باس بەتجاڭالىقتارادەبيەت-كوركەمونەروقۋ-اعارتۋمادەنيەتەلەس
كوز ايىم ساتتەرەكران الەمىتاڭداپ تىڭداڭىزقازاق رەداكسياسىارناۋلى تاقىرىپايماق-وبىلىس
جاڭا حابارلار

ءدارى-دارمەكسىز اسقازان قىزمەتىن جاقسارتۋدىڭ جولى

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2017-04-10 20:12:11  
اسقازان، ىشەك جولدارى ءبىزدىڭ ومىرىمىزدەگى ماڭىزدىلىعىن سوزبەن ايتىپ جەتكىزۋ قيىن. الدىمەن تاماقتانۋ، ودان كەيىن ءسىڭدىرۋ، ارتىنان دارۋمەندەردى جانە پايدالى زاتتاردى ءبولىپ الۋ. وكىنشكە وراي، ءبىزدىڭ قوعامدىق جاقتاعى ىشىمدىك كوكولا سىندى تاعامدارمەن سۋسىندىقتار جاۋلاپ الدى. بۇلار اسقازان ءۇشىن تىم زياندى. سوندىقتان بولار، اسقازان-ىشەك جولدارىنىڭ قيىندىقتارىنان زارداپ شەگىپ، شيپاگەر كومەگىنە سۇيەنەتىندەردىڭ قاتارى كۇن ساناپ ارتىپ كەلەدى. بۇگىندە عىلىمدا 10 عا جۋىق اسقازان-ىشەك اۋىرۋى بەلگىلى بولعان. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، ادام جۇيەسى مەن باسقا اعزالارى اسقازاننىڭ جاعدايى مەن تىعىز بايلانستى ەكەن. دۇرىس قىزمەت ىستەيتىن اسقازان ادەمى تەرى، دەنى، ساۋ شاش، بەلسەندى زات الماسۋدىڭ كەپىلى.
وقىرماندارىمىزدىڭ اراسىندا مەيلى نەمەسە تەز دايىندالاتىن تاماعامداردى ءجيى پايدلانىپ، اسقازان، ىشەك جولدارى اۋرۋلارىنا تاپ بولىپ جۇرگەندەر بار بۇلار. ەندەشە پايدالى كەڭەستەر لەگى ءۇشىن اسقازانعا قالاي كومەكتەسەمىز؟ قانداي ەرەجەلەردى ۇستانۋ كەرەك؟ ءىش قاتۋ، ءىشتىڭ كەبۋى سىندى ىشەك جولىنداعى جاعىمىسز سەزىمدەردىڭ الدىن الۋعا بولا ما؟
1-كەزەكتە، اسقازان، ىشەك جولدارىنىڭ بەلسەندىلىگى ءبىزدىڭ جەگەن تاعامىمىزبەن تىعىز بايلانستى ەكەنىن ءبىلىڭىز؟
سوندىقتان ءاربىر ادامنىڭ كۇندەلىكتى راتسيونى پايدالى تاعامداردان قۇرالۋى كەرەك.
2-سالاۋاتتى ءومىر سالتىنا كوشەيىك.
جۇمىس كۇندەرىڭىز قالاي وتەدى؟ كەڭسەدە وتىراسىز با؟ الدە قيمىل ۇستىندە بولاسىز با؟ بالكىم مۇلدە جۇمىس ىستەمەيتىن بولارسىز؟ ءۇي جاعدايىندا جۇمس ىستەيتىندەر بار شىعار؟ اسقازانىڭىزعا ارىز ايتساڭىز، ومىرىڭىز بەلسەندى ەمەس دەگەن ءسوز. اس قورىتۋ جۇمىسىن جاقسارتقىڭىز كەلسە، كۇنىنە تىم بولماعاندا 4-5 شاقىرىم جاياۋ ءجۇرىڭىز.
3-دارىگەرلەر اسقازاننىڭ بەلسەندى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن گازدالماعان سۋدى كوپ ىشۋگە كەڭەس بەرەدى.
ءبىز ىشەتىن تاعامدار ءارءتۇرلى قورىتىلادى. ءبىر تاعام 30 مينۋت قورىتىلسا، ەكىنشىسىنە 5-7 ساعات كەرەك. ۇزاق قورىتىلاتىندارعا ەت، ساڭىراۋقۇلاق، جانە قۇرامىندا جاسۇنىق بار تاعامدار ەنەدى. ال ءجيى ىشىلگەن سۋ بۇل تاعامداردىڭ تەز سىڭۋىنە جول اشادى.
4-ءۇي جاتتىعۋلارى مەن جاتتىعۋ زالدارى اسقازان «موتورىنا» جاقسى جاعىنان اسە ەتەدى.
سول سەبەپتى، بۇگىنگى اسقازانىڭىز قيىن قورىتىلاتىن تاعامدارعا تولى بولسا، جاتتىعۋ زالىنا قاراي اسىعىڭىز. بۇل ءادىس تاعامنىڭ ۇزاق ۋاقىت اسقازاندا تۇراقتاپ قالۋىنا كەدەرگى بولادى.
5-اعزاڭىزدى دۇرىس جۇمىس ىستەتۋگە تىرىسڭىز.
كۇن سايىن بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا تاماقتانىپ، ءجيى ءارى ازدان دارەتحاناعا تۇراقتى تۇردە كىرىڭىز. رەتتلىك دەگەن شكاپتا عانا ەمەس، باستا دا، اسقازان، ىشەك جولدارىندا بولسىن، اسقازان تاعامدى ىلعي ءبىر ۋاقىتتا قابىلداۋدى ۇيرەنسە، قيىندىقتار ءسىزدى اينالىپ ءوتىپ، ءىش قاتۋ نەمەسە ءىشتىڭ كەبۋى دەگەندى بىلمەيتىن بولاسىز.
6-تاماق جەپ وتىرىپ، سويلەۋدەن اۋلاق بولىڭىز.
ءجۇرىپ بارا جاتىپ تاماق جەمەڭىز، كومپيۋتەر، نە تەلەديدار الدىندا تاماق جەۋگە بولمايدى. كۇندە تاڭەرتەڭ ساعات ءتىلى بويىنشا 10-15 مينۋت بويى ءىشىڭىزدى ۋقالاڭىز. قىشقىل ءسۇتتى ونىمدەرمەن كوكونىستەردى، جەمىستەردى بارىنشا كوپ پايدالانۋعا تىرسىڭىز. بۇل ونىمدەر تەز قورىتىلىپ قانا قويماي، قۇرامىنداعى دارۋمەندەرى جانە پايدالى زاتتارى سىزگە ەنەرگيا، كوتەرىڭكى كوڭىل-كۇي سيلايدى.
سوڭىندا مىنانداي ءتىزىم جاسادىق:
اسقازانعا ۇنايتىن تاعامدار: وسىمدىك مايى، جۇمىرتقا سارىسى، ءسابىز، قۇرعاق جەمىستەر، كوكونىستەر، الما، قاربىز، قاۋىن، قارا ورىك، جەمىستەر، ءارتۇرلى بوتقالار، كەپتىرىلگەن ورىك، ءانجۇر. ت. ب.
اسقازانعا ۇنامايتىن تاعامدار: قارا ءشاي، المۇرت، اۋىز قۋىراتىن شاراپ، كونسەرۆا، گازدالعان سۋسىندار، ورامجاپىراق، تىم اشتى، تىم ءتاتتى تاعامدار، پياز بەن سارىمساق، پىسپاعان بانان، كراحمالدى ونىمدەر، كارتوپ كۇرىش، قارقۇمىق، سونداي-اق بالىق، ەت، سۇزبە، جۇمىرتقانى ابايلاپ جەۋ كەرەك.
ءوزىڭىز بايقاعانداي، اسقازانعا اسا كوپ نارسە قاجەت ەمەس، اسقازاندى پايدالى تاعامدارعا تولتىرۋ، ازداپ سپورت جاتتىعۋلارىن قوسۋ، جاعىمىسز ادەتتەردەن ارىلۋ، سوندا عانا اسقازاندا، سىزدە ريزا بولار ەدىڭىز.
ءان الەمى

جول توسىلىپ قالدى

تۇلپارىم