جاڭا حابارلار

كوڭىل كولىنە تاس لاقتىرماڭىز

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2018-03-26 16:46:28  

  

 ماقسات قيزات ۇلى   

  كەشە ءبىر ايەل كىسى دوستىق شەڭبەرىنە: «بالاما اشۋىم كەلىپ زەكىپ تاستادىم، جۇرەگىمنىڭ اۋىرىپ تۇرعانىن قاراشى، كوڭىل كۇيىمدى ساباسىنا تۇسىرە قويعان بولسام، بالامدى ءبويتىپ جۇندەمەگەن بولار ەدىم، اتتەگەن - اي» دەپ جىلارمان حالدە جازىپ قويىپتى بۇل ءسوزدىڭ شىعۋى مۇڭ ەكەن، ءۇنحاتتا وتىرعان انالارىمىز تابان استى تالقىعا كىرىسىپ كەتتى  − ››باقان جاققان باستا بار» دەمەكشى، مەن دە كىشكەنتاي قىزىم جىلاپ ەستى شىعارا بەرگەن سوڭ قاعىپ جىبەرىپ ەدىم، ەڭىرەپ كەتتى، ال ۋاتا السامشى، جارتى ساعات جىلادى - اۋ دەيمىن، جاقىن ادامىنان قول كوتەرۋدى ءسابي جۇرەك كۇتپەسە كەرەك  − جاس جۇرەك ءبارىن سەزەدى ەكەن، اناۋ كۇنى تەنتەكتىك ىستەي بەرگەن سوڭ، داۋىسىمدى قاتتى شىعارىپ قويعانمىن. قاي كۇنى اتاسىنا: «شەشەم جامان، ماعان ۇرىستى»، - دەپ شاعىمدانىپ جاتىر، بەتىمنەن وتىم شىقتى. «ءۇي، قوي، وتىرىك ايتپا»، - دەپ شىندىقتى جاسىرىپ ەدىم، «سەن جامانسىڭ» دەپ كىشكەنتاي سۇق ساۋساعىن كوتەرگەندە، جۇرەگىم شانشىپ كەتتى − بالالى ءۇيدىڭ ۇرلىعى جاتپاس دەگەن، بالا الدىندا وتىرىك ايتۋعا بولمايدى، ول ساعان ىستەگەنىڭدى موينىڭمەن كوتەرتكىزەدى، تازا جۇرەك اتا - اناسىن جەك كورسە دە، اشىعىن ايتادى − جىلاتىپ العان سوڭ ۋاتۋىڭ قيىن. كىشكەنتاي بالادان قانشا رەت كەشىرىم سۇراساڭ دا ءبارىبىر، ول سەنىڭ ۇرىسقانىڭ مەن ۇرعانىڭدى ۇمىتپايدى  راسىندا، بالا سەنىڭ ۇرىسقانىڭدى قاجەت ەتەر مە؟! ويلانىپ كورسەك، اتا - انانىڭ سابىرسىزدىعى مەن اشۋشاڭدىعى بالانىڭ جىلاعانىنان بەتەر جامان پيعىل ەكەن  كۇندەلىكتى كورىپ جۇرگەن ءبىر مىسال، بالانىڭ ءتىلى شىعا باستاعاندا ۇعىنىقسىزداۋ ەستىلەدى. وسىنى كورگەن كەي اتا - انا: «ويباي، بالامىز سويلەي المايتىن سياقتى، تۇتىقپا بولىپ قالماسا نەتتى، كەيىن كىتاپ وقي الماي قالسا قايتەمىز» دەپ بەرەزەپ بولادى. ول، ول ما، «ءۇي، سويلەسەڭشى، دۇرىستاپ دىبىستا، ءاي، مىنانىڭ تىلىندە بار - اۋ» دەپ بالانى جۇلمالاپ جىلاتاتىندار دا بار. ءوزى ازەر سويلەپ تۇرعان بالا قايتسىن، جىلاپ قويا بەرەدى، اتا - اناسى جۇرەدى قومپىلداپ، كۇڭكىلدەپ. بالانىڭ تۇتىقپالىعى كەسەل ەمەس، ءتىل سىندىرۋدىڭ العاشقى يكەمى ەدى. ءبىراق دەگبىرسىز اتا - انانىڭ ايعايى بالانىڭ ءتىلىن ونان ارمان سۇرىندىرەدى  اشۋ شاقىرعاندا، بالانىڭ كوڭىل كولىنە تاس لاقتىرعانىڭدى ءبىلدىڭ بە؟ ءبىز ۇدايى ءوزىمىزدىڭ كوڭىل كۇيىمىزبەن بولامىز دا، بالانىڭ سەزىمىمەن ەسەپتەسپەيمىز. بۇل كوپتەگەن اتا - انانىڭ بويىندا بار كەسەل. اتا - انا كوبىندە «مەن بۇنىڭ اكەسىمىن، شەشەسىمىن، بۇنى تاربيەلەۋگە ۇقىقتىمىن، مەنىڭ ءسوزىمدى، ءسوزسىز، تىڭداۋعا ءتيىستى» دەيتىن ۇستەم پيعىلدا بولادى. ءبىراق بالانىڭ اتى بالا عوي، ول سەنى «مىناۋ مەنىڭ اكەم - اۋ، مىناۋ شەشەم - اۋ، جانى اشىپ ۇرسىپ تۇر - اۋ، بۇلاردىڭ ءسوزىن تىڭدايىنشى» دەپ ويلامايدى، قانشا جاقىن بولساڭ دا ونىڭ جۇرەگىن اۋىرتقان ەكەنسىڭ، ول ساعان جامان كوزبەن قارايدى  بالانى كوڭىل كۇيدىڭ جەتەگىمەن تاربيەلەۋ پايداسىز. ءسىز بالاعا دۇرسە قويا بەرگەندە، بالانىڭ ىشكى سارايى قۇلىپتانىپ قالادى. سول مەزەتتە بالا ءوزىن - ءوزى قورعاۋعا كوشەدى. كەي بالا كوزىن باسىپ، ەكپەتتەپ جاتا قالادى. كەيبىرەۋى قاتتى جىلاپ كوگەرىپ قالادى. ءدال سول مەزەتتە ءسىزدىڭ دە كەيپىڭىز اش قاسقىردان كەم تۇسپەي تۇرادى، ەت جاقىنىنان بۇنداي سۇرقيالىقتى كۇتپەگەن ءسابي جۇرەك جانىن قويارعا جەر تاپپاي تىپىرشيدى. سودان قايتسىن بار امالى باقىرۋ، قولدان كەلەرى قاسارىسۋ ەرتەرەكتە «شارقايا شەشە» دەگەن ءبىر كىتاپتى وقىعانىم بار ەدى، گەرمانيالىق جازۋشىنىڭ اتى ەسىمدە قالماپتى. كىتاپتا بالا قاز بەن انا قازدىڭ اڭگىمەسى ءسوز بولادى. باستى كەيىپكەر بالا قاز، ول ۇنەمى اناسى مەن ەكەۋىنىڭ ورتاسىنداعى قارىم - قاتىناستى اڭگىمەلەيدى. اڭگىمەنىڭ ءبىر قيىعىندا بالا قاز بىلاي دەپ سىر شەرتەدى: تاڭەرتەڭ انام ماعان اشۋ شاقىردى، ماعان ارىستانشا ايبات شەگىپ، جۇرەگىمدى ۇشىرىپ جىبەرە جازدادى. قورىققانىم - اي، قايتەرىمدى بىلمەي، قاناتتارىمدى جازىپ، دالبىرلاپ ۇشا جونەلىپپىن. ءبىر بۇرىشتا ءبۇرىسىپ جاتقان جەرىمنەن انام تاۋىپ الدى، كەشىرىم سۇرادى، انامدى كەشىردىم بۇل قاراپايىم عانا مىسال اڭگىمە بولعانىمەن، ءسابي جۇرەكتىڭ قىلىن ءداپ باسىپ تۇر. بالا جاسىنان ۇدايى ۇرىس ەستي بەرگەن بالا جاسقانشاق بوپ قالادى. بىردە ءبىر ۇيدەن ەكى يىعىن سەلكىلدەتىپ جىلاي بەرەتىن بالانى كوردىم، «نەگە جىلاپ وتىرسىڭ؟»، - «ۇش»، - دەپ سۇق ساۋساعىمەن اۋزىن باسىپ تورگى ۇيدەگى اناسىن نۇسقايدى. «نە بولدى» دەسەم، «جاڭا داستارقانعا شاي توگىپ الىپ ەدىم، شەشەم:  ەندى توكسەڭ قولىڭدى سىندىرام ; دەپ قولىمدى شىمشىپ الدى» دەپ كەمسەڭدەيدى. «شەشەڭ سەنى ۇنەمى ۇرىساما»، - دەسەم، «تەنتەكتىك ىستەسەم ۇرىسادى»، - دەيدى ءيا، تەنتەكتىك ىستەمەيتىن بالا بار ما ەكەن جەر بەتىندە؟! «تيداۋسىز كەتسە بالانىڭ بەتىنەن ءبىر - ەكى رەت قاعىپ قويعان دا ارتىقتىق ەتپەس» دەيتىندى قۇپتايتىن اتا - انالار از ەمەس. ءبىراق بۇل قاعۋدىڭ سانى كوبەيسە، سانىڭىزدى قاعىپ قالاسىز. قيت ەتسە بالانى تۇزەيمىن دەپ اشۋلانىپ شىعا كەلسەڭىز، وندا بالاڭىزدىڭ جۇرەگىنە ۇرەيدىڭ ورمەكشىسى تورىن جايدى دەپ ويلاي بەرىڭىز  بالاعا ۇرىسىپ بولعان سوڭ «كەشىرشى، قۇلىنىم» دەسەڭ، ول كەشىرە سالادى. ءبىراق بۇل ناعىز كەشىرىمدىلىك ەمەس، ونىڭ كوڭىلىندە قايتكەنمەن دىق قالادى. سول دىق ۇلعايا كەلە، داققا اينالادى  ءبىر كىشكەنتاي سابيدەن: دوپ وينايىن دەسەم قورقامىن، شەشەم ۇرىساما دەيمىن، كيىمىم كىر بولىپ قالسا قايتەمىن، - دەگەن ءسوزدى ەستىگەنىمدە نە دەرىمدى بىلمەي قالدىم. ارامىزدا قانشاما ءسابيدى وسىنداي قورقىنىش بيلەپ الدى دەشى، ارامىزدا قانشاما جاس كوڭىلدىڭ جايلاۋىن بۇرق - سارىق قايناعان اشۋدىڭ دەسى باستى; دەشى.
استە بالانى كىشكەنە، ەس بىلمەيدى دەپ ويلاماڭىز، بالا ءبارىن بىلەدى، بالانىڭ ءوسىپ - جەتىلۋى قاتەلىك پەن وزگەرتۋلەرگە تولى. بالانى كەشىرە بىلگەن بالانى وسىرە دە بىلەدى  اكە - شەشەنىڭ كوڭىل كۇيى ورنىقتى بولسا، بالانىڭ جۇرەگى تىنىش بولادى. وتباسىنان كۇڭكىل ۇزىلمەيتىن ۇيدەن كۇلكى ەستىلمەيدى. ءبىر بالانىڭ قانداي ادام بولىپ ەرجەتۋى وتباسىنىڭ جىلۋىنا بايلانىستى  اشۋ شاقىرۋدى بالام جاقسى بولسىن دەگەن اتا - انالىق كۇيىنىش دەپ تۇسىنسەڭىز قاتەلەسەسىز، قورقىتىپ جونگە سالۋ بالانىڭ جۇرەگىن شايلىقتىرىپ، كوڭىلىنە سۋ سەپكەننەن باسقا ەشتەڭە ەمەس  ءوز كوڭىل كۇيىن رەتتەپ، اقىلدى اشۋدىڭ قاقپاعى ەتكەن كىسى عانا ناعىز ناتيجەلى ادام، ەڭ سۇيىكتى اتا - انا اتانادى.


بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە