جاڭا حابارلار

بالامىزدى قالاي تاربيەلەپ ءجۇرمىز؟

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2018-04-08 17:09:19  
بىرەۋلەر بالامىزدى تەلەۆيزورعا تاپسىردىق. كۇنى كەشكە دەيىن قۋىرشاق فيلىمدەرىنەن كوز المايدى. ال بىرەۋلەرىمىز تەك اناسىنا، تاعى بىرەۋلەرىمىز تەك اكەسىنە عانا تاپسىرىپ قويدىق. بىرەۋلەرىمىز كۇتۋشىگە، بىرەۋلەرىمىز بالا باقشاعا نە مەكتەپتەرگە عانا وتكىزىپ بەرگەندەيمىز.  ول ماعان تەك سەنىم مەن ءۇمىت قانا ارتاتىن ـ دى.«جازساڭىزشى»ــ دەدى ءبىر كۇنى ماعان سەنىممەن. نە ايتار دەگەندەي قىسىلا جۇزىنە قارادىم. «بالا تاربيەسى ءجايلى»دەدى ماعان بۇرىلا. تاجىريبەم دە كەمشىل، ازىراق وقىعانىم ياكي اپالارمەن شاماشا اڭگىمەدە بولعانىم بار. سونداعى ول كىسىلەردىڭ ايتقانى:«بالامدى قالاي تاربيەلەيمىن دەپ باس قاتىرما،سەن ءوز باسىڭدى ءتۇزۋ الىپ جۇرە الساڭ،بالاڭ ساعان قاراپ قادامىن تۇزەيدى،بالا ــ اكە-شەشەنىڭ ايناسى» دەگەن لەبىز بولدى. ال مەن «سالماقتىڭ اتا-انادا ەكەنىن سەزىپ تۇرمىن»ــ دەدىم كۇلىپ  ول ويلانا قالدى دا اڭگىمەسىن باستاپ كەتتىــ بۇل كۇندەردە بالا تاربيەسىن تەك شەشەسىنە تاستاپ قويعانىمىزشى؟ بالالاردى تويلار مەن شايلارعا سۇيرەپ جۇرگەنىمىزشى؟ ول  بالاعا قانشالىق پايدالى بولماق؟ وسىلار مەنىڭ جانىما باتادى،ــ دەدى كومىردەي قارا شاشتارىن سيپاي وتىرىپ.كەنەت ەسىنە الدە نە ءتۇستى مە ەكەن، تاماعىن قىرناپ الىپ، قوڭىر داۋىسىمەن اڭگىمەسىن باستادى دا كەتتى. - ءبىر جۋرنالدان وقىعانىم بار، وندا ساۋاتسىز اكەنىڭ اسپيرانت ۇلدى قالاي تاربيەلەگەنى ايتىلادى. بالانىڭ اكەسى ناۋاي ەكەن. ءار كۇنى تونار-تونار نان جابۋمەن قاربالاستايتىن كورىنەدى. دەسەدە ۋاقىتى شىعا قالعاندا بالاسىنىڭ جانىندا قولىنا گازەتىن نە بولماسا جۋرنالىن الىپ تاپسىرما ورىنداعانىنا قاراپ وتىرادى ەكەن. وسى قالپىنان اينىماي تالاي جىلداردى اۋناتىپ بالاسى ۋنيۆەرسيتەت ءبىتىرىپ اسپيرانىتتىققا ءوتىپتى. اسپيرانىتتىقتىڭ سوڭعى جىلدارىندا وقىپ جۇرگەندە، تۇتقيىل اۋىرىپ وپەراتسياعا كىرەتىن بولىپتى دا،مەكتەپ اكەسىن شاقىرتىپتى. ارينە،وپەراتسيا كەلىسىمىنە قول قويۋ كەرەك. سول ساتتە عانا اكەسى ءوزىنىڭ ساۋاتسىز ەكەنىن ايتىپتى. تاڭ قالعان بالاسى كوز جاسىن كولدەتكەن بولسادا اكەسىنىڭ ۇلىلىعىنا تامسانىپ قايراتتانا تۇسكەن ەكەن. مىنە،كوردىڭدەرمە، اكەنىڭ ىقپالى، اكەنىڭ وبرازى دەگەن وسى -اق بولار. وسىنى قانشامىز ورىنداي الدىق دەشى ؟!ــ دەدى ويعا باتا. ءبارىمىز ءۇنسىز قالدىق  ارەدىك ۋاقىت شىققاندا، ازداپ اڭگىمە ايتىپ، اقىل-كەڭەسىن ايامايتىن ونىڭ بۇگىنگى الپەتى شىنىمەن دە ويلىلىققا ۇلاسقان ەكەن. اينالاسىنا كوبىرەك كوز تاستاپ،ءوز الىنشە وي تولعاپ ءجۇرۋ ونىڭ ادەتى بولاتىن. بيىكتەرگە تالپىنۋدى، تىنباي قۇلشىنۋدى قۋاتتايتىن ول ءوزىنىڭ دە بيىكتەردى باعىندىرىپ جۇرگەنىن ۇمىتىپ، بالامەن بالاداي، دانانى كورسە داناداي اڭگىمەلەسە الاتىن -دى. ءارقانداي ورتادا تاپقىر ءسوز، تارتىمدى ازىلدەرىمەن جۇرتتى قارق قىلىپ جۇرەتىن  ونىڭ بۇگىنگى ۇرپاق تاعدىرى تۋرالى اڭگىمەسى مەنى ويلانتقانداي.... ەجەلدەن ءدانىشپاندار بالا تاربيەسىندە ونەر ۇيرەنۋدى، اكەسىنىڭ مال-دۇنيە بايلىعىنا ارقالانباۋدى ءناسيحاتتايتىنى اقيقات. تەك ونەر عانا سارقىلماس بۇلاق، ونەر بايلىعى باردا،قايدا بارساڭ قۇرمەتتەلىپ،تورگە شىعاتىنىڭ  ءسوزسىز. ونەرسىز ادام قانشا مول بايلىعى بولسادا، ءبىر كۇندەرى ول قولدىڭ كىرىندەي جوعالعان تۇستارىندا جوقشىلىق تارتىپ،كىرىپتارلىققا جولىعاتىنىن ايتقان-دى. ونى ءتىپتى ولەڭ جولدارىمەن قىسقادا نۇسقا ۇعىنىقتى ەتىپ:ءبىلىم ۇيرەن اكەڭنەن،ءبىلىمىڭ بولسا دەس قونار.اتادان قالعان مال-مۇلىك،از كۇندىك عانا ەس بولار،ــ دەپ كەتكەن ەدى دانالارىمىز.جۋىردا ءۇنحاتتا تارالىپ جۇرگەن شاعىن مىسالدى كورىپ تە قىنجىلعان ەدىم:ــ شەشە،دەپتى بالاسى ءبىر كۇنى اناسىنا.ــ ۇيدەگى كۇتۋشى قىزعا سەنەسىزبە؟ــ جوق،بالام،ــ دەپتى شەشەسى.ــ التىن- كۇمىستەرىڭىزدى وعان سەنىپ تاستار ما ەدىڭىز؟ــ جوعا،بالام،قالاي تاستارمىن،ــ دەپتى اناسى.ــ ال،وندا مەنى نەگە وعان سەنىپ تاستاپ كەتەسىز؟ــ دەگەن ەكەن بالاسى. اناسى ءۇنسىز قالىپتى. قازىر مەن دە ونىڭ الدىندا بىردەڭە دەۋگە ءتىلىم كۇرمەلىپ قالدى. تارتىمدى تاجىريبەلەرىڭىزدى ءارقاشان جاس اتا-انالارعا ۇلاعاتتاپ جەتكىزە ءجۇرۋدى ۇمىتپاعايسىزدار! ۇيتكەنى، بالالار - بولاشاعىمىز. بولاشاقتارىمىزدى اقاۋسىز تاربيەلەۋ ءبىزدىڭ ــ مىندەتىمىز!

بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە