جاڭا حابارلار

 ەكولوگيالىق دامۋدىڭ التىن ماركاسىن جارقىراتتى

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2018-04-02 19:01:38  
ستانسيامىزدىڭ تىلشىلەرى حى بين، لان تيان جانە سانجى راديو ستانسياسىنىڭ ءتىلشىسى چاڭ ي-يلەردىڭ حابارىن تىڭداڭىزدار: سانجى وبلىسى قورشاعان ورتانى قورعاۋدى ماڭداي الدى ورىنعا قويىپ، ەكولوگيالىق وبلىس قۇرىپ، ەلەكترلەنگەن سانجى، سۋ قاينارىن قورعاۋ، ەگىستىكتەن ورماندى قالپىنا كەلتىرۋ، ەكپە ورمان ءوسىرۋ سياقتى ينجەنەريالاردى جۇرگىزۋگە تاباندى بولىپ، ەكولوگيانى ۇزدىكسىز دامتىۋدىڭ التىن ماركاسىن جارقىراتا ءتۇستى.
(ءبىزدىڭ قازىرگى تۇرعان جەرىمىز مادەنيەت باقشاسىنىڭ جاسىلداندىرىلعان بەلدەۋى، كەيىن وسى جەر ورماندىققا اينالاتىن بولادى، مۇنىڭ باتىس شەتى ادام كۇشىمەن جاسالعان كول).................
سانجى مادەنيەت باقشاسىنىڭ قۇرىلىس ورنىنان ءتىلشى، قاز-قاتار تىزىلگەن شاتىرشا سامىرسىننىڭ 80 شارشى مەتر كەڭدىكتەگى توتۇنحى وزەنىنىڭ جاڭا ارناسىن قورعاپ تۇرعانىن، نەشە قاباتقا ءبولىنىپ، ۇزىننان-ۇزاققا سوزىلىپ جاتقان اسەم توتۇنحى كوپىرىنىڭ مادەنيەت باقشاسىن وڭتۇستىك جانە سولتۇستىك ەكى اۋماققا ءبولىپ جاتقانىن، باقشانىڭ سولتۇستىك ىرگەسىندەگى التىن رەڭدى قارعالداق ۇلگىسىندەگى شينجياڭ تەاترحاناسىنىڭ كوزگە ايبىندى كورىنەتىنىن بايقادى. سانجى قالالىق تۇرعىن ءۇي جانە قالا-اۋىل قۇرىلىس مەكەمەسىنىڭ قىزمەتكەرى ياڭ جيڭرۇي تىلشگە، مادەنيەت باقشاسى قۇرىلعاننان كەيىن سانجى قالاسىنداعى تىڭ كورىنىس رايونىنا اينالعانىن ايتا كەلىپ: «بۇرىن بۇل اراداعى وزەن اڭعارىندا كوپتەگەن قۇم الاڭى بار ەدى، قازىر قۇم الاڭى تولىق جابىلدى. تۇتۇنحىنىڭ اۋەلگى ەكولوگيالىق كورىنىس رايونى بەينەسىن قالپىنا كەلتىرۋ مۇمكىنشىلىگى كۇشتى»،-ەدى.
تۇتۇنحنىڭ قاينارى تيانشاننىڭ سولتۇستىك بوكتەرىنىڭ ورتا بولەگىندەگى تەڭگىر شىڭىنان باستالادى، سانجى قالاسىنىڭ انا وزەنى بولعاندىقتان، تۇتۇنحىنىڭ بويىنا 87 كاسىپورىن، 26 قۇم الاڭى ىرگە تەپكەن، بەتالدى سالىنعان قۇرىلىس 600 دەن اساتىن. تۇتۇنحنىڭ اۋەلگى ەكولوگيالىق ورتاسىن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن، سانجى «ءبىر كول، ەكى بەلدەۋ، توعىز ءىرى نەگىزگى تۇلعالىق باقشانى» ءبىر تۇلعالاندىرعان تۇتۇنحى ارناسى امبەباپ وڭاۋ ينجەنەرياسىن» باستادى. سانجى قالالىق تۇرعىنءۇي جانە قالا-اۋىل قۇرىلىسى مەكەمەسىنىڭ ورىنباسار باستىعى جاڭ شياۋدۇڭ: «باس شۋجي شي جينپيڭ، ماڭىزدى ەكولوگيالىق جۇيەنى قورعاۋ جانە وڭاۋ سىندى كەلەلى ينجەنەريانى اتقارۋ كەرەك،-دەپ اتاپ كورسەتتى، تۇتۇنحىداعى بارلىق تاسقىننان ساقتانۋ ارناسىنداعى قۇرىلىس 10-ايدا تولىق سالىنىپ بولىپ، وڭاۋ اۋماعىن جاسىلداندىرۋ، اعاش ەگۋ، گۇل ءوسىرۋ جۇمىسى 10-ايدىڭ سوڭىنان بۇرىن تولىق اياقتايدى. وزەن ارناسىنداعى اۋەلگى ءتابيعي ەكولوگيادا قالپىنا كەلتىرىلىپ، سانجىعا ەڭ جاقىن ءتابيعي ەكولوگيالىق سازدىق باقشاسىنا اينالادى»،-دەدى.
تۇتۇنحىنىڭ بويىن جان-جاقتىلى رەتتەپ وڭاۋ ينجەنەرياسى سانجى وبىلىسىنىڭ «ءمولدىر سۋ، جاسىل تاۋدىڭ ءوزى قىمباتتى بايلىق» دەيتىن يدەيانى جاپپاي ءامالياتتا ايگىلەۋدىڭ كارتيناسى. سانجى وبلىسى «ەلەكترلەنگەن سانجى» ينجەنەرياسىن ىلگەرلەتۋ ارقىلى ەلەكتر ارقىلى جىلۋمەن قامداۋ نىسانىن بەلسەنە ىلگەرلەتىپ، كومىر جاعاتىن پار قازانداردى تۇگەل جاۋىپ، توقتاتىپ، بۇزىپ، وزگەرتىپ، ەكولوگيالىق وركەنيەت ۇستانىمى ارقىلى ادامداردىڭ تۇرمىسىن وزگەرتۋگە كۇش سالدى.
«بۇرىن بۇل ارادا پار قازان ءۇيى بار ەدى، سونىمەن بىرگە تاعى ءبىر كومىر زاۆودى دا بولعان» دەي كەلىپ، فۋكاڭ قالاسى چىڭگۋان قالاشىعى سەنترلى باستاۋىش مەكتەپ اۋلاسىندا مەكتەپ باستىعى لي شۋەلۇڭ جاڭادان سالىنعان ءبىر شاعىن الاڭدى مەڭزەپ تۇرىپ تىلشگە بىلاي دەدى: «بۇل ارا كەزىندە مەكتەپتىڭ كومىر ۇيەتىن الاڭى جانە پار قازانى ءۇيى ەدى. وتكەن جىلى 10-ايدا، مەكتەپ ءداستۇرلى كومىر جاعاتىن پار قازاندى ەلەكترلى پار قازانعا اۋسىتىرىپ، مەكتەپ اۋلاسىنداعى 13 مىڭ شارشى مەترلىك قۇرىلىستى جىلۋمەن قامداۋ قاجەتىن قاناعاتتاندىردى، ءارى مەكتەپ اۋلاسى ورتاسىن جاقسارتتى. ءبىز 4-ايدىڭ 15-كۇنى جىلۋمەن قامداۋ مەرزىمى اياقتاعاننان كەيىن، جوسپارلى، ۇيىمدى تۇردە وقۋشىلاردى ەكسكورتسيالۋعا ۇيىمداستىرىپ، ورتانى قورعاۋ ءبىلىمى تاربيەسىن جۇرگىزىپ، ولاردىڭ فۋكاڭ قالاسىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋ جاعىنداعى قىزمەتتى تۇسىنۋىنە، ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ تانىمىن جوعارلاتۋعا ورنالاستىرامىز».
ءمولدىر سۋ، جاسىل تاۋدىڭ ءوزى قىمباتتى بايلىق، سانجى وبلىسى ەكونوميكالىق ءتۇزىلىس رەفورماسى مەن ەكولوگيالىق وركەنيەت ءتۇزىلىسى رەفورماسىن تىعىز بىرلەستىرىپ، ءبىر جاعىنان ونەركاسىپ تۇرىندەگى نىسانداردىڭ كىرۋىنە كەرى ىقپال كورسەتەتىن تىزىمدىك ءتۇزىمىن اتقارىپ، «قورشاعان ورتانى ەرەكشە لاستايتىن، ەنەرگيانى ەرەكشە سارىپ ەتەتىن، لاس زاتتاردى مولىنان شىعاراتىن» نىسانداردىڭ سانجىعا كىرۋىنە تيىم سالدى، ەندى ءبىر جاعىنان سانجى مەملەكەتتىك اۋىل شارۋاشىلىق عىلىم-تەحنيكا باقشا رايونى، سانجى جوعارى جاڭا تەحنيكالىق اشۋ رايونى سياقتى باقشا رايونىنىڭ عىلىم-تەحنيكالىق جاڭالىق اشۋ قابىلەتى ارقىلى جاڭادان كوركەيگەن كاسىپتەردى جەتىلدىرىپ، جوعارى ءونىمدى ەكولوگيالىق اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتتى. سانجى مەملەكەتتىك اۋىل شارۋاشىلىق عىلىم-تەحنيكا باقشا رايونى جوعارى جاڭا اۋىل شارۋاشىلىق دامۋ مەكەمەسى عىلىم-تەحنيكا ءبولىمىنىڭ باستىعى ساۋ حىڭ بىلاي دەدى:«وسىزامانعى اۋىل شارۋاشىلىعى ۇلگىسى، اۋىل شارۋاشىلىعىن جاسىلداندىرىپ دامىتۋدا، زەردەلى اۋىل شارۋاشىلىعىن زەتتەپ دامىتۋدا باقشا رايونىنىڭ قازىرگى بيولوگيالىق ەگىنشىلىگى، اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن قۇنىتتاپ مانەرلەۋ سياقتى كاسىپورىنداردىڭ زەرتتەپ جاڭالىق اشۋى ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىق ءوندىرىس تيجاراتىن كولەمدەندىرۋ، ماشينالاندىرۋ، وسىزامانداندىرۋدى ىسكە اسىردىق. ءداستۇرلى اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ەگىنشىلىك تاسىلىنە رەفورما جاساپ، بازار قاجەتىنىڭ جاسىل، ەكولوگيالى، ساپالى بولۋى سىندى بەتالىسىنا ۇيلەسۋگە بەت بۇردىق».
اسپانى اشىق، جەرى جاسىل، سۋى تۇنىق جاڭا كورىنىستى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن، بيىل سانجى وبلىسى ەلەكتر ارقىلى جىلۋمەن قامداۋ كولەمىن 2 ميلليون شارشى مەتردەن اسىرۋدى جوسپارلاپ، قالا-قالاشىقتىڭ شوعىرلى اۋىز سۋ قاينارىنىڭ ساپالىلانۋ مولشەرىن ٪100 كە جەتكىزبەكشى، ءارى ەكولوگيالىق ورتانىڭ باستى جاۋاپكەرلىگىن قاتاڭ تياناقتاندىرماقشى. سانجى وبلىستىق قورشاعان ورتانى قورعاۋ مەكەمەسىنىڭ ورىنباسار باستىعى جاۋ شۋەحۇي بىلاي دەدى: «باستاماشى بولىپ جالپىنى يگەرۋ رولىن ويداعىداي ساۋلەلەندىرىپ، تاباندىلىقپەن قاتاڭ يگەرىپ، جان-جاقتىلى شارا قولدانىپ، پارمەندى رەتتەپ، قارجىمەن قامتاماسىز ەتۋدى تياناقتاندىرىپ، باقىلاپ تەكسەرۋ مەن تەكسەرىپ جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرۋدى كۇشەيتىپ، قورشاعان ورتانى قورعاۋداعى زاڭ اتقارۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، اكىمشىلىك، ەكونوميكا، زاڭ سياقتى پارمەندى شارالاردان تولىق پايدالانىپ، كاسىپورىنداردى تەز ارادا رەتتەپ-وڭاۋعا، بۇرىلىس جاساپ، دەڭگەيىن جوعارىلاتۋعا ماجبۇرلەيمىز».

بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە