باس بەتجاڭالىقتارادەبيەت-كوركەمونەروقۋ-اعارتۋمادەنيەتەلەس
كوز ايىم ساتتەرەكران الەمىتاڭداپ تىڭداڭىزقازاق رەداكسياسىارناۋلى تاقىرىپايماق-وبىلىس
جاڭا حابارلار

كورىكتى ىلە جاسىل دامۋ جولىمەن ءجۇردى

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2017-10-03 16:22:39  
ستانسيامىزدىڭ تىلشىلەرى لي لۇڭ، ليۋ چياڭ مەن ىلە راديو ستانسياسىنىڭ ءتىلشىسى يۇي تياننىڭ حابارىن تىڭداڭىزدار: كۇن شۇلەن شوعىلاسىن شاشقان، وزەن سۋلارى سىلدىراپ اققان كۇزگى ىلە وزەنىنىڭ كورىنىسى قۇلجا قالاسىنىڭ تۇرعىندارى مەن ساياحاتشىلاردى ەرىكسىز باۋرايدى. بىتىك وسكەن ورمان، جىم-جىلاس اققان وزەن سۋلارى مەن اۋماقتى وڭىردەگى قامىستارى بار وسى جەردە سەيىلدەسەڭىز جانىڭىز جاي تاۋىپ سەرگىپ قالاسىز. قۇلجا قالاسىنىڭ تۇرعىنى يە شييىڭ بىلاي دەدى: وسى ماڭدا تۇرامىز، ۇنەمى وسى جەرگە كەلىپ سەيىلدەيمىز، بۇرىن ىلە وزەنىن ءشوپ-شالاڭ باسىپ جاتاتىن. سوڭعى ەكى جىلدان بەرى ۇزبەي جاڭالانىپ، كورىنىس جولدارى جوندەلىپ، جاڭاشا بەينەگە ەندى.
«شينجياڭعا كەلمەسەڭىز، وتانىمىزدىڭ ۇلكەندىگىن، ىلەگە كەلمەسەڭىز، شينجياڭنىڭ كوركەمدىگىن سەزىنە المايسىز»، بۇل ءتامسل ەرتەدە-اق ىلەنىڭ اتاعىن اسپانداتقان. كورىنىسى كوز تارتاتىن تاۋ-سۋلارى، جاندى ەلىتەتىن ءتىلسىم كورىنىستەرى،ءسوزجوق، قورعالۋ ءتيىس، سوندا عانا كوركەم كورىنىسىن ماڭگى جوعالتپايدى. سوڭعى جىلداردان بەرى، ىلە وبلىسى ەكولوگيالىق ورتانى باقىلاپ باسقارۋ ءتۇزىمى جانە ەكولوگياسى ۇرىمتال اۋدانداردى پارىقتاندىرىپ باعالاۋ سياقتى تۇزىمدەردى اتقارۋ ارقىلى قورشاعان ورتانى قورعاۋدى كۇشەيتتى.
بيىل جىل باسىنان بەرى، توعىزتاراۋ اۋدانىنىڭ كولدەنەڭ كورىنىس رايونىنا بارعان ساياحاتشىلار ۇمىتسىزدەنىپ قالعان بولۋى مۇمكىن، ۇيتكەنى كورىنىس رايونىن سىرتقا اشۋ توقتاتىلعان، بۇل مەملەكەت دارەجەلى جاراتىلىستىق قورىقتى قاتاڭ تياناقتاندىرۋدا قولدانعان شارا. بيىل مامىردا، كورىنىس رايونى قوناق ءۇي عيماراتى، ساياجاي، جۇمىسشى-قىزمەتكەرلەر جاتاعى، ورمان اراسىنداعى ساياجايلار سياقتى قۇرىلعىلاردى كوشىرىپ، العاشقى ەكولوگيانى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىسىن باستاعان بولاتىن. كولدەنەڭ كورىنىس رايونىن باسقارۋ كوميتەتىنىڭ ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى يان گوحۋا بىلاي دەدى: كاسىپتى توقتاتۋ ارقىلى كورىنىستى قورعايمىز، بۇل كورىنىس رايونىن جاقسارتۋعا ءتيىمدى. كولدەنەڭ كورىنىس رايونى ءىس جۇزىندە باتىس تيانشان مەملەكەتتىك جاراتىلىستىق قورىعىنىڭ عىلمي تاجىريبەحاناسى، ءارى توعىزتاراۋ ساياحاتىنىڭ جان تامىرى، ەكولوگيانى اناعۇرلىم ويداعىداي قورعاۋ ءۇشىن، الدا وسى وڭىردە ەكولوگيالىق ساياحاتتى، ورمان-توعاي ساياحاتىن جانداندىرىپ، ساياحاتشىلاردى كوركەم كورىنىستەن ءلازاتتانۋعا باۋرايمىز، جاتىن ورىن، اس-سۋدى تۇرمىس رايونىنا كوشىرەمىز، قورىققا كىرگىزبەيمىز.
بيىل جىل باسىندا، ىلە وبلىسى شينجياڭ بويىنشا وزەن باستىعىءتۇزىمىن الدىمەن اتقارىپ، وبلىس، اۋدان-قالا، اۋىل-قالاشىق، قىستاق سىندى 4 دارەجە بويىنشا وزەن باستىعىءتۇزىمىن ورىناتتى، ءارى ورتا تازالىعىن باسقارۋ، قورعاۋ قىزمەتكەرىن، قوعامداعى ەرىكتىلەردى ۇسىنىس ەتىپ، دارەجە، ساتى بويىنشا قاتاڭ باقىلاپ باسقاردى. جايلىمدى قورعاۋدى كۇشەيتۋ ءۇشىن، بيىل ىلە وبلىسى جايلىم ەكولوگياسىن قورعاۋعا 230 ميلليون يۋان كومەك قارجى بەرىپ سيلاۋدى جاپپاي تياناقتاندىرىپ، 43 مىڭ مالشى وتباسى وسىدان يگىلىكتەنىپ، 10 ميلليون مۋدان ارتىق جايلىمدى تىنىقتىردى. مۇنان سىرت، ىلە وبلىسى تاعى وسى وڭىردەگى مەملەكەتتىك 5 سازدىقتى قورعادى.
ىلە وبلىستىق قورشاعان ورتانى قورعاۋ مەكەمەسىنىڭ ورىنباسار باستىعى چىن ساي بىلاي دەدى: كوركەم ىلەنى بۇرىنعىدان دا كورىكتەندىرۋ ماقساتىندا وسى شارالاردى قولداندىق. قورشاعان ورتانىڭ ساپاسىن ۇرتىس جوعارىلاتىپ ءارى جاقسارتىپ، ەكونوميكا مەن قوعامنىڭ جانە قورشاعان ورتانىڭ سايكەستى دامۋىن جەبەۋگە كەپىلدىك ەتىپ، جاسىل دامۋ جولىمەن ءجۇرىپ، ىلە وبلىسىن كورىنىسى كوز تارتاتىن ايرىقشا كوركەم ىلە ەتىپ قۇرامىز.
ساندى مالىمەت بويىنشا تابىس تومەندەگىدەي: ىلە وبلىسى ــــ قورشاعان ورتانى قورعاۋ مينيسترلىگى 6-توپتاعى مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسى سىناق تۇيىنىنە تاڭداعان شينجياڭداعى بىردەن-ءبىر ءوڭىر، بىلتىر جىل سوڭىنا دەيىن ىلە وبلىسىندا مەملەكەت دارەجەلى 4 ەكولوگيالىق اۋىل-قالاشىق؛ اۆتونوميالى رايون دارەجەلى 3 ەكولوگيالىق اۋدان، 32 ەكولوگيالىق اۋىل-قالاشىق، 306 ەكولوگيالىق قىستاق قۇرىلدى.
ءان الەمى

جول توسىلىپ قالدى

تۇلپارىم