باس بەتجاڭالىقتارادەبيەت-كوركەمونەروقۋ-اعارتۋمادەنيەتەلەس
كوز ايىم ساتتەرەكران الەمىتاڭداپ تىڭداڭىزقازاق رەداكسياسىارناۋلى تاقىرىپايماق-وبىلىس
جاڭا حابارلار

اقاۋسىز تۇرمىس ءتاسىلى دەگەن نە؟

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2017-08-05 00:05:39  

ساعات جايپاق ۇلى

ءومىردىڭ ءوزى ۇلكەن مەكتەپ.ادام تۋا بىلمەيدى، جۇرە بىلەدى، ءبارىن ءومىر ۇيرەتەدى، كورە-كورە كوز اياسى كەڭەيەدى.دۇنيەنىڭ سىرى مەن قىرىن بىلەدى.اق پەن قارانى ايىرادى، وي-ساناسى وسەدى.ءسويتىپ، تاجىريبە-ساباقتى قورىتىندىلاپ، اقاۋسىز تۇرمىس ءتاسىلىن تاڭدايدى.ەندەشە، اقاۋسىز تۇرمىس ءتاسىلى دەگەنىمىز نە؟
دۇنيە جۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى اقاۋسىز تۇرمىس ءتاسىلى دەگەندى مىناداي ءتورت اۋىز سوزبەن قورىتىندىلاعان: لايىقتى ازىقتانۋ؛ شاماعا قاراي ارەكەت جاساۋ؛ تەمەكىدەن تيىلۋ، اراقتى ازايتۋ؛ كوڭىل كۇيدى قالىپتى ۇستاۋ.
حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋعا ءتيىمدى وسى يگىلىكتى ءىستى دۇنيە جۇزىندە ءار ەل ۇكىمەتى ءوز جاعدايىنا قاراي جۇرگىزىپ، جاقسى ناتيجەگە قول جەتكىزگەن.بەيجيڭ قالاسى 7 ءتۇرلى سوزىلمالى اۋرۋدى تەجەۋ تۋرالى جۇرت اراسىندا تەكسەرىپ-زەرتتەۋ جۇرگىزىپ، تەمەكى شەكپەۋگە، اراق ىشپەۋگە، لايىقتى تاماقتانۋعا، قىزمەتتە ۇزاق سارىلىپ وتىرماۋعا، دەنە شىنىقتىرۋعا جانە دەنە سالماعىنىڭ قالىپسىز ارتۋىنا تيىم سالۋ جونىندە ءونىمدى تاربيە قيمىلىن ورىستەتكەن، ناتيجەسى دە جاقسى بولعان، ءار ءتۇرلى سوزىلمالى اۋرۋ نەگىزىنەن تىزگىندەلگەن.رەسەيدىڭ وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى سوڭعى مەزگىلدە وقۋ-اعارتۋ سالاسىندا ءمورالدىق تاربيەنى كۇشەيتۋدى بەلگىلەپ، جوعارى، ورتا، باستاۋىش مەكتەپتەردە اقاۋسىز تۇرمىس ءتاسىلى تاربيەسىن ورىستەتكەن.تەكسەرۋ ناتيجەسىنە قاراعاندا، رەسەيدىڭ ورتا، باستاۋىش مەكتەپتەرىندەگى وقۋشىلاردىڭ جۇگى تىم اۋىر بولعاندىقتان دەنە قۋاتى تومەندەپ، ءار ءتۇرلى اۋرۋ تاراعان، مەكتەپتەردىڭ ءبىلىم ورەسى دە تومەندەپ كەتكەن.ولار بۇل جاعدايدى وزگەرتۋ ءۇشىن، اقاۋسىز تۇرمىس ءتاسىلى تاربيەسىن كەڭىنەن جۇرگىزىپ، مەكتەپتە اپتا سايىن وتىلەتىن 2 ساعاتتىق دەنە تاربيە ساباعىن كۇنىنە ءبىر ساعات وتۋگە وزگەرتكەن.ونىڭ ۇستىنە سەنبى، جەكسەنبى كۇندەرى وقۋشىلارعا تاپسىرما ورنالاستىرماي، ولاردىڭ دەنە تاربيەمەن نەمەسە باسقا دا كوڭىل اشۋ قيمىلدارىمەن شۇعىلدانۋىنا جەتكىلىكتى ۋاقىت اجىراتقان.مۇنداي تاربيە قيمىلى باسقا ەلدەردە دە ەرتە باستالعان.ا ق ش-نىڭ ميچيگان شتاتىندا 1877-جىلى قۇرىلعان ساناتوريا اقاۋسىز تۇرمىس ءتاسىلى تاربيەسىن جۇيەلى جۇرگىزىپ وتىرعان.سوندىقتان ساناتوريا دا ءبىلىم الاتىندار بارعان سايىن كوبەيگەن.ا ق ش-تا ءبىر سەرىكتەستىكتىڭ قوجايىنى اقاۋسىز تۇرمىس ءتاسىلى تاربيەسىن ءوز جاعدايىنا قاراي وزگەشە فورمادا جۇرگىزگەن.بۇل قوجايىن سەرىكتەستىگىندە 10 جىل بويى اۋىرماعان 55 جاستان 65 جاسقا دەيىنگىلەردى سيلاپ وتىرعان.سيلىق ءۇشىن ءار ادامعا بىردەن جەيدە، بىردەن تور دوپ قالاقشاسىن جانە ىشىنە ازىراق اقشا سالىنعان كانۆەرت تاراتقان.جۇرت بۇعان ءماز بولىپ، دۋ قول شاپالاقتاعان.ونىڭ بەر جاعىندا سەرىكتەستىكتە مالتاۋ كولشىگى، سپورت الاڭى، تور دوپ مايدانى سالىنعان، قوجايىن ادامدارىن ۇنەمى دەنە تاربيەمەن شۇعىلدانۋعا شابىتتاندىرىپ وتىرعان.ويلاپ كورىڭىز، مىنا قوجايىن وتە بىلگىر ادام ەكەن، نەگە دەسەڭىز، قىزمەتشىلەرى 10 جىل بويى اۋىرماسا، ەمدەلۋگە اقشا جۇمساماسا، كوپ قارجى ۇنەمدەلەدى عوي...بىزدە ساۋ جۇرگەندە كوز قىرىن سالمايتىن، سىرقاتتانا قالسا ات سابىلتاتىن جايت ءالى دە وزگەرە قويعانى جوق.دەمەك، ادامداردىڭ ناشار تۇرمىس ادەتىن وزگەرتىپ، اقاۋسىز، عىلىمي تۇرمىس ءتاسىلىن قالىپتاستىرۋىنا كومەكتەسۋ دەنساۋلىق جونىندەگى تاربيەنىڭ قۇرامداس بولەگى.اقاۋسىز تۇرمىس ءتاسىلى ءبىزدىڭ سانالى ارەكەتىمىزگە اينالعان كۇنى «بارىندا اۋىز تيماي باتىپ ءىشىپ، اۋىرعان سوڭ وكىنىپ تارتىپ ءىشىپ» تۇيىققا تىرەلگەن كەزىندە عانا دارىگەر ىزدەيتىن ايانىشتى حالدەن قۇتىلاتىن بولامىز.

ءان الەمى

جول توسىلىپ قالدى

تۇلپارىم