باس بەتجاڭالىقتارادەبيەت-كوركەمونەروقۋ-اعارتۋمادەنيەتەلەس
كوز ايىم ساتتەرەكران الەمىتاڭداپ تىڭداڭىزقازاق رەداكسياسىارناۋلى تاقىرىپايماق-وبىلىس
جاڭا حابارلار

ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ تۇرمىسى بارعان سايىن جاقساردى

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ گازەتى    2017-10-21 19:20:38  

−باس شۋجي شينجياڭدا قىزمەت تەكسەرگەن كەزدە بارعان جەرلەرگە قايتا ساپار (2)

 «مەن قانشالاعان جەردى ارالاسام دا، ەڭ كورىكتى تاعى دا ءبىزدىڭ شينجياڭ...»
  بۇل قاشقار كونەءشار اۋدانى توققۇزاق قالاشىعى اياققى ماڭگەن قىستاعىنداعى حالىق ونەرپازى قاۋۇل مامەتتىڭ ەڭ ۇناتىپ تىڭدايتىن ءانى. ءار جولعى كونسەرت قوياردا ونىڭ ويىنا 3 جىلدىڭ الدىنداعى سول ءبىر كوكتەم ورالا بەرەدى، قىستاقتاعى شارۋا وتباسىنىڭ اۋلاسىندا باس شۋجي شي جينپيڭ ونىڭ ورىنداعان مۋزيكاسىن تىڭداي وتىرىپ، اۋىلداستارمەن بىرگە حالىق تۇرمىسىن تىلگە تيەك ەتىپ، كەڭەس قۇرىپ، اۋىلداستاردىڭ تۇرمىسىنىڭ وسى مۋزيكانىڭ ريتىمى سەكىلدى كوركەم بولۋىن تىلەگەن - دى.
  قوڭىر كۇزدىڭ قازان ايى، تيانشاننىڭ تۇستىگى مەن تەرىستىگى مول ءونىم مەزگىلىن قارسى الدى. پارتيا 19 - قۇرىلتايىنىڭ اشىلۋى قارساڭىندا، ءتىلشى باس شۋجي شينجياڭدا قىزمەت تەكسەرگەندە بارعان كەيبىر جەرلەرگە قايتالاي تىلشىلىك جاساپ، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ ىقىلاستى قامقورلىعىندا ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ وندىرىسىندە، تۇرمىسىندا جارىققا شىققان زور وزگەرىستەردى ەستەلىككە الدى.
  پارتيانىڭ حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ساياساتى جۇرت جۇرەگىنە تەرەڭ ۇيالادى
  «باس شۋجي اۋىلداستارمەن اڭگىمە دۇكەنىن قۇرىپ، حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ساياساتى تياناقتاندى ما دەپ سۇرادى، پارتيانىڭ ساياساتتىق سۇيەمەلدەۋىندە تۇرمىسىمىزدىڭ اناعۇرلىم باقىتتى بولۋىن تىلەدى». باس شۋجيدىڭ قىستاققا بارعانىنا 3 جىل وتسەدە سول كەزدەگى جاعداي قاۋۇلدىڭ ەسىنەن ءبىر ءسات كوتەرىلگەن ەمەس.
  2014 - جىلى 28 - ساۋىردە باس شۋجي شي جينپيڭ اياققى ماڭگەن قىستاعىنا كەلىپ، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ ءۇيىن، اسحاناسىن، مال قوراسىن، جەمىس باعىن كوزدەن كەشىردى، سونىمەن بىرگە، قىستاق تۇرعىندارىمەن ىقىلاسپەن اڭگىمەلەستى. ول بىلاي دەدى: «مەن پارتيانىڭ حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ساياساتى جۇرت جۇرەگىنە ۇيالادى ما، جوق پا، رول اتقاردى ما، جوق پا دەگەندى ءبىلۋ ءۇشىن سىزدەرگە ارنايى كەلدىم. حالىق بۇقاراسىنىڭ تىلەگىنە ۇيلەسەتىن ىستەردىڭ بارلىعى پارتيامىزدىڭ كۇرەس نىساناسى. مەن پارتيانىڭ ساياساتتىق سۇيەمەلدەۋىندە اناعۇرلىم باقىتتى تۇرمىس كەشىرۋلەرىڭىزدى تىلەيمىن».
  باس شۋجيدىڭ ىقىلاستى ءسوزى، شىنايى تاپسىرماسى اۋىلداستاردىڭ جۇرەگىن كوكتەم سامالىنداي مەيىرگە بولەدى، سونداي - اق شينجياڭداعى ءار ۇلت پارتيالى كادرلاردىڭ كوكەيىنە ماڭگى ۇيالادى.
  اۋىلىمىز تاياۋ جىلداردان بەرى باعىمشىلىق، ورمانشىلىق كاسىپتەرىن، اۋلا ەكونوميكاسىن بارىنشا دامىتتى ءارى شارۋالار كاسىپتىك سەلبەستىك كووپەراتيۆىن قۇرىپ، شارۋالاردىڭ كىرىسىن ءتۇرلى ارنالارمەن ارتتىردى. «قىستاعىمىزدا سىبىرتكى جاسايتىن شەبەرلەر كوپ بولعاندىقتان، ءبىز ۋارىس قولونەر بۇيىمدارى شارۋالار كاسىپتىك كووپەراتيۆىن قۇردىق، قازىر سەلبەستىك كووپەراتيۆى كۇنىنە 7000 سىبىرتكى جاسايدى، جىلدىق ءونىم قۇنى 19 ميلليون 600 مىڭ يۋانعا جەتىپ، نەشە جۇزدەگەن قىستاق تۇرعىندارىنىڭ ءوز جەرىندە، جاقىن ماڭنان جۇمىستانۋىن جۇزەگە اسىردىق» دەپ قۋانا ءسوزىن ساباقتاعان اياققى ماڭگەن قىستاعى پارتيا ياچەيكاسىنىڭ شۋجيى وسمانجان قۇربان: وتكەن جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قىستاعىمىزداعى 247 كەدەي وتباسى تۇگەلدەي كەدەيلىكتەن قۇتىلدى، - دەدى.
  قاشقار كونەءشار اۋدانى توققۇزاق قالاشىعىنىڭ سەنترلى باستاۋىش مەكتەبى وقىتۋ عيماراتىنىڭ 1 - قابات زالىنا باس شۋجيدىڭ وسى مەكتەپتەگى وقىتۋشى - وقۋشىلارمەن تۇسكەن ۇلكەن سۋرەتى ىلىنگەن.
  «سول كەزدە، شي جينپيڭ اتاي جۇزىنەن مەيىرىمدى شۋاق شاشىپ، ەسەيگەندە كىم بولاسىڭ دەپ سۇرادى، مەن ەسەيگەندە وقىتۋشى بولامىن دەدىم، ول مەنى جاقسى وقىپ، ەسەيگەندە ءوز ارمانىمدى جۇزەگە اسىرۋعا ىنتالاندىردى». سۋرەتتىڭ ورتاسىندا باس شۋجيدىڭ جانىندا تۇرعان اديلا قايسار قازىر ورتالاۋدىڭ 3 - جىلدىعىن ۇزدىك ناتيجەمەن وقۋدا، ونىڭ نىساناسى ىشكەرى ولكەدەگى شينجياڭ تولىق ورتا كلاسىنا قابىلدانىپ، بولاشاعىنا كەڭ ءورىس اشۋ.
  «ۇيرەنۋ ستيلى − قوس ءتىلدى جاقسى ۇيرەنۋ، وتانعا قىزمەت ەتۋ؛ وقىتۋ ستيلى − تاپسىرمانى ەستە بەرىك ساقتاۋ، ەل ءۇمىتىن اقتاۋ». مەكتەپتىڭ وقىتۋ عيماراتى قاقپاسىنىڭ ەكى جانىنا ىلىنگەن تاقتايشا كۇزگى كۇننىڭ شۇلەن شۋاعىنا مالىنىپ، ەرەكشە كوز تارتادى. وسى مەكتەپتىڭ باستىعى ارزىگۇل تۇرسۇن بىلاي دەدى: باس شۋجيدىڭ وقۋ - اعارتۋعا كوڭىل بولۋىنەن، وقۋشىلاردى ىنتالاندىرۋىنان وقۋشى - وقىتۋشىلار تەرەڭ شابىت الدى، سودان بەرى ولار باس شۋجيدىڭ تاپسىرماسىن ەستە بەرىك ساقتاپ، وقۋ - وقىتۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋعا قۇلشىندى، مەملەكەت تىلىندە ساباق بەرەتىن وقىتۋشىلاردى ىركەس - تىركەس جاڭادان قابىلداپ، قاشقار ايماعىنداعى اۋىل - قىستاق مەكتەپتەرى بويىنشا مەملەكەت ءتىلى وقىتۋىنىڭ جاپپاي قامتىلۋىن الدىمەن جۇزەگە اسىردىق، قازىر قاشقار ايماعىنىڭ، اۋەلى، تۇتاس شينجياڭنىڭ قوس ءتىل وقۋ - اعارتۋىندا ۇلگى كورسەتەتىن مەكتەپ قۇرۋ نىساناسىنا قاراي اياق باستىق.
  بۇقارانىڭ كىرىسىن ارتتىرىپ، اۋقاتتانۋىنا ءتۇرلى ارنالارمەن كومەكتەستى
  شينجياڭ جەمىس - جيدەك توبى شەكتى جارنا سەرىكتەستىگى عيماراتىنىڭ 1 - قاباتىنداعى كورمە زالىندا كوزدىڭ جاۋىن الاتىن شينجياڭنىڭ ەرەكشە قۇرعاق جەمىستەرى قويىلعان. 2014 - جىلى 28 - ساۋىردە وسى كورمەدە باس شۋجي تانىستىرۋدى تىڭداي ءجۇرىپ، قۇرعاق جەمىستەردەن ءدام تاتتى، ورىك اعاشىنىڭ وزىندە قۇرعاعان ورىكتى «ءدامى وزگەشە ەكەن»، چارقىلىق شىلانىن «ءدامى جاقسى ەكەن» دەپ القادى، سونداي - اق بۇقارانىڭ قانشالىقتى تابىس تاپقاندىعىن تاپتەشتەي سۇرادى. ول: زات اينالىمى كاسىپورىندارىن ويداعىداي باسقارۋ كاسىپتەردىڭ دامۋىن بارىنشا جەبەيدى. سىزدەردىڭ ۇزدىكسىز قۇلشىنىپ، شينجياڭنىڭ ەرەكشە بايلىعىن اناعۇرلىم ويداعىداي اشىپ، ەكونوميكالىق دامۋ مەن شارۋالاردىڭ كىرىسىن ارتتىرۋعا كوبىرەك ۇلەس قوسۋلارىڭدى ءۇمىت ەتەمىن، - دەدى.
  «ءبىز باس شۋجيدىڭ ىقىلاستى ءۇمىتى مەن تاپسىرماسىن ەستە بەرىك ساقتاپ، ەرەكشە باسىمدىققا يە بايلىقتى ارقاۋ ەتىپ، دامۋ ۇلگىسىن جاڭالاپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنا قىزمەت كورسەتۋ قۋاتىمىزدى جوعارىلاتامىز»، - دەدى شينجياڭ جەمىس - جيدەك توبى شەكتى جارنا سەرىكتەستىگىنىڭ باسالقاسى يۋان جىنتيڭ تىلشىگە. ولار جەلىدە جانە جەلىدەن تىس جان - جاقتىلى ساتۋ جۇيەسىن دامىتۋدى جەدەلدەتىپ، شينجياڭ بويىنشا تۇڭعىش جەمىس ورمان شارۋاشىلىعىن نەگىز ەتكەن ەلەكتروندىق ساۋدا الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ تۇعىرى − شينجياڭ جەمىس ورمان سايتىن قۇردى، ءۇرىمجى، تۇرپان، قاشقار قاتارلى جەرلەردە ەرەكشە جەمىس ورمانىن ءوسىرۋ، جەمىس مانەرلەۋ، اۋەلگى كۇيىندە ساقتاۋ، جەتكىزۋ ءبىر تۇلعالانعان 6 ءىرى بازا قۇردى، قازىرگە دەيىن تاپسىرىس بەرىلگەن ەگىن شارۋاشىلىق اۋماعى 400 مىڭ مۋعا جەتىپ، شارۋالاردىڭ كىرىسىن ارتتىرۋعا جاعداي جاسالدى.  «شينجياڭنىڭ ەرەكشە بايلىعىن اناعۇرلىم ويداعىداي اشىپ، ەكونوميكالىق دامۋ مەن شارۋالاردىڭ كىرىسىن ارتتىرۋعا كوپتەپ ۇلەس قوسىڭىزدار» − ءبىرقانشا جىلدان بەرى ءار دارەجەلى پارتكوم، ۇكىمەت باس شۋجيدىڭ وسى ىقىلاستى ءۇمىتىن قىزمەت بارىسىندا شىن مانىندە تياناقتاندىردى. 2016 - جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تۇتاس رايونىمىزدا جەمىس ورمانى ەگىلگەن جەر اۋماعى 22 ميلليون مۋعا جەتتى. جاڭعاق مەكەنى اتالعان قاعىلىق اۋدانىندا شارۋالاردىڭ جىلدىق ورتاشا جان باسىندىق كىرىسىنىڭ باسىم كوپ ساندىسى جاڭعاقتان كەلەدى؛ ياركەن اۋدانىندا «بادام، بال، قىشى مەن بارقىت ءشوبى» ءبىر تۇلعالانعان «ءتاتتى» كاسىپ تىزبەگى جەرگىلىكتى ورىنداعى نەشە ءجۇز مىڭ ديقاننىڭ سول جەردە، جاقىن ماڭدا ورنىقتى جۇمىستانۋىنا مۇمكىندىك بەردى. شينجياڭنىڭ ءىشى - سىرتىنا ايگىلى كورلانىڭ المۇرتى، اقسۋدىڭ الماسى، حوتاننىڭ شىلانى شينجياڭنىڭ «جەمىس داستارقانىنىڭ» ءسانىن اسىردى، ەرەكشە جەمىس ورمان شارۋاشىلىعى شينجياڭداعى، وتە - موتە، وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ 3 ايماق، ءبىر وبلىسىنداعى شارۋالاردىڭ كىرىسىن ارتتىرىپ، اۋقاتتانۋ جولىنا تۇسۋىندەگى تىرەكتى كاسىپكە اينالدى.
  اۋىلداستاردى تىعىز ىنتىماقتاستىردى
  قىستاق تۇرعىندارىن ىنتىماقتاستىرۋ، حالىقتىڭ تىلەگىن توعىستىرۋ، كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرىپ، اۋقاتتاندىرۋ، دوڭگەلەك داۋلەتتى تۇرمىسقا جەتكىزۋ − پارمەندى نەگىزگى ساتى پارتيا ۇيىمىنان ايرىلا المايدى.
  باس شۋجي اياققى ماڭگەن قىستاعىنا بارىپ قىزمەت تەكسەرگەن كەزدە، قىستاق دارەجەلى ۇيىمنىڭ حالىققا قىزمەت كورسەتۋ جاعدايى مەن «ۇعىسۋ، تيىمدىلىك جاساۋ، توعىستىرۋ» بويىنشا قىستاقتاردا تۇراتىن قىزمەت اترەتىنىڭ قىزمەت جاعدايىن ەگجەي - تەگجەيلى ۇعىستى. باس شۋجي: «ءبىزدىڭ نەگىزگى ساتى بيلىگىمىز پارمەندى بولۋى كەرەك»، - دەپ قاداعالاي تاپسىردى.
  3 جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم پارتيا مەكتەبىنەن «ۇعىسۋ، تيىمدىلىك جاساۋ، توعىستىرۋ» قيمىلى بويىنشا قاشقار كونەءشار اۋدانى توققۇزاق قالاشىعى اياققى ماڭگەن قىستاعىنا بارعان قىزمەت اترەتى باس شۋجيدىڭ تاپسىرماسىن ەستە بەرىك ساقتاپ، قىستاق تۇرعىندارىنا ناقتى، يگى ىستەر ىستەپ بەردى. «ۇعىسۋ، تيىمدىلىك جاساۋ، توعىستىرۋ» قيمىلى بويىنشا قىستاقتا تۇراتىن قىزمەت اترەتىنىڭ كومەگىندە قىستاقتا 550 بەيقۇت ءۇي سالىنىپ، 200 نەشە وتباسىنا تابيعي گاز جەتكىزىلدى، 5.5 كيلومەتر توپىراق جولعا اسفالت توسەلىپ، جول شىراقتارى ورناتىلىپ، قىستاقتىڭ بەت - بەينەسىندە زور وزگەرىستەر بولدى. 2016 - جىلى اياققى ماڭگەن قىستاعى «كەدەي قىستاق» دەگەن قالپاقتى لاقتىرىپ تاستاپ، جالپى بەتتىك كەدەيلىكتەن قۇتىلدى، حالىقتىڭ باقىت كورسەتكىشى بارعان سايىن جوعارىلادى.
  بۇل كۇندەرى اياققى ماڭگەن قىستاعىنداعى پارتيا مۇشەلەرىنىڭ سانى بۇرىنعى 40 نەشە ادامنان كوبەيىپ 67 ادامعا جەتتى، قىستاق پارتيا ياچەيكاسى جاۋىنگەر قامالدىق رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، اۋىلداستاردى تىعىز ىنتىماقتاستىردى.
  3 جىلدان بەرى، باس شۋجيدىڭ شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ تۇرمىسىنا ايرىقشا كوڭىل ءبولۋى جانە شىنايى ءۇمىتى بۇكىل شينجياڭداعى ءار دارەجەلى پارتكومداردىڭ، ۇكىمەتتەردىڭ حالىققا يگىلىك جاراتۋداعى ناقتى ءىس - ارەكەتىنە اينالدى.
  اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ جالپى جوباسىن باتىل دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، حالىق تۇرمىسىن الدىمەن ەسكەرۋگە، حالىق تۇرمىسىنا قاتىستى قۇرىلىستاردى الدىمەن جۇرگىزۋگە تاباندى بولىپ، حالىققا تيىمدىلىك جاساۋعا قاتىستى 9 ءىرى ينجەنەريالىق قۇرىلىستى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتتى، ءار ۇلت حالقىنىڭ باقىتقا كەنەلۋ سەزىمى ارتا ءتۇستى.
  − اۆتونوميالى رايون قاشقار، حوتان ايماقتارىنىڭ اۋىل - قىستاقتارىنداعى ارتىق ەڭبەككۇشتەردى باسقا سالاعا ويىستىرىپ جۇمىسقا ورنالاستىرۋ قىزمەتىن اتقاردى. قىركۇيەكتىڭ سوڭىنا دەيىن 2 ايماقتا ۇيىمدى تۇردە باسقا سالاعا ويىسىپ جۇمىسقا ورنالاسقانداردىڭ سانى 47 مىڭ 238 ادامعا جەتتى. ەڭبەكشىلەردىڭ «تاماشا ءومىر كەشىرۋ» ارمانىن ىسكە اسىراتىن وراي ءتىپتى دە كوبەيدى.
  − اۆتونوميالى رايون جالپى حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن اقىسىز تەكسەرۋ قىزمەتىن ورىستەتتى، جالپى حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن اقىسىز تەكسەرۋدىڭ 2 - كەزەكتى قيمىلىندا دەنساۋلىعىن اقىسىز تەكسەرتكەندەردىڭ سانى 18 ميلليون 756 مىڭ 200 ادامعا جەتىپ، مىندەت %47. 99 ورىندالدى. جالپى حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن اقىسىز تەكسەرۋ قىزمەتى − حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ قىزمەتىندەگى جارقىن تۇيىنگە اينالدى.
  − 15 جىلدىق اقىسىز وقۋ - اعارتۋدى بىرتىندەپ ىسكە اسىرىپ، اناعۇرلىم كوپ وتباسىلارىنىڭ بولاشاعىنا تاماشا نەگىز قالادى. اۋىل - قىستاقتارداعى جاڭادان سالىنعان جانە وزگەرتىپ، كەڭەيتىپ سالىنعان 4408 قوس ءتىل بالاباقشاسى بيىل پايدالانۋعا بەرىلىپ، اۋىل - قىستاقتارداعى وقۋ جاسىنا تولماعان بالالاردىڭ ءبارى بالاباقشاعا تەگىن كىرىپ، مەكتەپكە دەيىنگى قوس ءتىل وقۋ - اعارتۋىن قابىلدادى.
  − اۋىل - قىستاقتاردا ءبىر ميلليون 500 مىڭ بەيقۇت ءۇي سالىنىپ، 6 ميلليون ەگىنشى - مالشى جاڭا ۇيگە كوشىپ كىردى. لاشىقتى اۋماقتاردى وزگەرتىپ سالۋ قۇرىلىسى بويىنشا 929 مىڭ 700 ءۇي جاڭالانىپ، لاشىقتى اۋماقتا تۇراتىن 2 ميلليون 300 مىڭنان استام تۇرعىن جاڭا قونىسقا كوشىپ، «لاشىقتى تاستاپ، عيماراتقا كىرۋ» ارمانى ىسكە استى.
  مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم الاتىن بالاباقشا بولۋ، وقيتىن مەكتەپ بولۋ، ەڭبەگىنە قاراي اقى الۋ، اۋىرسا ەمدەلەتىن شيپاحانا بولۋ، باسپاناسى بولۋ... بۇل كۇندەرى شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتپا ورتالىق كوميتەتىنىڭ ەرەكشە قامقورلىعى مەن قولداپ - قۋاتتاۋىنىڭ ارقاسىندا، تيانشان الابىنداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ باقىتتى تۇرمىسقا كەنەلۋ ارمانى ىسكە اسۋدا.

ءان الەمى

جول توسىلىپ قالدى

تۇلپارىم