باس بەتجاڭالىقتارادەبيەت-كوركەمونەروقۋ-اعارتۋمادەنيەتەلەس
كوز ايىم ساتتەرەكران الەمىتاڭداپ تىڭداڭىزقازاق رەداكسياسىارناۋلى تاقىرىپايماق-وبىلىس
جاڭا حابارلار

كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋدىڭ تاماشا ۇلگىسى

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ گازەتى    2017-12-28 10:13:01  

 − مارالباسى اۋدانى تۇرلىشە جولدارمەن ناعىز كەدەيلەردى كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدى، كەدەيلىكتەن شىنايى قۇتىلدىرۋدى ىسكە اسىردى

 ءتىلشىمىز حان چينيان

  كەدەي حالىق پەن كەدەي وڭىرلەردىڭ بۇكىل ەلمەن بىرگە جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعامعا قادام تاستاۋىنا مۇمكىندىك جاراتۋ پارتيامىزدىڭ ايبىندى سەرتى. ناعىز كەدەيلەردى كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋ، كەدەيلىكتەن شىنايى قۇتىلدىرۋ ءۇشىن قالاي ىستەۋ كەرەك؟ جاقىنعى جىلداردان بەرى مارالباسى اۋدانى كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋدىڭ جاڭا ۇلگىسىنە بەلسەندى ىزدەنىس جاساپ، كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋعا قاتىستى ءتۇرلى قىزمەتتى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋىنىڭ ارقاسىندا، 70 كەدەي قىستاق، 14 مىڭ 886 وتباسىنداعى 58 مىڭ 146 ادام كەدەيلىكتەن قۇتىلىپ، ايتارلىقتاي تاماشا ناتيجە جاراتتى.

  شاعىن اۋلا كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋعا جول اشتى

  «جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام ورناتۋدا مەن ورالعى بولماۋىم كەرەك»، - دەدى مارالباسى اۋدانى اناركول اۋىلى عول ءمالى قىستاعىنىڭ تۇرعىنى تۇرايدىن نۇراك تىلشىگە.

  عول ءمالى قىستاعىنداعى تۇرعىنداردىڭ جان باسىنا تۋرا كەلەتىن ەگىستىك جەر اۋماعى نە بارى 1.92مۋ عانا، كەدەيلەر بۇكىل قىستاقتاعى جان سانىنىڭ %48.9ىن يەلەيدى، ۇزاق ۋاقىتتىق كەدەيلىك قىسپاعىندا كوپ ساندى ادام ەپتەپ - سەپتەپ كۇن وتكىزۋگە كوندىگىپ كەتكەندىكتەن، تىرىسىپ، اۋقاتتانايىن، باييىن دەيتىن ىنتاسى تومەن بولدى.

  بۇرىن تۇرايدىننىڭ ءۇيى ەگىن ەگۋمەن شۇعىلدانىپ جىلىنا نە بارى 4000 − 5000 يۋان عانا كىرىس كىرگىزەتىن. «اۋا رايعا قاراپ كۇن كورەتىنبىز، كىرىسىمىزدى ارتتىرۋعا باسقا جول جوق بولاتىن»، - دەدى تۇرايدىن.

  كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ ءۇشىن الدىمەن كەدەيلەرگە شابىت بەرىپ، جىگەرىن سومدادى. مارالباسى اۋدانى حالىققا ماڭايىنداعى العاباسار ادامدار مەن يگى ىستەردى مىسالعا كەلتىرە وتىرىپ تاربيە بەرىپ، ءجون سىلتەپ، ولاردىڭ تانىمىن وزگەرتۋدەن باستاپ كىرىسىپ، كەدەي وتباسىلاردىڭ اۋقاتتانۋ بەلسەندىلىگىن وياتتى: سونىمەن بىرگە تەحنيكتەردى اۋىل - قىستاقتارعا جىبەرىپ، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ اۋلا شارۋاشىلىعىن دامىتۋىنا قولداۋ كورسەتىپ، كەدەي وتباسىلاردىڭ ەگىمشىلىك قۇرىلىمىن رەتتەۋىنە كومەكتەسىپ، ەكونوميكالىق داقىلداردى ەگۋگە جەتەكشىلىك ەتۋ سياقتى ىستەردى ىستەدى. مۇنان تىس، اۋىل - قىستاقتارداعى ارتىق ەڭبەككۇشتەردى تەحنيكالىق جاقتان تاربيەلەۋگە، كەدەي بۇقارانىڭ ءبىر ونەر يگەرۋىنە مۇمكىندىك جاراتتى.

  مارالباسى اۋدانى ديقانداردىڭ شاعىن اۋلاسىن وزگەرتىپ جاڭالادى، ديقانداردىڭ شاعىن اۋلاسى وزگەرتىلىپ، جاڭالانعاننان كەيىن، قىستاقتا 100 مىڭ مۋ ەگىستىك جەر كوبەيدى، بۇل بۇكىل اۋدانداعى 90 مىڭ شارۋا وتباسى بويىنشا، ءاربىر وتباسىنا ءبىر مۋدان ارتىق جەر كوبەيگەنمەن بارابار.

  اۋلا شارۋاشىلىعىن ويداعىداي دامىتۋ ءۇشىن، عول ءمالى قىستاعىنىڭ پارتيا قىزمەتى كوميتەتى كەدەي وتباسىلاردان كەڭ كولەمدە پىكىر الۋ نەگىزىندە، جان - جاقتان قارجى توپتاپ، ءاربىر وتباسىعا 8 ءتۇپ جاڭعاق اعاشىن ساتىپ اپەرىپ، ءبىر تۇتاس جوبالاۋ، ءبىر تۇتاس عىلمي جولمەن ەگۋ ءادىسىن قولداندى، ونىمەن قوسا قىستاق تۇرعىندارىنا اۋلاسىنا ءجۇزىم ەگۋدى ۇيرەتىپ، كىرىستەرىن ارتتىرۋىنا جەتەكشىلىك ەتتى. قازىر تۇرايدىننىڭ تۇرمىسىن جاقسارتۋعا ءۇمىتى ارتا ءتۇستى.

  گوھارنيسا سامەتتىڭ ءۇيى مارالباسى اۋدانى ساربۇيا قالاشىعى بوزارىق قىستاعىنداعى كەدەي وتباسىلاردىڭ ءبىرى، ۇكىمەتتىڭ كومەگىندە، ءبىر ءۇيلى جان بەيقۇت ۇيگە كوشىپ، اۋلاداعى بوس جەرگە كوكونىس ەگىپ، ءۇي قۇستارىن، مال باعىپ، نەداۋىر كىرىس كىرگىزىپ، تۇرمىس شارت - جاعدايلارى كۇننەن - كۇنگە جاقساردى.

  «ءاربىر وتباسى اپتاسىنا 50 يۋاندىق كوكونىس تۇتىنادى دەپ ەسەپتەسەك، ديقاندار اۋلاداعى شاعىن <كوكونىس باقشاسىنان> پايدالانىپ، جىلىنا كەم دەگەندە 2500 يۋان پايدا تابادى. بۇل جەردەگى ديقانداردىڭ ءبارى تاۋىق، ۇيرەك، كەپتەر باعاتىن، قوي بورداقىلايتىن ادەتى بار، ديقاندار باعىمشىلىقپەن شۇعىلدانىپ، جىلىنا كەم دەگەندە 10 مىڭ يۋان كىرىس كىرگىزەدى»، - دەدى مارالباسى اۋداندىق پارتكومنىڭ شۋجيى حى چياڭ.  

 كىرىسى كوبەيىپ، شاعىن اۋلانىڭ يگىلىگىن كورگەن گوھارنيسا: اۋلا شارۋاشىلىعى ءبىزدىڭ كەدەيلىك قىسپاعىنان تەز قۇتىلۋىمىزعا زور كومەك كورسەتتى، - دەدى، ول بولاشاق جونىندە توقتالىپ: پارتيا مەن ۇكىمەتتىڭ باسشىلىعىندا، ءبىز قوس قولىمىزعا سۇيەنىپ، باقىتتى تۇرمىسقا قول جەتكىزەتىندىگىمىزگە كامىل سەنەمىز، - دەدى.  

 «شاعىن زاۆودتار» كەدەي وتباسىلاردىڭ اۋقاتتانۋىنا جول اشىپ بەردى

  مارالباسى اۋدانى شۇڭقىرشاق اۋىلى اقتوعىراق قىستاعىنىڭ تۇرعىنى تۇرنيساگۇل تۇرعىننىڭ تۇرمىس جاعدايى «شاعىن زاۆودتىڭ» ارقاسىندا جاقساردى.

  بيىل 6 - مامىردا مارالباسى اۋدانى يمەي كيىم - كەشەك شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ «شاعىن زاۆودى» اقتوعىراق قىستاعىنا ورنالاسقاننان كەيىن، تۇرنيساگۇل كوپ وتپەي كاسىپتىك جۇمىسكەرگە اينالدى.   2016 - جىلدان بەرى، وڭتۇستىك شينجياڭدا «ۇشقىن» ينجەنەرياسىنىڭ اتقارىلۋىنا ىلەسە، مارالباسى اۋدانىنىڭ اۋىل - قالاشىقتارىندا 18 شاعىن زاۆود قۇرىلدى، تەك كيىم - كەشەك كاسىبىنىڭ ءوزى جەرگىلىكتى ورىنداعى 1450 ديقاندى كاسىپتەندىردى.

   «مەن زاۆود قۇرىلا سالىسىمەن وسىندا كەلىپ جۇمىسقا ورنالاستىم، جۇمىس ىستەي ءجۇرىپ بالامدى قارايمىن، ماعان وتە قولايلى بولدى»، - دەدى تۇرنيساگۇل تىلشىگە.

  تۇرنيساگۇل ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ اقشا تاپقان كۇننەن باستاپ، ونىڭ ۇيدەگى ورنى دە جوعارىلادى.

  «ولاردىڭ ديقاننان ءبىرجولاتا جۇمىسشىعا اينالىپ، قالا ادامدارىنداي جۇرگەنىنە ىشتەي قاتتى قۋاندىم. زاۆودتا وندىرىلگەن كيىمدەر شەتەلدەرگە دەيىن شىعارىپ ساتىلعانىن ولار ۇلكەن ماقتانىش سەزىنەدى. ولار وزدەرى سياقتى اۋىل ايەلىنىڭ قولىنان تىگىلگەن كيىمدەردى شەتەلدەردە ساتىلاتىنىن ويلاعاندا، وزدەرىن مىقتى ەكەنبىز دەپ سەزىنىپ، نەداۋىر مارقايىپ قالادى»، - دەدى اقتوعىراق قىستاعى كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ قىزمەت اترەتىنىڭ باستىعى اكبار ابلەز.

   «مەن ءبىر قاراپايىم وتباسى ايەلى ەدىم، قازىر سەحتا گرۋپپا باستىعى بولىپ جۇمىس ىستەيمىن، ايلىق ەڭبەكاقىم 3000 يۋان اينالاسىندا، ءوزىمدى ايرىقشا باقىتتى سەزىنەمىن»، - دەدى ساربۇيا قالاشىعى كولباسى الەۋمەتتىك اۋماعىنىڭ تۇرعىنى اجىگۇل احمەت، ول تاعى بىلاي دەدى: «مەن باسقالاردىڭ دا مەن سەكىلدى ۇيىنە جاقىن ماڭدا جۇمىس ىستەپ، ءوزىنىڭ قوس قولىنا سۇيەنىپ اۋقاتتانۋىن ءۇمىت ەتەمىن».   اۋىل - قىستاقتاردا شاعىن زاۆود قۇرۋ سىرتقا شىعىپ جۇمىس ىستەۋگە شاراسىز ەگىنشى - مالشىلاردىڭ ءۇي ىشىندەگىلەرگە قارايلاسۋمەن بىرگە، جاقىن ماڭدا جۇمىس ىستەپ اقشا تابۋىن جۇزەگە اسىردى. بيىل جىل باسىنان بەرى مارالباسى اۋدانىنداعى قالا - قالاشىقتاردا جاڭادان 11 مىڭ 300 ادام ورنىقتى جۇمىستاندىرىلىپ، اۋىل - قىستاقتاعى ارتىق 54 مىڭ 300 ەڭبەككۇش (رەت) باسقا سالاعا ويىسىپ جۇمىسقا ورنالاسىپ، 280 ميلليون يۋان كىرىس تاپتى.

  ەرەكشەلىككە يە كاسىپتەردى دامىتىپ، كەدەيلىكتەن دالمە - ءدال قۇتىلدىرۋعا دەم بەردى   مارالباسى اۋدانى «جىبەك جولىنداعى بەكەت، توراڭعى مەكەنى، مادەنيەت وشاعى، ءدامدى تاعامدار مەكەنى» دەگەن داڭققا يە، اسىرەسە، مارالباسى اۋدانىنىڭ حۇڭحاي كورىنىس رايونىنىڭ «100 شاقىرىمدىق سۋرەت ءدالىزى» دەگەن اتى بار. بۇل ارادا وڭتۇستىك جۇڭگو سياقتى كوركەم كورىنىستەر دە، ءشول دالانىڭ وزگەشە كەرەمەت كورىنىستەرى دە بار.

  دەسەدە، 2017 - جىلعا دەيىن مارالباسى اۋدانىندا 8050 وتباسىندا 29 مىڭ 391 كەدەي كەدەيلىكتەن قۇتىلا الماعان. كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ مىندەتى ءالى دە جاپالى بولىپ وتىر.   بۇرىنعىسىن عيبىرات قىلعان مارالباسى اۋدانى ءوز جەرىنىڭ ءىس جۇزىندىك جاعدايىمەن تىعىز ۇشتاستىرىپ، كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ - وركەندەتۋ وي جەلىسىن جاسادى: كاسىپ سالاسى ارقىلى كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋدى نەگىزگى قامال الۋ بەتالىسى ەتىپ، ءوز جەرىنىڭ باسىمدىعىن تياناق ەتىپ، ەرەكشەلىككە يە كاسىپتى جەتىلدىرىپ، كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ - وركەندەتۋ قىزمەتىنە باستاماشىلدىق ەتتى.   «ساياحات كاسىبى ومىرشەڭدىك كۇشكە يە جاڭادان گۇلدەنگەن كاسىپ. كەدەي قىستاقتاردى كاپيتال، بايلىق، كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ قارجىسى سياقتىلاردى سەلبەستىك كووپەراتيۆىنە جارنا ەتىپ قوسىپ، شارۋاشىلىق جۇرگىزىپ، ساياحات كاسىبى ارقىلى كىرىس تاۋىپ، مۇنان دا كوپ وتباسىلاردى كەدەيلىكتەن ەرتەرەك قۇتىلۋعا باستاۋعا ىنتالاندىردىق. مارالباسى اۋدانى كەدەيلەردىڭ كەدەيلەسۋ سەبەبىنە، كەدەيلىك تۇرلەرىنە ساي ءادىس - امالدى ءداپ باسىپ تاۋىپ، تۇرلەر بويىنشا شارا اتقاردى»، - دەيدى حى چياڭ.

   500 ميلليون يۋاننان استام قارجى قوسىلعان حۇڭحاي كورىنىس رايونى ىلگەرىندى - كەيىندى مەملەكەتتىك 4A دارەجەلى كورىنىس رايونى، مەملەكەتتىك ورمان باقشاسى، مەملەكەتتىك سازدىق باقشاسى، ت. ب ەتىپ بەلگىلەنىپ، ەل ءىشى - سىرتىنداعى ساياحاتشىلار شار تاراپتان وسىندا ساياحاتتاي كەلدى. ساياحاتشى سانى جىلدان - جىلعا تەز ارتىپ، حۇڭحاي كورىنىس رايونىندا كەدەي وتباسىلاردىڭ جان باسىندىق جىلدىق ورتاشا كىرىسى 4000 يۋاننان استى.

  ۇعىسۋعا قاراعاندا، بىلتىر مارالباسى اۋدانىنا ساياحاتتاي كەلگەندەر 520 مىڭ ادامعا (رەت)، ساياحات جالپى تۇتىنىلىمى 160 ميلليون يۋانعا جەتىپ، ۇقساس مەزگىلدەگىدەن %62.5جانە %60 ارتىپ، 200 نەشە ادام جۇمىسقا ورنالاستى، 2000نان استام ادامنىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋىنا جانامالاي جەتەكشىلىك ەتىلدى.

  مارالباسى اۋدانى «پارتيا تۋى جول باستاۋ. ەلەكتروندى ساۋدا ارقىلى كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ» ارەكەتىن كۇش سالا اتقارىپ، بيىل جىجياڭ ولكەسىندە قۇرىلعان مارالباسى اۋدانىنىڭ ەرەكشە اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن جالپىلاستىراتىن 7 ورتالىق پەن تيانماۋ، اۋىل - قىستاق تاۋباۋ سياقتى ەلەكتروندى ساۋدا كاسىپورىندارىنىڭ بىرلەسىپ مارالباسىنىڭ ەرەكشە ونىمدەرىن ساتۋى ارقىلى قازىرگە دەيىن مارالباسىنىڭ ەرەكشە ونىمدەرىنەن 1117.4 تونناسى ساتىلىپ، ساۋدا سوماسى 7 ميلليون 479 مىڭ 400 يۋانعا جەتتى.

  «كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ مىندەتى جاپالى، ۋاقىت كۇتىپ تۇرمايدى. يۇيگۇڭداي مۇرات ورناتىپ، قامال الۋ شايقاسىن ويداعىداي جۇرگىزىپ، كەدەي قاۋىمنىڭ رايونىمىز حالقىمەن بىرگە جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعامعا قادام تاستاۋىنا باستاماشىلدىق ەتۋىمىز كەرەك»، - دەيدى حى چياڭ.

ءان الەمى

جول توسىلىپ قالدى

تۇلپارىم