جاڭا حابارلار

باعراش اۋدانى وزەن-كول باستىعى ءتۇزىمىن بەلسەنە اتقارىپ، باعراش كولىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن بارىنشا قورعادى

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2018-04-06 00:17:42  
ستانسيامىزدىڭ تىلشىلەرى جين لەي مەن ۋاڭ يىڭنىڭ حابارىن تىڭداڭىزدار: اعراش اۋدانى وزەن-كول باستىعى ءتۇزىمىن بەلسەنە اتقارىپ، باعراش كولىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن بارىنشا قورعادى.
«بۇل اۋىلىمىزداعى نەگىزگى توعان، ءۇش قىستاقتاعى ەگىستىك جەردى سۋارۋعا پايدالانىلادى، جالپى ۇزىندىعى 16.5 كيلومەتر، وتكەن جىلى وزەن باستىعى ءتۇزىمى اتقارىلعاننان بەرى، اۋداننىڭ تالابى بويىنشا جاۋاپكەرلىكتى ادامدارعا تياناقتاندىردىق».
قىس بويى سۋ جىبەرىلمەگەن نەگىزگى توعانعا سۋ جىبەرىلىپ، ەگىستىك جەر سۋارىلدى، بىرنەشە كۇننەن بەرى، باعراش اۋدانى شاعاننۇر اۋىلىنىڭ باستىعى نامدۇك اۋىلدىق ۇكىمەتتىڭ ماڭىنداعى ىنتىماق نەگىزگى توعانىن ارالاپ تەكسەرىپ، سۋ جاعدايىن ۇعىستى. شاعاننۇر اۋىلىنا قاراستى نەگىزگى جانە قوسىمشا توعاندى تۇگەل ارالىپ شىققان كەيىن ول بىلاي دەدى: ءار ايدىڭ 5-، 15-جانە 25-كۇندەرى، ءسوزجوق، توعانداردى ارالاپ كورىپ، سۋدىڭ لاستانۋ جاعدايىنىڭ بار-جوقتىعىن تەكسەرۋدەن سىرت، سۋ يگىلىگى قۇرىلعىلارىن قورعاۋ جاعدايىن تەكسەرەمىز. كەيبىر شاعىن توعاندارعا سۋ ءسىڭۋ، كەيبىرەۋىندە توسپا جوق بولۋ، كەيبىرەۋىنە تۇرمىستىق قوقىر-قوقسىق، مينەرال سۋ قۇمىراسىن تاستاۋ ماسەلەسى بايقالسا، قىستاق تۇرعىندارى شاعىن گرۋپپاسى ادامداردى ۇيىمداستىرىپ ماسەلەنى ءبىر جاقتىلى ەتەدى.
وتكەن جىلى باعراش اۋدانى اۋدانداعى قاراشار، كونچى وزەنى، سارى سۋ جىلعاسى، چيڭشۇيحى سياقتى وزەن اعارلارى مەن اۋداننان وتەتىن 33 سۋ ىعىستىرۋ توعانىن وزەن باستىعى ءتۇزىمى باسقارۋ كولەمىنە ەنگىزىپ، اۋدان، اۋىل، قىستاق سىندى ءۇش دارەجەلى وزەن باستىعى ءتۇزىمى توراپتاندىرىپ باسقارۋ جۇيەسىن قۇرىپ، ءار-ءبىر وزەن اعارىنىڭ، ءار-ءبىر سۋ ىعىستىرۋ توعاننىڭ ناقتىلى جاۋاپتى ادامى بولۋىنا، وزەن اعارلارىنىڭ تۇتاس بارىسىن وڭاۋعا شىنايى كەپىلدىك ەتتى. «وزەن باستىعى ءتۇزىمى» اتقارىلعاننان كەيىن، «ءۇش دارەجەلى وزەن باستىعى» ارالاپ تەكسەرۋ ارقىلى باعراش اۋدانى ءار-ءبىر وزەن اعارى مەن سۋ ىعىستىرۋ توعانىنىڭ احۋالىن ەگجەي-تەگجەيلى انىقتادى. اۋداننان وتەتىن سارى سۋ جىلعاسى ــ باعراش كولىنىڭ نەگىزگى لاستانۋ قاينارى ەكەنىن بايقاعاننان كەيىن، جەرگىلىكتى ورىن دەرەۋ وڭادى. باعراش اۋدانى وزەن-كول باستىعى ءتۇزىمى قىزمەتىنە باسشىلىق ەتۋ گرۋپپاسى كەڭسەسىنىڭ ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى جاڭ جيندوۋ بىلاي دەدى: اۋدانىمىز وبلىسپەن، سونداي-اق تارىم وزەنى اعارىن باسقارۋ مەكەمەسىمەن قايتا-قايتا سەلبەسىپ، جوبا جاساپ، سارى سۋ جىلعاسىنداعى بۇرىنعى وزەن اعارىنىڭ تابيعي رولىن قالپىنا كەلتىرىپ، سۋ جىبەرىپ، اينالىمعا ءتۇسىردى. ونان سوڭ اۋداندا تازا سۋ مەن لاس سۋدى ءبولۋ ينجەنەرياسىن اتقارىپ، ونى توسپا ەتىپ، لاس سۋدى قامىس رايونىنا جىبەردى، قامىستىڭ سۋدى تازارتۋ رولى بار. قامىس رايونىنا جىبەرىپ تازارتىلعاننان كەيىن، قايتالاي ءبىر جاقتىلى ەتتى، ونان سوڭ تازا سۋدىڭ كولگە قۇيىپ، كول سۋى اينالىمىنا كەپىلدىك ەتتى.
پارتيا 19-قۇرىلتايىنىڭ بايانداماسىندا: ەكولوگيالىق وركەنيەتتى گۇلدەندىرۋ ـــ جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ باياندى دامۋىنىڭ ۇزاق بولاشاقتىق ۇلى جوسپارى ەكەنى اتاپ كورسەتىلدى. تۇنىق سۋ، جاسىل تاۋدىڭ ءوزى قىمباتتى بايلىق دەيتىن كوزقاراستى، ءسوزجوق، بەرىك ورناتۋ جانە ونى امالياتتا ايگىلەۋ كەرەك. باعراش كولى بايىنعولىن حالقىنىڭ «انا وزەنى»، بايىنعولىن وبلىسىنىڭ ەكونوميكاسى مەن قوعامنىڭ دامۋىندا جانە شينجياڭنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن جاقسارتۋدا ورنىن باستىرۋعا بولمايتىن ماڭىزدى رول اتقارادى. باعراش اۋداندىق پارتكومنىڭ ورىنباسار شۋجيى، اۋدان اكىمى باداي بىلاي دەدى: باعراش اۋدانى ەكولوگيالىق سۋ بايلىعىن قورعاۋ رايونى، ەكولوگيالىق وزەكتى رايون بولعاندىقتان، باعراش كولىن قورعاۋ، انا وزەندى قورعاۋ بۇلتارتپاس بورىشىمىز. اۋدانداعى جۇڭلياڭ تونحى قويمالجىڭ زاۆوتىن ءوز ىشىنە العان 7 كاسىپورىندى قالا رايونىنان باقشا رايونىنا، ياعني نانشان ونەركاسىپ باقشا رايونىنا كىرۋدى تالاپ ەتتىك، نانشان ونەركاسىپ باقشا رايونى دەربەس سۋ جۇيەسى، لاس سۋدى ءبىر جاقتىلى ەتۋ زاۆوتى بار، ونەركاسىپ كاسىپورىندارى اۋىل شارۋاشىلىق قوسىمشا ونىمدەرىن مانەرلەۋدە توپتالعان لاس سۋلاردى ارنايى ءبىر جاقتىلى ەتەمىز، ولشەمگە جەتكەننەن كەيىن، ورتا دارەجەلى ەگىس اتىزىن سۋارۋ ءتۇيىنى قالىپتاسادى. تاعى قالاداعى لاس سۋدى ءبىر جاقتىلى ەتۋ زاۆوتىنىڭ ولشەمىن جوعارلاتىپ، اكىمشىلىك قاراستى وڭىردەگى سۋدى تۇگەل وڭايمىز.

بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە