلارى بولار دەپ، دەرەۋ بيلىكتى الىپ، شەپ جايىپ سوعىسۋعا ازىرلەنەدى.
لي گۋاڭنىڭ 100 دەي اسكەرى زارەسى ۇشىپ، تەز قاشىپ قۇتىلۋدى ويلايدى. ءبىراق لي گۋاڭ ولاردى توسىپ:
-ءبىز اسكەر تۇرعان جەردەن ونداعان شاقىرىم الىستامىز، ادامىمىز از، 100 عانا، قاشساق ھۇندار بىلەدى دە قۋالاي اتقىلاپ، ءبارىمىزدى قويماي قىرادى،-دەيدى.
-ەندى قايتۋ كەرەك؟
-وسى جەردى بايىرقالاساق ولار ءبىزدى قالىڭ قولدىڭ شىرعاشىلارى ەكەن دەيدى دە، الداۋعا تۇسۋدەن قورقىپ، شابۋىلعا شىعۋعا باتپايدى.
وسىنى ايتىپ اسكەرلەردى العا باسۋعا بۇيىرادى. ھۇنداردىڭ شەبىنە ەكى شاقىرىمداي بارىپ توقتايدى. ونان سوڭ:
-تۇگەل اتتان ءتۇسىپ، اتتىڭ ەرىن الىڭدار!-دەپ بۇيىرادى.
-جاۋ سونشا كوپ، سونشا جاقىن، شۇعىل جاعداي بولىپ قالسا قايتەمىز؟-دەپ ابىرجيدى لي گۋاڭنىڭ اسكەرلەرى.
-جاۋلار ءبىزدى قاشاما دەپ ەدى قاشپادىق، ءتىپتى اتتان ءتۇسىپ، اتتىڭ ەرىن الدىق، بۇعان قاراپ ولار ءبىزدى شىرعاشىلار ەكەن دەيدى،-دەپ لي گۋاڭ بويىن كەڭگە سالادى.
ھۇندار لي گۋاڭ ايتقانداي ويلايدى، مىنا 100 اسكەردىڭ بايىبىنا بارا الماي، مۇندا ءبىر سىر بار دەسەدى. ولار ءبىر اقبوز اتتى قولباسشىسىن لي گۋاڭنىڭ شەبىنە تاياپ شارلاۋعا جىبەرەدى. لي گۋاڭ كورە سالىپ، قارعىپ اتقا ءمىنىپ شاۋىپ بارىپ اتادى دا اتتان ۇشىرىپ تۇسىرەدى. ءوزى قايتا شاۋىپ قوسىنعا ورالىپ، اتتان ءتۇسىپ، ەرىن الىپ، اتىن قويا بەرەدى، اتتار وتتايدى. ادامدار جاتىپ دەم الادى.
بىرتىندەپ ءتۇن بولادى. ھۇندار لي گۋاڭنىڭ قۋلىعىنىڭ بايىبىنا بارا الماي، شابۋىلعا شىقپايدى. ءتۇن ورتاسى كەزىندە ھۇندار حان اسكەرلەرى تاياۋ ماڭعا جاسىرىنعان بولىپ، تۇندە تۇتقيل شابۋىل جاساپ جۇرەمە دەپ، قاراڭعىنى جامىلىپ ارتقا شەگىنەدى.
ەرتەڭىندە تاڭەرتەڭ لي گۋاڭ ھۇنداردىڭ شەگىنىپ كەتكەنىنە كوزى جەتكەن سوڭ عانا 100 اسكەرىن باستاپ اسكەرى تۇرعان جەرگە قايتا ورالادى.
جاڭا جىل قارساڭىندا ءبىز سىزدەرگە ەسىك قاققان ءۇش دوس تۋرالى ءتامسىلدى ۇسىنامىز. بوساعامىزدى اتتاعان جاڭا جىلمەن بىرگە وسى ءۇش دوس بىرگە كىرسىن دەگىمىز كەلەدى. قۇرمەتتى دوستار، جاڭا جىلدا ءبارىڭىزدىڭ شاڭىراقتارىزعا ءدال وسىلاي دەنساۋلىق، ماحاببات جانە بايلىق قول ۇستاسىپ كىرىپ، ۇيلەرىڭىزدەن تۇراق تاپسىن!
باياعىدا ءبىر جاقسى ادام ءومىر ءسۇرىپتى. ءوزى جومارت، قايىرىمدى ءارى اسقان اقىلدى ادام ەكەن. جاسى جۇزگە جەتكەندە الگى ادام قاتتى سىرقاتتانىپ(اۋىرىپ) قالىپتى. اجالدى كۇتىپ بۇك ءتۇسىپ ۇيدە جاتقاندا، ءبىر كۇنى ونىڭ ەسىگىن بىرەۋ تاقىلداتىپ قاعىپتى. «بۇل كىم؟» دەپ سۇراپتى جاقسى ادام. «مەن ـــ ماحابباتپىن، ساعان كومەكتەسەيىن دەپ كەلدىم، ەسىگىڭدى اش»-دەپتى قوناق. جاقسى ادام وعان: «ماحاببات، سەنىڭ ماعان كەرەگىڭ جوق، كومەكتەسە المايسىڭ، راقىمەت، قايتا بەر» دەپ، ەسىكتى اشپاپتى. ءبىرازدان سوڭ، ەسىكتى تاعى بىرەۋ تاقىلداتىپتى. «كىمسىڭ؟» دەگەن سۇراققا ول: «مەن ـــ بايلىقپىن! سەندەي جاقسى ادامعا كومەكتەسۋگە كەلدىم. اۋرۋىڭدى ەمدەي الام با؟» دەپ جاۋاپ بەرىپتى. جاقسى ادام: «راقىمەت، بايلىق، سەن ماعان كەرەك جوقسىڭ ەندى»-دەپ ەسىكتى اشپاپتى. ءبىرازدان سوڭ، تاعى بىرەۋ اقىرىن عانا قاعىپتى. «كىم بۇل؟» دەپ سۇراپتى جاقسى ادام. «مەن ـــ دەنساۋلىقپىن، پاراساتتى ادام!»-دەپتى ەسىكتىڭ سىرتىنداعى قوناق. جاقسى ادام سۇيرەتىلىپ بارىپ، ەسىكتى اشىپ جىبەرسە، ار جاعىندا ەكى جىگىت تۇر دەيدى. «دەنساۋلىق، سەن بىرەۋ ەمەسسىڭ بە؟ مىنالار كىم؟»-دەپ تاڭ قالىپتى جاقسى ادام. سوندا: «دەنساۋلىق بولعان سوڭ، بىزدە بولامىز عوي مىندەتتى تۇردە» دەپ، بايلىق پەن ماحاببات جىميىپ كۇلىپ، دەنساۋلىقتىڭ ەكى قولىنان ۇستاپ، بوساعادان كىرىپ كەلە جاتىپتى.
ءان الەمى

جول توسىلىپ قالدى

تۇلپارىم