جاڭا حابارلار

ساقتىقتا قورلىق جوق

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2018-03-19 13:41:43  

وجەت ايدارقان ۇلى

مىناۋ قاتپارى قالىڭ، قۇبىلىسى كۇردەلى قوعام قويناۋىندا الۋان ءتۇرلى ادامدار جاساۋدا.ولاردىڭ باسىم كوبى ساناسىنا ۇلى مۇرات ورناتىپ، قوعامىنىڭ ءار سالاسىندا وتانىمىزدىڭ نۇرلى بولاشاعى ءۇشىن وزىندىك ۇلەستەرىن قوسىپ، ادامي حاراكەتپەن شۇعىلدانىپ، ومىرلەرىن ءوز الىنشە ءماندى دە ماعىنالى وتكىزۋدە.وتە از ساندى ادامدار دۇرىس جولمەن جۇرمەي، كىسىلىك ءمورالعا مۇلدە جات قىلىقتارمەن شۇعىلدانىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ الاڭسىز تۇرمىس كەشرۋىنە كەرى اسەر جاساۋدا.ولاردىڭ مۇنىسى ساناسىنىڭ تاياز، دۇرىس تالاپتانباعاندىعىنان بولىپ وتىر.

ۇلى ويشىل اباي قۇنانباي ۇلى ءبىر اقىلياسىندا «ادام بالاسىنىڭ ەڭ جامانى-تالاپسىز. تالاپ قىلۋشىلاردا نەشە ءتۇرلى بولادى.ھام تالاپتىڭ ءوزى دە ءتۇرلى-ءتۇرلى ...بىرەۋلەر مال قۋىپ، ارامدىقپەن الداپ مال تاپسام دەيدى، بۇل دۇرىس تالاپ ەمەس» دەگەن ەدى.سول اباي اتامىز ايتقانداي، بۇل كۇندەرى دۇرىس حارەكەت ەتىپ، ورىندى تالاپ قىلماي، وزگەلەردىڭ مال-مۇلكى مەن اقشاسىنا كوز قىزارتىپ، وڭاي ولجا تاپقىسى كەلەتىن ادامي ءمورالدان مۇلدە القىپ، تەرىس جولعا ءتۇسىپ ۇرلىق، سۇمدىق، الدامكوستىك ارەكەتتەرمەن شۇعىلدانىپ جۇرگەندەر دە جوق ەمەس.مىنە، وسىنداي وتە از ساندى الاياق الدامكوستەردىڭ ارباۋىنا الدانىپ، قان -تەرىمەن ەڭبەكتەنىپ ءجۇرىپ تاپقان اقشاسى مەن مال-مۇلكىنەن ايرىلىپ قالعاندار قانشاما.ساناسى تومەن، ءمۇرالسىز الدامكوستەر بارلىق ۇلت ادامدارىندا بار ەكەنى بارشامىزعا ايان.ولار ايلاسىن اسىرىپ، الدايتىن وبيەكتىنىڭ ءزارۋ بولىپ وتىرعان ءىسىن ەبىن تاۋىپ ۇعىسىپ الىپ، وسى تالماۋ-جەردەنءداپ باسىپ ۇستاپ شىرعالاۋ ارقىلى ءوزىنىڭ ماقساتىنا جەتەدى.ماسەلەن، ولار«مەنىڭ قاتىستى ورىنداردا ادامىم، تانىسىم بار، بالاڭدى اسكەري قوسىنعا قابىلداتىپ بەرەم، باسەكەگە قاتىناستىرماي-اق قىزمەتكە ورنالاسترىپ بەرەم، جوعارى مەكتەپكە قابىلداتىپ بەرەم، شوفەرلىك كۋالىك الىپ بەرەم» دەپ الدايدى.وسى جاقتاردا كومەككە ءزاۋر بولىپ وتىرعان ادامدار الدامكوستىڭ قارماعىنا وڭاي ىلىنەدى.ءسويتىپ، الدىن الا بالەن يۋان اقشا تاپسىرساڭ بولعانى جۇمىسىڭدى ەكى ەتپەي ورىنداپ بەرەدى دەپ قىرۋار اقشا الداپ الادى دا ءارى الدانۋشىعا، «ەسىڭدە بولسىن، بۇل جۇمىستى ءىس بىتكەنشە ءتىس جارىپ ەشكىمگەدە ايتۋشى بولما، ايتاتىن بولساڭ كەلەلى ىسكە كەسىرى تيەدى» دەپ ەسكەرتىپ قويادى.جۇمىس تاپسىرۋشى باستابىندا الدانىپ قالمايىنشى دەپ قاتىستى ورىندارعا اڭىس ەتەيىن نەمەسە دوس-جاراندارىنا بولعان ءىستىڭ ءمان-جايىن ايتايىن دەسە بىتكەلى تۇرعانءىستى ءبۇلدىرىپ، اسەرىم ءتيىپ جۇرمەسىن دەپ ەكى ويلى بولىپ، ءىستىڭ سوڭىن باعىپ، ەشكىمگە دە ءتىس جارىپ ايتپاي، ابدەن الدانىپ ءۇمىتى ۇزىلگەندە بارىپ دەلو مالىمدەيدى.وعان دەيىن ارادا تالاي ۋاقىت ءوتىپ الدامكوسءىز جاسىرىپ قۇتىلىپ جاتادى.اسىرەسە، شىرىلداعان شىبىن جانىنا شيپا ىزدەپ شيپاحاناعا ەمدەلۋگە كەلگەندەردىڭ تىرناشتاپ تاپقان اقشاسىن راقىمسىزدىقپەن ءتۇرلى تاسىلدەر ارقىلى الداپ الۋى ادامدى ەرەكشە اشىندىرادى.

كەي الدامكوستەر «مەن ءۇي اشەكەيلەيمىن، ءۇيىڭدى ايتقانىڭداي ەتىپ ساپالى اشەكەيلەپ، ايتقان ۋاقىتىڭدا ءبىتىرىپ بەرۋگە كەپىلدىك ەتەم، سەن ەڭ اۋەلى ماعان بالەن يۋان اقشا بەرسەڭ بولعانى» دەپ جاڭا ءۇي الىپ، تەز ارادا اشەكەيلەتىپ كىرۋگە اسىعىپ وتىرعان ادامدارى نىساناعا الادى.ونىڭ مايىن تامىزا سويلەگەن سىلدىر سوزىنە ايرانداي ۇيىعانءۇي يەسى ەشقانداي كۇماندانباي ءارى توقتامعا وتىرماستان، ءۇيىن اشەكەيلەتۋگە دايىنداپ وتىرعان اقشاسىن وعان بەرىپ، كوپە-كورنەۋ الدانىپ قالا بەرەدى.الگى الدامكوس اقشا قولىنا تيىسىمەن زىم-زيا جوق بولادى.ال، كەيبىر مالشىلارىمىزدىڭ اڭعالدىعى سونشالىق، بىرەۋ كەلىپ «مال ساتساڭ ماعان سات، وزگەلەردەن ءسال قىمباتقا الايىن، سەن مەنى بىلەسىڭ عوي، جىلدا وسى جەردەن كەلىپ مال ساتىپ الىپ ءجۇرمىن، ەشقايدا قاشپايمىن، وزگە جەرلەردەن مال ساتىپ العان ەدىم، اقشام ازايىپ قالدى، قازىرشە مىنا اقشانى الا تۇر، بىرنەشە كۇننەن كەيىن كەلگەندە قالعان اقشاڭدى اكەلەپ بەرەم» دەگەن بەيتانىس ادامنىڭ قۇر سوزىنە الدانىپ، نە ودان ءبىر جاپىراق قولحات تا الماي ساتقالى وتىرعان قورالى مالىن الدامكوستىڭ الدىنا سالىپ بەرىپ، تاقىر جەرگە وتىرىپ قالعاندارى جوق ەمەس.

الدامكوستەر نە ءۇشىن ادامي ءمورالعا جات وسىنداي ىسپەن اينالىسادى؟ مۇنىڭ ەڭ باستى سەبەبى، ولاردا ادامگەرشىلىك ار-ۇيات، كىسىلىك قاسيەت، ادالدىق، سەنىمدىلىك بولمايدى.مەيلى قايسى ۇلت بولسادا شىرعاسىنا ءتۇسىرىپ شىرىلداتىپ الداي بەرەدى.قاتىستى زاڭ ورىندارى قىراعىلىعىن بارىنشا ارتتىرىپ ،حالىق بۇقاراسىنىڭ الاڭسىز تۇرمىس كەشىرۋى ءۇشىن كوپتەگەن بوداۋلار بەردى.سولاي بولا تۇرسادا، اككى الدامكوستەر الۋان تاسىلدەر ارقىلى ايلالارىن اسىرىپ، تىم بەيعام، ەلەۋسىز جەرلەردە ارەكەت جاساپ، بۇقارانى الداپ-ارباۋدا.

ۇلتىمىز ەجەلدەن بەرى بىرەۋدىڭ الال ەڭبەگىن جەپ نەمەسە مال-مۇلكىن الداپ، زورلاپ السا ول ادام ماندىمايدى دەپ قاراپ، وزگەنىڭ الا ءجىبىن اتتاماۋعا ۇرپاعىن تاربيەلەپ كەلگەن حالىق، شىنىندا، باسقالاردىڭ قان تەرىمەن تاپقان مال-مۇلكىن قىمقىرىپ الۋ مۇلدە دۇرىس ەمەس، ەندەشە، جالپى قاۋىم، اككى الدامكوستەردەن قالاي اباي بولعانىءجون؟

ەڭ اۋەلى، «سىرىن بىلمەگەن اتتىڭ سىرتىنان جۇرمە» دەگەندەي، بەتالدى بەيتانىس نەمەسە سىر-سيپاتى وزىنە قانىق بولماعان ادامداردىڭ الداۋسىراتا ايتقانءارقانداي سوزىنە استە سەنبەي وتە ساقتىقپەن قاراۋلارى كەرەك. ويتكەنى دانالار «ساقتىقتا، قورلىق جوق» دەگەن عوي.ەندى ءبىرى، اسكەري قوسىنعا بالا قابىلداۋ، باسەكەمەن قىزمەتكە ورنالاستىرۋ، جوعارى مەكتەپكە وقۋشى قابىلداۋ، شوفەرلىك كۋالىك ءبىتىرىپ بەرۋ سياقتىلاردىڭ ءبار-ءبارى جەكە ادامداردىڭ قولىنان مۇلدە كەلمەيتىن، تەك مەملەكەتىمىزدىڭ قاتىستى تاراۋلارىنىڭ زاڭ-ەرەجەلەرى استىندا جۇزەگە اساتىنىن بىلۋىمىز كەرەك.سونىمەن بىرگە، ءۇي اشەكەيلەيمىز نەمەسە تاعى باسقا جۇمىستار ىستەيمىز دەپ كەلگەندەردىڭ ،ەڭ اۋەلى، شىن-جالعانىن ايىرۋ، ياعني ونىڭ ازاماتتىق كۋالىگى، نوپوسى سياقتى ۋاكىلدىك ماتەريالىن قاداعالاي كورۋ نەمەسە كوبەيتىپ الۋى، قابات ءۇيدىڭ سۋ جولىن، توك جولدارىن تەكسەرەمىز دەپ كەلسە، قاتىستى ورىندارعا تەلەفون بەرىپ توك، سۋ جولىن تەكسەرۋگە ادام ورنالاستىرعان-ورنالاستىرماعاندىعىن قاداعالىپ ۇعىسۋ كەرەك.مىنە وسىنداي تاسىلدەر ارقىلى ساقتىقتى ارتتىرىپ، الدامكوستەرگە الدايتىن ينەنەڭ جاسۋىنداي ساڭىلاۋ قالدىرماۋعا بولادى.

الدامكوستەرگە الدانباۋدىڭ ەڭ العى شارتى ولاردان بارىنشا اباي، قىراعى بولۋ.ءبىز قاتىستى زاڭ ورىندارىمەن تىعىز سايكەسىپ، ساقتىقتى بارىنشا كۇشەيتىپ، سەرگەك، قىراعى بولساق، وزگەلەردى الداپ، وڭاي ولجاعا كەنەلەم دەيتىن الدامكوستەردىڭ شىرىن قيالى مۇلدە ىسكە اسپايدى دا ، حالىق بۇقاراسى الاڭسىز ءومىر وتكىزىپ، بارشا جان جۇمىستارىمەن الاڭسىز شۇعىلداناتىن بولادى.


بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە