جاڭا حابارلار

التايدا ۇلتتار ىنتىماعى گۇلى قۇلپىرا شەشەك اتتى

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ گازەتى    2018-03-27 17:28:17  

ءتىلشىمىز جاڭ تيڭ

 التىن تاۋ مەن اساۋ وزەن اراسىنداعى تارام - تارام جاڭا جولدار، ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەگى بەيقۇت ۇيلەر، كۇلىمدەگەن جۇزدەر، كۇرەسكەر جانداردىڭ تاماشا اڭگىمەلەرى... ءبارى - بارىندە التاي ايماعىنداعى ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ بىرگە ىنتىماقتاسا العا باسىپ، بىرگە گۇلدەنىپ دامىعاندىعىنىڭ بەلگى - بەدەرى سايراپ جاتىر.
  شي جينپيڭنىڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىنىڭ جەتەكشىلىگىندە، التاي ايماعى ۇلتتار ىنتىماعى، العا باسارلىعى تاربيەسىن ۇزدىكسىز تەرەڭدەتىپ، ءار ۇلتتىڭ ارالاسۋىن، ىشتەسۋىن، توعىسۋىن كۇشەيتتى، تۇتاس ايماقتاعى 37 مىڭ 700 پارتيا مۇشەسى مەن كادر - قىزمەتكەر ورگاننان شىعىپ، ءۇمىت دالاسىنا قادام تاستاپ، ەگىنشى - مالشى ۇيىنە قونا جاتىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىمەن بىرگە تاماقتانىپ، بىرگە تۇرىپ، بىرگە ەڭبەك ەتىپ، بىرگە ۇيرەندى، بايۋدىڭ جولىن بىرگە قاراستىرىپ، پارتيانىڭ مەيىر - شاپاعاتىن القاستى.
  پارتيانىڭ ۇلت ساياساتىنىڭ نۇر - شۇعىلاسىندا ۇلتتار ىنتىماعى گۇلى التاي ايماعىندا قۇلپىرا شەشەك اتتى.
  ۇلگى ورناتىپ، تيپ ارقىلى اۋماقتارعا جەتەكشىلىك ەتتى  
  2 - ايدىڭ باسى. شىڭگىل اۋدانىندا كۇن اياز بولعانىمەن، ءانيپا ءالىماحۇن اجەيدىڭ ءۇيى ءباز - باياعىسىنداي جىلى مەيىرگە تولى ەدى −− شىڭگىل اۋدانىنا اياق باسقان جاننىڭ ءبارى ءانيپا اجەيدىڭ ۇيىندە قۇرىلعان ءانيپانىڭ ىزگى ىستەرى تاقىرىپتىق تاربيە سارايىنا كەلىپ ەكسكۋرسيالاپ، ونىڭ ۇلتتار ىنتىماعى جايلى اڭگىمەلەرىن تىڭداعىسى كەلەتىنى انىق.
  1963 - جىلى توحتى ياقۇپ اعايىندى ۇشەۋىن اسىراپ العاننان بەرى 1994 - جىلى ەڭ كىشى قىزى جين شۋەليان ۇزاتىلعانعا دەيىنگى تابانى كۇرەكتەي 32 جىلدا، ءانيپا اجە جاپا - ماشاقاتقا شىداپ بالالاردى باعىپ ەسەيتتى. ءانيپادان بالالاردىڭ ۇلتى جايلى سۇراي قالساڭىز، ول ۇنەمى: مەنىڭ ۇيىمدە ۇلت ايىرماسى بولعان ەمەس، ءبىر كىندىكتەن تۋسا دا، تۋماسا دا ءبارى مەنىڭ بالام، ءبارىمىز ءبىر ءۇيدىڭ ادامىمىز، - دەپ جاۋاپ بەرەدى. ءانيپا باعىپ العان 10 جەتىم بالا ۇيعۇر، حانزۋ، قازاق، حۇيزۋ 4 ۇلتتان قۇرالعان، وعان تاتار، وزبەك ۇلتىنان كۇيەۋ بالالارىن، كەلىندەرىن قوسقاندا، جالپى 6 ۇلت. ءار رەت ءبىر شاڭىراقتاعى 180 نەشە ادام باس قوسىپ جيىلعان شاقتا، ءانيپا توق كوڭىلمەن: ءوزىمدى وتە باقىتتى سەزىنەمىن! - دەيدى.
  كوكتوعاي اۋدانى مەملەكەتتىك باجى مەكەمەسىنىڭ دەمالىسقا شىققان كادرى ماتىنبەك ەلەش ۇلى ءۇشىن ۇلتتار ىنتىماعى اسا قىمباتتى. 30 نەشە جىلدا ماتىنبەك ىلگەرىندى - كەيىندى وتباسىندا قيىنشىلىعى بار 7 ۇلتتان تۇراتىن 100 نەشە ادامعا كومەكتەستى. ماتىنبەكتىڭ باستاۋىندا، كوكتوعاي اۋدانىندا قايىرىمدىلىق قوعامى قۇرىلىپ، ءتىپتى كوپ قايىرىمدى جانداردىڭ باسىن قوسىپ، كۇش توپتاپ، قيىنشىلىعى بار ءار ۇلت بۇقاراسىنا كومەكتەستى.
  ۇلىڭگىر وزەنى جاعاسىنداعى بۋرىلتوعاي اۋدانى اردا اۋىلىندا حانزۋ، ۇيعۇر، حۇيزۋ، قازاق، موڭعۇل سياقتى ءار ۇلت ناۋقاستار ۇسىنعان تۋلار ءماۋىلشارىپ قاپا ۇلىنىڭ 30 جىلدان بەرگى جاپالى ەمشىلىك جولىنداعى ىزگى ىستەرىنەن سىر شەرتىپ تۇر. ول سۇڭعىلا ەمشىلىك ونەرىمەن، وسكەلەڭ شيپاگەرلىك مورالىمەن جانە ۇلت شەكاراسىنان وزعان مەيىر - سۇيىسپەنشىلىگىمەن القاۋعا بولەندى.
  ءانيپا، ماتىنبەك، ءماۋىلشارىپتىڭ بويىندا ۇلتتار ىنتىماعى ەڭ جاندى بەينەمەن كورىنىس تاپتى.
  التاي ايماعى «العا باسار تيپتەردى» ۇلگى ەتىپ، ۇلتتار ىنتىماعى، العا باسارلىعىنداعى وزات ورىن قۇرۋ قيمىلىن بار كۇشپەن العا ىلگەرىلەتىپ، ءتۇيىن مەن جەلىنى ۇشتاستىرىپ، ءتۇيىن ارقىلى كولەمگە جەتەكشىلىك ەتۋ سىندى وزات ورىن قۇرۋ مەحانيزمىن ورناتىپ، ۇلگى سىناق ءتۇيىنى ارقىلى وزات ورىن قۇرۋ قىزمەتىن جاپپاي ەتەك الدىرعاندىقتان، ىلگەرىندى - كەيىندى ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ ءبىر توپ مەملەكەتتىك ۇلگىلەرى جارىققا شىقتى، ۇلتتار ىنتىماعىنداعى 53 ۇلگىلى ورىن، ۇلتتار ىنتىماعى، العا باسارلىعىنداعى 84 وزات جەكە مەملەكەت پەن اۆتونوميالى رايون جاعىنان سيلاندى.
  قول ۇستاسقان، كوڭىل توعىسقان ءبىر ءۇيلى جانداي تۋىستىق
  بيىلعى كوكتەم مەرەكەسىندە التاي ايماعىنداعى ءار ۇلت كادرلارى جۇپ قۇراپ، تۋىس بولعان وتباسىلارىنا كەلىپ، ارالاپ مەرەكە تويلاپ، دوستىق قيمىل وتكىزىپ، اۋقاتتانۋ جولىن تىلگە تيەك ەتتى.
  بۇل كۇندەردە شىڭگىل اۋدانى ارالتوبە قالاشىعى قوسارال قىستاعىنداعى جەڭىس ءاپىلامنىڭ تۋىسى كەلگەن. «تۋىسىم بىزگە پارتيا 19 - قۇرىلتايىنىڭ بايانداماسىنداعى حالىققا ءتيىمدى ساياساتتاردى ايتىپ بەردى، سونداي - اق ءبىزدىڭ ناقتى جاعدايىمىزعا نەگىزدەلىپ، كىرىستى قالاي ارتتىرىپ، بايۋ كەرەكتىگى جايلى جوبا - جوسپار قۇرىپ بەردى. ول مەنى شوجە باعىپ، اۋلا شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا شابىتتاندىردى، وتباسىمنىڭ كىرىس - شىعىس ەسەبىن اشالاپ كورسەتىپ بەردى، وعان راقىمەت ايتامىن». 2 - ايدىڭ 26 - كۇنى جەڭىس تىلشىگە وسىلاي دەدى.
 كوكتوعاي اۋدانى كۇرتى اۋىلى سۇپتى قىستاعىندا جۇپ قۇراعان كادرلار مەن تۋىستار پارتيا 19 - قۇرىلتايىنىڭ رۋحىن بىرگە ۇيرەنىپ، اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىنداعى مازمۇنداردى تالقىلادى.
  « 50 مۋ ەگىستىك جەرىم بار، 30 مۋ جەرگە جوڭىشقا، 20 مۋ جەرگە جۇگەرى ەگۋدى جوسپارلاپ وتىرمىن، سوندا سيىر مەن قويعا جەتكىلىكتى جەم - ءشوپ ازىرلەي الامىن. ۇلىم قالي ەگىن كەزىندە تراكتور ايداپ جۇرتتىڭ جەرىن جىرتىپ، ەگىن ەگىسىپ نەداۋىر كىرىس كىرگىزەدى»، - دەدى قابا اۋدانى شىبار قالاشىعى تالدى قىستاعىنىڭ تۇرعىنى ەشكەن سايپۇلمالىك ۇلى اقساقال تۋىسى التاي ايماقتىق پارتكوم ۇگىت ءبولىمىنىڭ كادرى جيڭ حىجينعا بيىلعى ءوندىرىس جوسپارىن اڭگىمەلەپ وتىرىپ.
  بيىل كوكتەمدە التايدىڭ كەڭ - بايتاق دالاسىندا تۋىلعان اسەرلى اڭگىمەلەر جەتەرلىك: تۋىسپەن بىرگە تاماقتانىپ، بىرگە تۇرىپ، بىرگە ەڭبەكتەنىپ، بىرگە ۇيرەندى، ىلەسە ءجۇرىپ جۇمىس ىستەدى، جۇمىس ىستەپ ۇيرەندى، جۇمىستى تالاسا ىستەدى؛ ۇعىنىقتى ۇگىتتەردەن، جاي تىلمەن ايتىلعان تۇسىندىرمەلەردەن، باعىتتامالى لەكسيالاردان تۋىستار پارتيا مەن مەملەكەتتىڭ ساياسات، باعىتىن ۇعىنىپ عانا قالماستان، تۇرعىندار ءوز وندىرىسىمەن، تۇرمىسىمەن تىعىز قاتىسىپ جاتاتىن حالىققا ءتيىمدى ساياساتتاردى دا جاقسى يگەرىپ، دامۋ جولىن قاراستىرىپ، دوڭگەلەك داۋلەتكە ۇمتىلۋ سەنىمى مەن بەكىمىن نىعايتا ءتۇستى.
  كەمەنىڭ كۇشى جەلكەندە، ادامنىڭ كۇشى جۇرەكتە. «ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەرەكەلى شاڭىراعى» قيمىلى ورىستەتىلگەننەن بەرى، التاي ايماقتىق پارتكوم، ءۋالي مەكەمەسى وسكەلەڭ ءمان بەرىپ، جەدەل دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، «بارلىق ادام تۇگەل قاتىناسۋدى» جۇزەگە اسىردى، جالپى 37 مىڭ 700 كادر - قىزمەتكەر جۇپ قۇراپ تۋىس بولۋ، وتباسىلارىنا قونۋ قيمىلىن ورىستەتتى، 100 مىڭنان استام وتباسى جۇپ قۇراپ تۋىس بولدى. «ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەرەكەلى شاڭىراعى» قيمىلىنىڭ ناتيجەسى نازاردى باس نىساناعا شوعىرلاندىرۋدا، باس نىسانانى ارقاۋ ەتۋدە، باس نىسانانى جۇزەگە اسىرۋدا، باس نىساناعا قىزمەت ەتۋدە، حالىق جۇرەگىن ونان سايىن ۇيىستىرۋدا بەينەلەندى.
  دوڭگەلەك داۋلەتكە جەتۋ جولىندا كۇش قوسا العا ىلگەرىلەدى
  جومارت شۋاقتى كۇن نۇرى تەرەزە اينەگىنەن ءوتىپ، جايناگۇل كەستەشىلىك سەلبەستىك قوعامىنىڭ زالىنا ءتۇسىپ تۇر. كەستە ماشيناسىنىڭ زىرىلداعان ءۇنى ىشىندە بىرنەشە كەستەشى قىز قولىنداعى كەستەسىن ىجداعاتپەن تىگىپ جاتىر. 100 نەشە شارشى مەترلىك ۇلكەن زالدا قازاق ۇلتىنىڭ ءداستۇرلى ۇلتتىق كيىم - كەشەكتەرى مەن قولونەر بۇيىمدارى قويىلعان.
  بۇل بيىل 1 - ايدا بۋىرشىن اۋدانى شۇڭقىر قالاشىعى قىزىلقايىڭ قىستاعىندا تۇڭعىش اشىلعان كەستەشىلىك سەلبەستىك قوعامى. «ساياحات دامۋىنىڭ جەبەۋىندە قولونەر بۇيىمدارىمىزدىڭ ءوتىمى جاقسى. قازىر قىستاقتان 30 نەشە ايەل سەلبەستىك قوعامىنا قاتىناستى، ولاردىڭ بىرنەشەۋى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار، ولار قازىر ۇيدە وتىرىپ عانا جۇمىس ىستەپ اقشا تاباتىن بولدى، ەرلەر اعاش ويما جاساپ اكەلىپ ساتىپ، ەڭ جوعارى بولعاندا، 4000 يۋان كىرىس تابادى»، - دەدى سەلبەستىك قوعامىنىڭ جاۋاپتىسى جايناگۇل ءماۋىتقان قىزى.
  ءشوپ كۇركە مەن جاتاعان تام ۇيدەن شىت جاڭا بەيقۇت ۇيگە دەيىن، تۇرمىس بۇيىمدارىن قورجىنعا بوكتەرىپ اتپەن تاسۋدان ءۇي - ۇيگە توك پەن سۋ جەتكىزىلگەنگە دەيىن، قالىڭ قار تاۋ جولىن بىتەپ، «سىرتقى دۇنيەدەن اۋاشا» قالۋدان جىل بويى ساياحاتشىلاردىڭ اياعى ۇزىلمەي ساپىرىلىسۋعا دەيىن، قىزىلقايىڭ قىستاعىنداعى ەرەسەن زور وزگەرىستەر جەرگىلىكتى ورىننىڭ ەكونوميكاسى مەن قوعامىنىڭ دامۋدىڭ سارا جولىنا تۇسكەندىگىنىڭ ايعاعى ەدى.
  2015 - جىلدان بەرى بۋىرشىن اۋدانى ىلگەرىندى - كەيىندى بۇلاناي، ەلامان، قىزىلتوعاي جانە قىزىلجار سىندى 4 قىستاق مەملەكەتتىك ۇلت ىستەرى كوميتەتىنىڭ ەرەكشەلىككە يە قىستاق قۇرىلىسى بويىنشا سۇيەمەلدەۋ كولەمىنە ەندى. بۋىرشىن اۋدانى ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەگى قىستاقتاردى كورىنىس رايونى ەتىپ قۇرىپ، كۇش - قۋات جيىپ، بايلىقتى توپتاپ، ساياحات قۇرىلىسى مەن ەرەكشە كەستەشىلىك بازاسى قۇرىلىسىن بەلسەنە دامىتىپ، جەرگىلىكتى بۇقارانىڭ بايۋعا بەت الۋ ارناسىن كەڭەيتتى.
  قابا اۋدانى سارتام اۋىلى شەگەنشي قىستاعىنىڭ تۇرعىنى باقىتقان قاپان ۇلى اۋلاسىندا ۇشتەن، بەستەن توپ - توپ بوپ جۇرگەن تاۋىقتارعا جەم شاشىپ تۇر. «اۋلامنىڭ اۋماعى مولشەرمەن 6 مۋ، ءبىرىڭعاي جەرگىلىكتى تاۋىق باعىپ وتىرمىن، بىلتىر تەك جۇمىرتقانىڭ وزىنەن 50 مىڭ يۋاننان ارتىق كىرىس كىرگىزدىم، ءاربىر تاۋىقتان 80 يۋان پايدا تۇسەدى، قازىرگە دەيىن 600 نەشە تاۋىق ساتىلىپ بولدى»، - دەدى باقىتقان.
  2017 - جىلى ساۋىردە قابا اۋداندىق پارتكوم ۇيىمداستىرۋ ءبولىمىنىڭ قىستاقتا تۇراتىن قىزمەت اترەتى 7500 نەشە يۋان جۇمساپ كەدەي شارۋا باقىتقاننىڭ ۇيىنە 1000 شوجە ساتىپ الىپ بەردى، سونداي - اق اۋداندىق مال شارۋاشىلىعى جانە مال شيپاگەرلىگى پۋنكتىندەگى تەحنيكتەرمەن بايلانىس جاساپ، باعىمشىلىق تەحنيكاسىن ءبىر - بىرلەپ ۇيرەنۋىنە جاردەمدەستى. قازىر باقىتقاننىڭ ءۇيى كەدەي وتباسىنان تاۋىق باعاتىن ۇلكەن كاسىپتىك وتباسىنا اينالدى. «جاقسى كۇننىڭ ءبارى پارتيانىڭ جاقسى ساياساتىنىڭ دەمەۋىمەن كەلدى. باس شۋجيگە راقىمەت، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنە راقىمەت!»، - دەدى باقىتقان.
  جاقسى كۇندەر ءبىر - بىرىنە قارايلاسىمدى، ءبىر نيەتپەن العا ىلگەرىلەيتىن التاي ايماعىنداعى ءار ۇلت حالقىنا اقىرىن - اقىرىن جاقىنداپ كەلەدى.


بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە