باس بەتجاڭالىقتارادەبيەت-كوركەمونەروقۋ-اعارتۋمادەنيەتەلەس
كوز ايىم ساتتەرەكران الەمىتاڭداپ تىڭداڭىزقازاق رەداكسياسىارناۋلى تاقىرىپايماق-وبىلىس
جاڭا حابارلار

رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتىپ، ءداۋىردىڭ تىڭ داستانىن جازايىق

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2017-10-22 19:24:35  

−پارتيا 19-قۇرىلتايىنا قاتىناسقان شينجياڭ ۋاكىلدەرى شي جينپيڭنىڭ جاڭا داۋىردەگى جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن قىزۋ تالقىلادى (2)
تىلشىلەرىمىز دۇڭ شاۋحۋا، لي ياڭ، يۋان لەي

 سوتسياليزم عانا جۇڭگونى قۇتقارا الادى، جۇڭگونى، سوتسياليزمدى، ماركسيزمدى رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ عانا دامىتا الادى. شي جينپيڭ جولداستىڭ پارتيا 19 - قۇرىلتايىنا جاساعان بايانداماسىندا رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدىڭ ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋىن كوپ مارتە تىلگە الۋى پارتيانىڭ 19 - قۇرىلتايىنا قاتىناسقان شينجياڭ ۋاكىلدەرى اراسىندا كۇشتى اڭىس قوزعادى. ۋاكىلدەر باياندامانىڭ رۋحىن جەتەكشى ەتىپ، شي جينپيڭنىڭ جاڭا داۋىردەگى جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ جانە تياناقتاندىرىپ، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ جالپى جوباسىن مىزعىماي دايەكتىلەندىرىپ، رەفورما تۋىن بيىك ۇستاپ، قىزمەتتەردى بار كۇشپەن ىلگەرىلەتىپ، جاڭا داۋىردەگى جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ جاڭا داستانىن جۇمىلا جازاتىندىقتارىن ءبىلدىردى.
  رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدەن تۋىنداعان تاريحي بۇرىلىس
  رەفورما − زامانىمىزداعى جۇڭگونىڭ ەڭ ايقىن داۋىرلىك ەرەكشەلىگى، ول ءبىرسىپىرا تەرەڭ دە تۇبەگەيلى تاريحي بۇرىلىستار الا كەلدى. ۋاكىلدەر پارتيانىڭ 18 - قۇرىلتايىنان بەرى، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، شينجياڭنىڭ بۇكىل ەلىمىزدەگى سياقتى رەفورمانى تەرەڭدەتۋدى بۇرىن بولماعان بەكىممەن جانە ارىنمەن ىلگەرىلەتكەنىن، ءتۇرلى قىزمەتتە جاپپاي كۇش سالىپ، ءار قىرىنان قامال الىپ، تەرەڭدەي ىلگەرىلەگەن تاماشا اۋقىم جارىققا شىققانىن، باستى سالالارداعى تىرەكتى رەفورمالاردىڭ نەگىزگى تۇلعاسى نەگىزىنەن قالىپتاسىپ، شينجياڭنىڭ دامۋىنىڭ تىڭ تىنىسىن ۇزبەي كەڭەيتىپ، دامۋدىڭ جاڭا قوزعاۋشى كۇشىن نىعايتقانىن تىكە سەزىندى.
  ۋاكىل لي نيڭپيڭ بىلاي دەدى: پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، بۇكىل شينجياڭ قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىق باس نىساناسىن تىعىز ارقاۋ ەتىپ، قوعامدىق باسقارۋدى كۇشەيتىپ جانە جاڭالاپ، قوعامدىق جالپى جاعدايدىڭ جالپىلاي ورنىقتىلىعىن ساقتادى.
  ۋاكىل ما شۇيدۇڭ بىلاي دەدى: 5 جىلدان بەرى، اۆتونوميالى رايونىمىزدىڭ رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدە قامتىعان سالاسىنىڭ كەڭدىگى، شىعارعان جوبالارىنىڭ كوپتىگى، مۇددەلەردى شارپۋىنىڭ تەرەڭدىگى، ىلگەرىلەتۋ تەبىنىنىڭ كۇشتىلىگى بۇرىن مۇلدە بولماعان، وسىعان وراي، ۇزاقتان بەرى شەشۋدى ويلاساق تا شەشىلمەي كەلگەن كوپتەگەن ماسەلەلەر شەشىلىپ، بۇرىننان بەرى ىستەۋدى ويلاساق تا ىستەلمەي كەلگەن كوپتەگەن ءىرى ىستەر ىستەلدى. قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورمانىڭ تەرەڭدەۋى شينجياڭنىڭ ونەركاسىپ ەكونوميكاسىنىڭ اينالىم ساپاسىنىڭ ورنىقتىلىق بارىسىندا جاقسارۋعا بەت الۋىنىڭ ىشكى قوزعاۋشى كۇشىنە اينالدى. سوڭعى جىلدارى، ءبىز اۋدان ەكونوميكاسىنىڭ قۇرىلىمىن جەدەل رەتتەپ، جاسىل دامۋدى ىلگەرىلەتىپ، لاستاۋشى كاسىپورىنداردى جاۋىپ جانە وندىرىستەن توقتاتىپ، ساياحات شارۋاشىلىعىن بار كۇشپەن دامىتىپ، ەكونوميكالىق دامۋعا تىڭ كۇش ۇستەدىك.
  ۋاكىل روشانگۇل ابدىكەرىم شىنايى كوڭىل كۇيىن ورتاعا سالىپ، بىلاي دەدى: «وتكەن بىرنەشە جىلدا دارەجە بويىنشا دياگنوز قويۋ جانە ەمدەۋ سياقتى رەفورمالاردىڭ ناتيجەسىندە، بۇقارانىڭ ناۋقاس كورسەتۋى قولايلى بولا ءتۇستى. ۇزدىكسىز جالعاسقان ەمدەۋ رەفورمالارىنىڭ تيىمدىلىگى كورنەكتىلەنىپ، ناۋقاستاردىڭ كەنەلۋ سەزىمىن كۇشەيتتى، رەفورما ناقتى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى».
  حالىق جۇرتشىلىعىنىڭ كەنەلۋ سەزىمى − قىزمەتىمىزدەگى كۇش سالاتىن ءتۇيىن
  ۋاكىلدەر بىلاي دەستى: شي جينپيڭنىڭ جاڭا داۋىردەگى جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسى رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدىڭ باس نىساناسى − جۇڭگوشا سوتسياليزم ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ جانە دامىتىپ، مەملەكەتتىڭ جونگە سالۋ جۇيەسى مەن جونگە سالۋ قابىلەتىنىڭ وسىزاماندانۋىن ىلگەرىلەتۋ ەكەندىگىن ايقىندادى. بۇل جاڭا تاريحي باستامادا تۇرىپ ۇلى كۇرەستەر جۇرگىزىپ، ۇلى ينجەنەريانى اتقارىپ، ۇلى ىستەردى ىلگەرىلەتىپ، ۇلى ارماندى ىسكە اسىرۋدا كەلەلى رەال ماڭىز جانە تەرەڭ تاريحي ماڭىز الادى.
 ۋاكىل جاۋ ۋىنچۋان بىلاي دەدى: باياندامادا زامانعا ساي كەلمەيتىن بارلىق يدەيا مەن كوزقاراستى جانە ءتۇزىلىس - مەحانيزم كىناراتتارىن باتىل الاستاپ، قاتىپ - سەمگەن مۇددەلىك بۇعاۋلاردى جويىپ، ەلىمىزدىڭ سوتسياليستىك ءتۇزىمىنىڭ باسىمدىعىن تولىق ساۋلەلەندىرۋ العا قويىلدى. قازىر قارامايلى قالاسى بۇرىلىس جاساۋدىڭ شەشۋشى ساتىندە تۇر، بۇل دا بىزدەن ماڭىزدى سالالار مەن شەشۋشى بۋىندارداعى رەفورمادا تىڭ جەتىستىكتەرگە ۇزدىكسىز قول جەتكىزىپ، قوعامدىق دامۋدىڭ ومىرشەڭدىگى مەن جاڭالىق اشۋدىڭ ومىرشەڭدىگىن نىعايتۋدى قاجەت ەتەدى.
  ۋاكىل پاي ليجيە بىلاي دەدى: رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋ شەشۋشى كەزەڭگە قادام تاستادى، ەندىگى قالعانى «قيىن تۇيىندەر»، ماسەلە وسى قيىن تۇيىندەردەن قايتكەندە قامال الۋدا قالدى. حالىق جۇرتشىلىعىنىڭ «كەنەلۋ سەزىمى» − كۇش سالاتىن ءتۇيىن جانە تۇتقا، ويتكەنى ءار ۇلت بۇقاراسى اناعۇرلىم جاقسى وقۋ - اعارتۋ، اناعۇرلىم تۇراقتى قىزمەت، اناعۇرلىم رازى بولاتىن تابىس، اناعۇرلىم سەنىمدى قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ، اناعۇرلىم جوعارى دەڭگەيدەگى ەمدەۋ - دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەت كورسەتۋى، اناعۇرلىم جايلى تۇرعىن ءۇي، اناعۇرلىم كوركەم ورتا بولۋىن كوكسەپ وتىر، وسى كوكەي تەستى تالاپتاردى ورىنداۋ − ءبىزدىڭ رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدەگى نىسانامىز. اۆتونوميالى رايون اتقارعان «حالىققا ءتيىمدى 9 ءىرى ينجەنەريا» حالىقتىڭ تىلەگىنە ۇيلەسىپ، رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋ ارقىلى حالىقتىڭ يگىلىگىن مولايتۋداعى ماڭىزدى تۇتقا بولىپ تابىلادى.
  ۋاكىل فۋ چۇنلي بىلاي دەدى: ءبىز، ءسوز جوق، جاڭا ءداۋىردىڭ تالابى بويىنشا، پارتيا 19 - قۇرىلتايىنىڭ ەلىمىزدىڭ بولاشاقتاعى دامۋى جونىندە جاساعان ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋىنا تىعىز ۇشتاستىرىپ، ماسەلەنى نىشان ەتۋدەن جازباي، ماسەلەگە باعىتتاۋ، تالماۋ جەردى ءداپ باسۋ، نىسانانى ءدال كوزدەۋ ارقىلى رەفورمانى تەرەڭدەتىپ، جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرۋدىڭ شەشۋشى جەڭىسىنە جەتۋگە، سوتسياليستىك وسىزامانداندىرۋدىڭ تىڭ جورىعىنا قادام تاستاۋعا دەم بەرۋىمىز كەرەك.
  رەفورمانى«شەگە قاعۋ» رۋحىمەن مىقتاپ يگەرۋ كەرەك
  رەفورما توقتامايدى، ماڭگى جالعاسادى. جۇڭگونىڭ رەفورما بەتالىسى ايقىندالدى، ەندى ودان اۋىتقىمايدى؛ جۇڭگونىڭ رەفورماسى تەك نىق قاداممەن العا باسادى، باياۋلامايدى. ۋاكىلدەر بىلاي دەدى: رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋ تۋىن ۇزدىكسىز بيىك ۇستاپ، نازاردى قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىق باس نىساناسىنا شوعىرلاندىرىپ، كۇش ۇستىنە كۇش قوسىپ، ۇزاق ۋاقىت قۇلشىنىپ، اناعۇرلىم بەرىك بەكىم - جىگەرمەن، اناعۇرلىم كۇشتى جاۋاپكەرلىك رۋحپەن، اناعۇرلىم ۇتىمدى وي - تولعامدارمەن، شارالارمەن رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدى سوڭىنا دەيىن جالعاستىرۋ كەرەك.
  «بايانداما جاڭا تاريحي باستامادا رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدىڭ، ايقىن نىساناسىن العا قويىپ، ناقتى مىندەتتەرىن ورنالاستىرىپ، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ رەفورما تۋىن ۇزدىكسىز بيىك ۇستايتىن ايقىن پوزيتسياسىن تولىق ايگىلەدى، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ رەفورمانى بۇلجىماي سوڭىنا دەيىن جۇرگىزەتىن ستراتەگيالىق تاباندىلىعىن تولىق ايگىلەدى. ءبىز رەفورمانى تياناقتاندىرۋدى باستان - اياق «شەگە قاعۋ» رۋحىمەن مىقتاپ يگەرىپ، رەفورمانى شىن مانىندە تۇبەگەيلى جۇرگىزۋىمىز كەرەك، رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋ جۇيەلى ينجەنەريا، سالاسى كوپ، مىندەتى اۋىر، ءسوزسىز، ەڭ اۋەلى، كۇشتى شوعىرلاندىرىپ، نەگىزگى رەفورما شارالارىن ىلگەرىلەتىپ، ارىنىن ارتتىرىپ، ونان سوڭ ءبىر - بىرلەپ تياناقتاندىرۋدى مىقتاپ يگەرۋ كەرەك»، - دەدى ۋاكىل دوۋ ۋانگۇي.
  ۋاكىل دوۋ ۋانگۇي بىلاي دەدى: باياندامادا قالا مەن اۋىلداردا مىندەتتى وقۋ - اعارتۋدىڭ ءبىر تۇلعالانىپ دامۋىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك دەپ العا قويىلدى. اقسۋ ايماعى وقىتۋدى شوعىرلاندىرىپ باسقارۋ فورماسىنان پايدالانىپ، ساپالى وقۋ - اعارتۋ بايلىعىنىڭ ۇلگىلىك، باستاماشىلدىق رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، ساپالى وقۋ - اعارتۋ بايلىعىنان ورتاق يگىلىكتەنۋ جونىندە ىزدەنىس جاساۋدا. بۇل «جاقسى مەكتەپكە كىرۋ قيىن بولۋداي» كورنەكتى ماسەلەنى ۇتىمدى شەشىپ قانا قالماستان، ساپالى وقۋ - اعارتۋ بايلىعىن كەڭەيتىپ، وقۋ - اعارتۋدىڭ بىركەلكى دامۋىن جەبەيدى.
  «ەمدەۋ حالىقتىڭ باقىتىمەن بايلانىستى ءارى جۇڭگو ارمانىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ سالاماتتىق ارقاۋى. باياندامادا ەمدەۋ، ءدارى - دارمەك، دەنساۋلىق ساقتاۋ ءتۇزىلىسى رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، جۇڭگوشا نەگىزگى ەمدەۋ - دەنساۋلىق ساقتاۋ ءتۇزىمىن، ەمدەلۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءتۇزىمىن جانە ەمدەۋ - دەنساۋلىق ساقتاۋ جاعىندا ساپالى، ءونىمدى قىزمەت كورسەتۋ جۇيەسىن جاپپاي ورناتۋ كەرەك دەپ العا قويىلدى. باس شۋجي شي جينپيڭ سالاماتتى جۇڭگو ستراتەگياسىن العا قويدى، ەمدەۋ قىزمەتكەرى رەتىندە قاتتى تەبىرەندىم. ءبىز ەمدەۋ رەفورماسىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىپ، قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ونان ارى جوعارىلاتىپ، شيپاگەر - سەسترالاردى تاربيەلەۋدى كۇشەيتىپ، دياگنوز قويۋ، ەمدەۋ ورەسىن جوعارىلاتىپ، شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقى ءۇشىن اناعۇرلىم جاقسى قىزمەت ەتەمىز»، - دەدى ۋاكىل روشانگۇل ابدىكەرىم.

ءان الەمى

جول توسىلىپ قالدى

تۇلپارىم