باس بەتجاڭالىقتارادەبيەت-كوركەمونەروقۋ-اعارتۋمادەنيەتەلەس
كوز ايىم ساتتەرەكران الەمىتاڭداپ تىڭداڭىزقازاق رەداكسياسىارناۋلى تاقىرىپايماق-وبىلىس
جاڭا حابارلار

ايروپلانداعى قارا قوبديدىڭ نەندەي رولى بار؟

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2017-09-14 20:44:48  
1985-جىلى 23-ماۋسىم تاڭەرتەڭ ينديا اۆياتسيا سەرىكتەستىگىنىڭ بويىن 747 تۇرپاتتى ءبىر جولاۋشىلار ايروپلانى راديو قۇتقارۋ سەگىنالىن بەرمەي تۇرىپ، تۇتقيىل 10 مىڭ مەتىر بيىكتىكتەگى اۋا بوستىعىنان سولتۇستىك اتلانت مۇحيتىنا قۇلاپ ءتۇسىپ، ايروپلانداعى ادامدار تۇگەلدەي قازا بولادى.
وقيعانىڭ سەبەبىن تەز تەكسەرىپ شىعۋ ءۇشىن، ءار قايسى مەملەكەتتەر ىركەس-تىركەس ايروپلان جانە كەمە جىبەرىپ، ايروپلان الاجۇرەتىن قارا قوبديدى ىزدەيدى. ايروپلاننىڭ تۇتقيىل وقيعاعا ۇشىراۋ سەبەبىن اشۋدىڭ ماڭىزدى دەرەك كوزى سول قارا قوبديدا ەدى.
قارا قوبدي زايىرى قانداي نارسە؟
قارا قوبدي دەگەنىمىز ۇشۋدى ەستەلىككە الۋ قۇرىلعىسى مەن ۇشقىش بولمەسىندەگى دىبىستى ەستەلىككە الۋ قۇرىلعىسىنىڭ جالپى اتاۋى بولىپ، ادەتتە، ءىرى تۇرپاتتى حالىقتىق جولاۋشىلار ايروپلانىنىڭ بارلىعىندا قارا قوبدي بولادى. قارا قوبدي ادەتتە، ەكەۋ بولادى. ءبىرى-ساندى مالىمەت ساندىعى. ول ۇشۋدى ەستەلىككە الۋ قۇرىلعىسى بولىپ، اۆتوماتتى تۇردە ايروپلاننىڭ ۇشۋ بيىكتىگى، جىلدامدىعى، باعىتى سياقتى جاعدايلاردىڭ دۇرىس ساندى مالىمەتىن ەستەلىككە الادى. ەندى ءبىرى دىبىس ساندىعى-ۇشقىش بولمەسىندەگى دىبىستى ەستەلىككە الۋ قۇرىلعىسى بولىپ، ول ۇشقىش بولمەسى ىشىندەگىلەردىڭ ءسوزىن، ولاردىڭ جەر بەتىندەگىلەرمەن بولعان بايلانىس احۋالىن ەستەلىككە الىپ عانا قويماي، ۇشقىش بولمەسىندەگى ءار تۇرلى ماشينالاردىڭ كۇماندى دىبىستارىن ەستەلىككە الادى.
دىبىس ساندىعىنىڭ قايتالاي دىبىس الاتىن ەرەكشە ماگنيىتتىك لەنتاسى بولىپ، 30 مينۋتتان اسىپ كەتكەن دىبىستى اۆتوماتتى وشىرە الادى. سوندىقتان، دىبىس ساندىعى ادامداردى ايروپلان قۇلاۋدان بۇرىنعى جارىم ساعات ىشىندەگى ۇشقىش بولمەسىندەگى بارلىق دىبىستارمەن قامداي الادى. قارا قوبديدىڭ سىرتى ادەتتە، قارا رەڭدى ەمەس. اشىق قىزىل سارى ءتۇستى بولادى. ەگەر ايروپلان شىرعالاڭعا ۇشىراعاندا ءتۇسىپ كەتسە، مۇنداي رەڭ ىزدەۋشىلەردىڭ كوزىنە وڭاي شالىنادى.
قارا قوبدي ءتورتبۇرىش بولىپ، ەرەكشە بىرىكپە مەتالدان جاسالادى. ول ءارى 1100 سەلتسي گرادۋس جوعارى تەمپەراتۋراعا جارىم ساعاتتان ارتىق توزە الادى ءارى ايروپلان پارتىلاعان كەزدەگى كۇشتى سوعىلۋعا دا توزە الادى. سونداي-اق تەڭىز سۋىنا ۇزاق ۋاقىت مالشىنىپ تۇرسادا ەشتەڭە ەتپەيدى.
قارا قوبديدىڭ ەكەۋى دە ۇشقىش بولمەسىندە بولمايدى. قايتا، ايروپلاننىڭ تىك ارقا قاناتىنىڭ استىنا ورنالاستىرىلادى. بۇنداي ورنالاستىرۋداعى ماقسات-ايروپلان شىرعالاڭعا جولىققاندا قارا قوبديعا كەلەتىن سوعىلىس كۇشىن ازايتۋ ءۇشىن.
ايروپلان شىرعالاڭعا ۇشىرعاننان كەيىن 30 كۇن ىشىندە قاراقوبدي اۆتوماتتى تۇردە ەلەكتروندىق سەگىنال-«دىبىس يمپۋليسىن» تاراتىپ تۇرادى. قارا قوبدي 6 مىڭ مەتر تەرەڭ تەڭىز استىندا بولعان جاعدايدادا بۇل تۇردەگى ەلەكتروندىق سەگىنالىن تەكسەرۋگە بولادى. بۇل سەگىنال قۇتقارۋشى ادامدار ايروپلاننىڭ قالدىعىن ىزدەپ تابۋدا دەرەك كوزىمەن قامدايدى.
ءان الەمى

جول توسىلىپ قالدى

تۇلپارىم