باس بەتجاڭالىقتارادەبيەت-كوركەمونەروقۋ-اعارتۋمادەنيەتەلەس
كوز ايىم ساتتەرەكران الەمىتاڭداپ تىڭداڭىزقازاق رەداكسياسىارناۋلى تاقىرىپايماق-وبىلىس
جاڭا حابارلار

ەت تۋراي بىلەسىز بە؟

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2017-08-05 00:58:30  

تولەۋ بازارباي ۇلى

مال سويىپ، ەت اسۋ، سوعىمنان سىباعا ساقتاۋ حالقىمىزدىڭ ماڭىزدى قوناعاسى ءداستۇرى بولىپ تابىلادى.وسى ءداستۇر بويىنشا تۋىس-تۋعان، دوس-جاراندارىمىزدىڭ ۇيىنە قوناققا بارامىز، تاماق ءىشىپ، ەت جەيمىز.وسىندايدا ەت تۋراۋعا ءتيىستى بولىپ قالامىز.سوندا ءسىز ەتتى قالاي تۋرادىڭىز؟ ەت تۋراۋ ءادىسىڭىز ۇلتىمىزدىڭ ەت تۋراۋ داعدىسى بويىنشا بولدى ما، جوق پا؟ بۇعان نازار اۋدارماعان شىعارسىز.
ەندەشە، بىلگىڭىز كەلسە مىناعان قۇلاق سالىڭىز.بۇندا، ەتتى جاقسىلاپ تۋراي ءبىلۋدى حالقىمىز ەر جىگىتتى سىنايتىن ولشەمنىڭ ءبىرى دەپ ساناعان.ءبىراق قازىر ەت تۋراۋدى انشا ماڭىزدى دەپ قارايتىندار جوق.ايتەۋ تاباقتاعى ەت ۇساقتالسا بولدى، ونىڭ قالاي تۋرالىپ جاتقانىنا ءساپ سالمايدى، ءتىپتى پىشاق، باكى بولماعاندا قولمەن جۇلمالاپ جاتاتىندار دا جوق ەمەس.وسىنداي جاعدايدا حالقىمىزدىڭ ءداستۇر بولىپ جالعاسىپ كەلە جاتقان ەت تۋراۋدىڭ بىرنەشە ءتۇرلى ءادىسىن قايتالاي تانسىتىرىپ قويۋدى ءجون كوردىم.
ەت تۋراۋدىڭ ءار الۋان ادىستەرى بولعانىمەن، باستىسى، تومەندەگىدي ءۇش ءتۇرلى نەگىزگى ادىسى بار.ونىڭ ەڭ باستى ەرەكشەلىگى جەۋگە قولايلى بولادى.
ءبىرىنشىسى، ۇگىپ تۋراۋ. ەت تارام-تارام بولادى، سوندىقتان ونى بوي-بويىنا سىدىرماي، تالشىعىن قيىپ كەسۋ كەرەك.مۇنى قازاق «قيا كەسۋ» دەيدى نەمەسە ۇگىپ تۋراۋ دەلىنەدى.
ەكىنشىسى، جاپىراقتاپ تۋراۋ.ەتتى قالىڭ كەسپەي، بارىنشا جۇقالاپ كەسۋ كەرەك. ەڭ جاقسىسى، تۋرالعان ەتتىڭ قالىڭدىعى اعاش جاپىراعىنداي بولۋى ءتيىس. «جاپىراقتاپ كەسۋ» دەپ اتالۋى دا وسىعان قاراتىلعان.ال، بۇلاي تۋراي الماعاندا جاپىراقتاپ تۋرالعان ەت ەڭ قالىڭ بولعاندا قولداعى باكىنىڭ قالىڭدىعىنان اسىپ كەتپەۋى كەرەك.
ءۇشىنشىسى. كەسەك تۋراۋ. ەت ارىق تا، سەمىز دە بولادى.سەمىز مايلى ەكەندەپ مايىن ءبىر بولەك، ەتىن ءبىر بولەك ەتىپ تۋراۋعا بولمايدى.ونىڭ ەبىن تاۋىپ، ىعىن كەلتىرىپ، مايىنا ازىراق بولسادا قارا كەسەك ەت ءىلىندىرىپ نەمەسە قارا كەسەك ەتكە ازىراق ماي ءىلدىرىپ تۋراۋ كەرەك.مۇنداي تۋرالعان ەت تىسكە كىرمەيدى، جۇرەككە تيمەيدى ءارى وڭاي قورىتىلادى، ءدامدى بولادى.ەتتىڭ بۇل تۇردەگى تۋراۋ ءادىسى كەسەكتەپ تۋراۋ دەلىنەدى.

ءان الەمى

جول توسىلىپ قالدى

تۇلپارىم