جاڭا حابارلار

سانجى قالاسى جاسىل دامۋ ارقىلى اۋىل-قىستاقتاردىڭ كوركەيۋىن جەبەپ، «كورىكتى مەكەننىڭ» جاڭا سۋرەتىن سالدى

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2018-05-15 13:24:17  

ستانسيامىزدىڭ ءتىلشىسى سۇڭ لينياۋ، سانجى راديو ستانسياسىنىڭ ءتىلشىسى شيە ۋيجيان، حى شۇيدىڭ حابارى: اۋىل-قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋ بارىسىندا، سانجى قالاسى ادامزات پەن تابيعاتتىڭ جاراسىمدى بىرگە ءومىر سۇرۋىنە تاباندى بولىپ، جاسىل دامۋ جولىمەنءجۇرىپ، اۋىل-قىستاقتاردى حالىق الاڭسىز تىرشىلىك ەتەتىن كورىكتى مەكەنگە اينالدىردى.
جازعىتۇرىم، جۇڭگو بويىنشا ەڭ كورىكتى قىستاق-قالاشىق ەكولوگيا سيلىعىنا يە بولعان سانجى قالاسىنىڭ ليۋگۇڭ قالاشىعى شىسانحۋ قىستاعىندا سەيىلدەپ جۇرسەڭىز، توبەسى قىزىل، تامى سارى ەكى قاباتتى ساياجاي، تازا دا رەتتى ديحداندار شاعىن اۋلاسى، كەڭ دە ءتۇزۋ سەمەنت جول، اينالاسىن جايقالا اشىلعان گۇل مەن كوگال قورشاعان ءۇي ءبارى-ءبارى دە اۋىل-قىستاقتىڭ كورىكتى كەلبەتىن كورسەتىپ تۇرعانداي ەدى. شىسانحۋ قىستاعى ءبىر تۇتاس جوبالانعان تۇرعىندار قوراجاي اۋماعىن سالعاننان كەيىن، 18 ميلليون يۋان قارجى قوسىپ، سەنترلى قسىتاقتىڭ شوعىرلى جىلۋمەن، سۋمەن قامداۋ، سۋ ىعىستىرۋ، جولدى اسپاليتتاندىرۋ سياقتى قۇرىلىس نىساندارىن ورىندادى. قىستاق ءبىر جاعىنان قونىستانۋعا جايلى ورتا قالىپتاستىرسا، ەندى ءبىر جاعىنان قىستاق تۇرعىندارىنىڭ رۋحاني مادەنيەت تۇرمىسىن يگەرىپ، ءبىر مىڭ 500 شارشى مەترلىك قىستاق دارەجەلى مادەنيەت كەڭسەسىن، 10 مىڭ شارشى مەترلىك مادەنيەت الاڭىن جوبالاپ سالىپ، اۋماق سايىن ادەبيەت-كوركەمونەر ۇيىرمەسىن قۇرىپ، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ دەمالىس كۇندەرىنەن جانە ەگىس جۇمىسىنىڭ سايابىر كەزىنەن پايدالانىپ، ويىن نومىرلەرىن وزدەرى قۇراستىرىپ ورىندادى. قىستاق تۇرعىنى حۋاڭ پەيجين: «كەشتە ايباتتاپ جاسالعان ساحنادا ءان شىرقالىپ، مۋزيكا، تاقپاق ورىندالادى، ادەيبەت-كوركەمونەر قيمىلدارى ولاردىڭ ەرەكشەلىگىن ساۋلەلەندىرىپ، مادەنيەت كوڭىل اشۋ قيمىلدارىن جانداندىرىپ، ورىندايتىن ورىن، كورەتىن ورىن ازىرلەنىپ، بۇقارانىڭ بەت-بەينەسىندە وزگەرىس تۋىلىپ، وزدەرىن سونشاما باقىتتى سەزىنۋدە»،-دەدى.
قىستاق كورنىسپەن، كورىنىس قىستاقپەن توعىسقان. سانجى قالاسى كورىكتى اۋىل-قىستاق قۇرىلىسىن پارمەندى دامتىۋ ارقىلى قىستاقتاردى ساياحاتتاۋ مەن قونىستانۋعا جايلى كورىنىس رايوندارىنا اينالدىردى. سونىمەن بىرگە، جەرگىلىكتى ورىن اسا مول قارجىمەن اۋىل-قىستاق ەكولوگياسىن قورعاپ، «جاسىل» سوڭعى شەكتى قورعادى، ليۋحۋاڭگۋ قالاشىعى كەزىندە كومىر كاسىپورىندارى شوعىرلى وڭىر ەدى. سانجى قالاسى ءوزىن ىقشامداۋ ارقىلى تۇبەگەيلى وزگەرۋگە ۇمتىلىپ، وندىرگىش كۇشى 300 مىڭ توننادان تومەن 14 كومىر كەن كاسىپورنىن جاپتى، بيىل 30 ميلليون يۋان قارجى قوسىپ تۇتاس قالاشىقتىڭ كومىر كەن كاسىپورىندارىندا كەن اۋماعىنىڭ ەكولوگياسىن قالپىنا كەلتىرىپ وڭاپ، بۇرىنعى كومىر كەن قالاشىعى قازىرگى ورىك قىستاعىنا، 10 شاقىرىمدىق ساياحات ءدالىزىنە اينالىپ، زور بۇرىلىس جاسادى.
بىرنەشە كۇننەن بەرى،سانجى قالاسىنىڭ سولتۇستىگىندەگى ءشول دالادا، سانجى قالاسى يۇيشۋگۋو قالاشىعى سچي قسىتاعىنداعى شۇي گۇيشياڭ مەن قسىتاق تۇرعىندارى سەكسەۋىل قالامشاسىن ەگىپ، تۋعان جەرىنە جاسىل دالدا ورناتۋدا. ول: «باس شۋجي شي جينپيڭ تۇنىق سۋ، جاسىل تاۋدىڭ ءوزى قىمباتتى بايلىق دەگەن بولاتىن، بۇل ارا جاسىلدانعاننان كەيىن، بوراننان ساقتانىپ قۇمدى تۇراقتاندىرىپ، مەكەنىمىز كورىكتەنىپ، ۇرپاقتارعا باقىت جاراتىلادى»،-دەدى.
سانجى قالالىق ورمان شارۋاشىلىق مەكەمەسى ورمان ءوسىرۋءبولىمىنىڭ كادرى ما جيە: «مەجەمەن 2020-جىلى سانجى قالاسىندا تىڭنان ارتقان ورماننىڭ اۋماعى 322 مىڭ مۋعا جەتەدى، مۇندا ەكولوگياسى قالپىنا كەلگەن اۋماق 205 مىڭ مۋ بولادى. باس شۋجي شي جينپيڭ ايتقانداي، ەكولوگيانى ءومىردى قاستەرلەگەندەي قاستەرلەۋ كەرەك»،-دەدى. ەكولوگيالىق نەگىزدى بەكەمدەپ، كورىكتى اۋىل-قىستاق قۇرۋداعى شەشۋشى ءتۇيىن تاعى دا ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ قالتاسىن قالىڭداتۋدا. تۇنىق سۋ، جاسىل تاۋدى قورعاۋمەن بىرگە، سانجى قالاسى ءتۇرلى ەرەكشەلىككە يە ساياحاتتايتىن اتىز باعى بار قالاشىقتاردى مۇقيات قۇرىپ، ەكولوگيا جاعىندا حالىقتى اۋقاتتاندىرۋ كاسىبىن پارمەندى دامىتتى. سانجى قالاسى اشىلى قازاق ۇلتتىق اۋىلىندا جازدا جايلاۋى، قىستا قار-مۇز بايلىعى بار، سانجى قالاسى ءتۇرلى شارالاردى تەڭ قولدانىپ، ونى جايلاۋ ەكولوگيالىق سپورتىنىڭ ەرەكشە قالاشىعىنا اينالدىرماقشى. اشىلى قازاق ۇلتتىق اۋىلىنىڭ ورىنباسار باستىعى لي ۋىنيۇڭ: «ءبىر جىلدىڭ ءتورت ماۋسىمىندا دا ساياحاتتى دامىتىپ، مالشىلاردىڭ مال شارۋاشىلىعى، باعىمشىلىق نەگىزىندە، ەرەكشە ونىمدەردى ساتۋ، جاراتىلستىق كورىنسىتەردى تاماشالاپ ساياحاتتاۋ ارقىلى ەكونوميكالىق كىرىس كىرگىزىپ، كاسىپ جاعىندا بۇرىلىس جاسادى»،-دەدى.
«قىستاعى كوركەم، كاسىبى كوركەيگەن، ديحاندار اۋقاتتانعان، قورشاعان ورتا ساپالى بولۋ كەرەك»، بيىل سانجى قالاسى جوبالاۋ، نەگىزگى قۇرىلىعى قۇرىلىستارى، لاشىقتىلار وڭىرىن جاڭالاۋ، ەكولوگيالىق كورىنىس رايونى سياقتى اۋىل-قىستاقتاردى كوركەيتۋدىڭ 46 نىسانىن باستاپ، جالپى قوساتىن قارجىسى 15 ميلليارد يۋانعا جەتەتىن بولدى. سانجى قالالىق پارتكومنىڭ تۇراقتى مۇشەسى، ۇنەمىلىك ىستەرگە جاۋاپتى ورىنباسار قالا باستىعى جۋاڭ يۇيتيڭ: «اۋىل-قسىتاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن ارقاۋ ەتىپ، قورشاعان ورتانى قورعاۋدان قامال الۋ شايقاسىندا جەڭىسكە جەتىپ، جاسىل ءتۇس ارقىلى كاسىپتەردى باۋراپ، ساياحات كاسىبىنىڭ دامۋىنا جەتەكشىلىك ەتىپ، ەگىنشى-مالشىلاردى رەفورمانىڭ تابىستارىنان يگىلىكتەندىرەمىز»،-دەدى.


بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە