جاڭا حابارلار

كەلىن ەلدىڭ كەلبەتى

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2018-03-19 16:21:22  

شەرالى ايتۋعان ۇلى

كەلىن ءسوزى ءار جۇرەككە جىلۋلىق، مەيىرىمدىلىك ۇيالاتىپ جاتادى. سول سەبەپتى اق بوساعا اتتاپ كىرگەن جاس كەلىنگە بار مەيىرىن توگىپ، ماڭدايىنان سيپاپ، باۋىرىنا باساتىن اتا-ەنە، ەل-جۇرتى، قاۋمالاپ تۇرعان قاۋىم، تۋىس-تۋعان، اعايىن جولداستار ەكى جاستىڭ شاڭىراعى بيىك، ءوز قۇربىلارىنىڭ الدى بولسىن دەپ، بار جاقسىلىقتى كوبىنەسە كەلىنگە ارناپ جاتادى. «ءبىر بالام ەكەۋ بولدى» دەپ قۋانىشى قويىنىنا سيماي، بالالارىنىڭ باقىتتى عۇمىر كەشۋىن، ومىرلەرىن ءماندى دە ءساندى وتكىزۋىن شىن جۇرەكتەن تىلەيدى.

كەلىننىڭ بەرەكەلى بولۋىن قاي اتا-انا ارماندامايدى دەيسىز. كەلىن بەرەكەلى بولسا، كەلگەن جەرىنە، ەلىنە، وتباسىنا ۇلكەن قۋانىش بولماق. ال كەرىسىنشە كەلىن بەرەكەسىز بولسا، وتباسىنىڭ بەرەكەتى، قۇتى قاشادى، شاڭىراق توزادى.

قازىرگى ءىشىنارا جاستاردىڭ كوبى ەشقانداي قاققى-سوققى كورمەي ەركىن ەركەلەپ ەرجەتتى. سوندىقتان ولاردىڭ كوبى ءوز ەركىمەن ءجۇرۋدى قالايدى.ءىشىنارا جاس كەلىندەر ۇلتتىق سالت-داستۇرگە ۇركە قاراپ، ۇلتىمىزدىڭ ادەپ-يبا، بەرەكە-بىرلىگى جونىندەگى تاربيەگە قۇلاق اسپايتىن، «كونەلىك سەندەرمەن كەتسىن، ءبىز جاڭا قوعامنىڭ جاستارىمىز» دەپ عاسىردان جالعاسىپ كەلگەن اسىل ءداستۇرىمىزدى ارداقتاۋدى ويلامايدى.

قىز تاربيەسىنە ەرەكشە ءمان بەرە قاراپ، اتا-بابامىزدان قالعان بولاشاق كەلىنگە تاربيەنىڭ ونەگەلى جولىن ۇيرەتىپ، قىز بالانى بالا كەزىنەن باستاپ ءۇي شارۋاسىنا باۋلىپ، جاسىنا، شاماسىنا قاراي جۇمىس ءبولىسىن تاپسىرىپ، قوناق كۇتۋ، ۇلكەن-كىشىنى سيلاۋدىڭ، ىزەت كورسەتۋدىڭ ءجونىن ۇقتىرىپ، ادەپ-يبانى، ءداستۇردى ساقتاي ءبىلۋى جانە تاعى باسقا دا تولىپ جاتقان سالت-سانادان حابار تاپتىرىپ وتىرۋ كەرەك. قىز تاربيەسىنە كوڭىل بولگەن وتباسىلاردىڭ ۇزاتقان قىزدارى بارعان جەرىندە «ارداقتى كەلىن»، «قۇتتى كەلىن»، «بەرەكەلى كەلىن» اتانادى. اتا-انانىڭ دا كوڭىلدەرى ءوسىپ، مارقايىپ وتىرادى.

حالقىمىزدا جاقسى كەلىننىڭ ءوزىمىزدىڭ ۇلتتىق سالت-داستۇرلەرىمىزدى ساقتاپ قالۋ جاعىن ءوز ۇيىنەن العان ونەگەلى تاربيەسىنەن بىلەمىز. شىققان جەرى جاقسى، تەگى تەكتى بولسا، العان تالىمىندە ءمىن بولماسا، كەلىن ءوزى تۇسكەن شاڭىراقتىڭ بەرەكەسىن ارتتىراتىنى انىق. ونداي كەلىننىڭ بارعان جەرىنە بالداي باتىپ سۋدايءسىڭىپ كەتەتىنى داۋسىز.

حالقىمىز اراسىندا قارتتاردى كۇتىپ ـــ تالاي اقساقالدى اتانى، اق سامايلى انانى الاقانىنا سالىپ، الپەشتەپ وتىرعان اي ماڭداي ارداقتى كەلىندەر دە تولىپ جاتىر. اۋەلى ساۋ قارتتاردى بىلاي قويعاندا، نە مۇگەدەكتى، جاقىن باۋىرلارىن، ءوزىنىڭ سۇيىكتى جارلارىن كوڭىلىن اۋىرتپاي، رەنجىتپەي الپەشتەپ باعىپ وتىرعان تەكتى كەلىندەر دە بار. مۇنداي كەلىندەردى كورگەندە ەرىكسىز تەبىرەنبەي تۇرا المايسىز. سونى كورگەندە كەلىن ەلدىڭ كەلبەتى ەكەندىگىنە كوزىڭىز جەتە تۇسەدى.

قورتىپ ايتقاندا، كەلىندەرىمىز ۇنامسىز ارەكەتتەردى وزگەرتىپ، جاقسى مىنەزدەردى بويىنا ءۇيىر ەتىپ، اتا-ەنەگە، باسقالارعا دا قايىرىمدى، مەيىرىمدى بولعانى دۇرىس دەمەكشىمىز.


بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە