جاڭا حابارلار

رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋدى سوڭىنا دەيىن جۇرگىزەيىك

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ گازەتى    2018-05-24 19:18:32  

حالىق گازەتىنىڭ شولۋشىسى

 تەڭىزدىڭ ءدامىن تامشىدان بىلۋگە بولادى، ءبىر جەر ءبىر مەملەكەتتىڭ بەينەسىن كورسەتىپ بەرە الادى. پىڭچىڭ شىنجىننىڭ ەڭ تولىقسىعان جەرى، جۇڭگونىڭ 40 جىلدىق رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋىنداعى ماڭىزدى تاريحي ايعاق.
  شىنجىننىڭ دامۋ جولىنا قايىرىلا قاراساق، ەرەكشە رايون بولىپ قۇرىلۋدان بۇرىن، بۇل ارا تەك الاقانداي عانا بالىقشىلىق قىستاعى بولاتىن، تەك 2 كوشەسى مەن 200 مەترلىك كىشكەنتاي بازارى عانا بولۋشى ەدى؛ 38 جىلدان كەيىن، قاتار - قاتار ءزاۋلىم عيماراتتار كوككە بوي سوزىپ، تارام - تارام دۋماندى كوشە جولدارى ايقىش - ۇيقىش تۇتاسىپ، وسى زامانعى حالىقارالىق الىپ شاھار بوي تۇزەدى. رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋدان بۇرىن، زاتتىق قۇرال - جابدىقتار تاپشى، بەلەتپەن ساتىپ الاتىندىقتان، ادامدار قامداۋ كووپەراتيۆىنىڭ ەسىك الدىندا نارسە - كەرەك ساتىپ الۋ ءۇشىن جاڭجالداسىپ قالاتىن؛ بۇگىنگى كۇنگە جەتكەندە، «قولدا باردى تۇتىنۋ» «نە كەرەكتىڭ ءبارى بارعا» وزگەردى، ادامدار «بارما - جوق پا» دەگەننەن گورى «جاقسى ما - جامان با» دەگەنگە ءمان بەرەتىن بولدى. ءدال وسى رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋ شىنجىن سىندى قۇتتى قونىستى قايناعان بازارعا اينالدىرىپ، شىنجىندى «ءبىر بەت اق قاعازدان» «عاجايىپتار قالاسىنا» اينالدىرعان ءىرى سەكىرۋدى جۇزەگە اسىردى.
  رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋ ءۇشىن ومىرگە كەلىپ، رەفورما جاساپ، ەسىك اشقاندىقتان كوركەيىپ، رەفورما جاساپ، ەسىك اشقاندىقتان كۇشەيدى. شىنجىننىڭ تاياۋداعى 40 جىلىندا ۇلى وزگەرىستەر تۋىلىپ، ەرشىمدى ەڭبەك داستانى جازىلىپ، رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋدىڭ ۇلى امالياتى جۇڭگونىڭ كەڭ - بايتاق دالاسىنا زور وزگەرىس الا كەلدى. پۋجياڭ اتىراۋىندا رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋدان جۇڭگونىڭ شىعىس بولىگىنەن ءبىر تەرەزە اشىلىپ، «پۋدۇڭ عاجايىپتارىن» جازدى؛ نانحاي تەڭىز جاعالاۋىندا رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋ حاينانعا ومىرشەڭدىك كۇش قوسىپ، كەشەگى شەكارا تەڭىز ارالدارى گۇلدەنىپ - كوركەيىپ، حالىقارالىق ساياحات ارالىنا اينالدى؛ باتىس سولتۇستىك شەكارادا جۇڭگو - ەۆروپا كەزەكشى پويەزدەرى باتىسقا جۇيتكىپ، شينجياڭنىڭ قورعاس قالاسىنىڭ گۇلدەنىپ - كوركەيىپ، ءشول دالاداعى گاۋھارعا اينالۋىنا دەم بەرۋدە... جاڭادان تۇلەجىگەن قالانىڭ سالتاناتتى بەلەستەرى، تاريحي داستان سەكىلدى دامۋ بارىسىنداعى عاجايىپتار باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى پايىمداۋىن پارمەندى دالەلدەپ بەردى: رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋ وسى زامانعى جۇڭگونىڭ تاعدىرىن بەلگىلەيتىن ماڭىزدى تالعام، قازىرگى زامانعى جۇڭگو دامۋ اياق الىسىنىڭ قۋات قاينارى، پارتيا مەن حالىق ىستەرىنىڭ ارشىندى قاداممەن داۋىرگە ىلەسۋىنىڭ تەتىگى، جۇڭگوشا سوتسياليزمگە تاباندى بولۋدىڭ جانە ونى دامىتۋدىڭ، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ تابيعي جولى.
  رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋ بولماسا، جۇڭگونىڭ بۇگىنگى كۇنى بولماق ەمەس، جۇڭگونىڭ ەرتەڭى دە بولماق ەمەس. بۇگىنگى كۇندە رەفورمانىڭ تەرەڭدەي تۇسۋىنە ىلەسە، جۇڭگو تاعى ءبىر تاريحي كەزەڭگە ءدوپ كەلىپ وتىر. ەكونوميكالىق ەرەكشە رايوندى قايتكەندە اناعۇرلىم جاقسى، اناعۇرلىم ساپالى قۇرىپ، ۇزدىكسىز جول باستايتىن سەركەگە اينالدىرا الامىز؟ ءىرى حاۋىپ - قاتەرلەردىڭ الدىن الۋ، جەڭىلدەتۋ، كەدەيلىكتەن دالمە - ءدال قۇتىلدىرۋ، لاستانۋدان ساقتانۋ جانە ونى جونگە سالۋ سىندى وسى 3 ءىرى قامال الۋ شايقاسىندا قايتكەندە جەڭىسكە جەتۋگە بولادى؟ دامۋعا كەدەرگى بولىپ وتىرعان ءار جاقتىلى ءتۇزىلىس مەحانيزمىندەگى كىناراتتاردى قالاي الاستاۋعا بولادى؟ قايتكەندە جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ يلاندىرۋ قۋاتىن ءتىپتى دە كۇشەيتۋگە بولادى؟ بۇعان رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋدى تەرەڭدەتۋدەن باسقا جول جوق. رەفورمانى اناعۇرلىم جوعارى باستالۋ تۇيىنىندە جوسپارلاپ جانە ىلگەرىلەتۋ بارىسىندا دا ونىڭ كۇردەلىلىك دارەجەسى، سەزىمتالدىق دارەجەسى، قيىندىق دارەجەسى 40 جىلدىڭ الدىنداعىدان كەم تۇسپەيدى. الايدا كونەنى اينالسوقتاعانمەن شىعار جول تابا المايمىز، ىلگەرى باسپاي شەگىنشەكتەسەك، ورايدان ايرىلىپ قالامىز. دۇنيە ءجۇزىنىڭ الدىنا شىعا الاتىن ىسكەرلىك تانىتىپ، ماڭگى «سونىعا جول سالاتىن» تەبىنمەن، جاڭاشىلدىققا، ىسكەرلىككە قۇلشىنعاندا، ءسوز جوق، رەفورمانىڭ تىڭ تەبىنىن، ەسىك اشۋدىڭ جاڭا قۋاتىن تانىتىپ، دامۋدىڭ جاڭا كەڭىستىگىن اشىپ، «ەندىگى 40 جىلدىڭ» جەڭىسىنە قول جەتكىزە الامىز.
  ۇلى تابىستاردىڭ بارلىعى تولاسسىز قۇلشىنۋدىڭ جەمىسى، ۇلى ىستەردىڭ بارلىعى بۇرىنعىعا مۇراگەرلىك ەتىپ، بولاشاققا جول سالۋ بارىسىنداعى ىلگەرىلەۋشىلىك سانالادى. رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋدىڭ 40 جىلدىعىنىڭ ەڭ تاماشا ەستەلىگى رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋدا ۇزدىكسىز جاڭا ىلگەرىلەۋشىلىكتەرگە قول جەتكىزۋ بولىپ تابىلادى. جۇڭگوشا سوتسياليزم جولىنان اۋىتقىماي، رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋ سىندى دۇرىس جولدان، مەملەكەتتى قۇدىرەتتەندىرۋ جولىنان، حالىقتى اۋقاتتاندىرۋ جولىنان اۋىتقىماي، رەفورمانى توقتاتپاي، ەسىك اشۋدى ايالداتپاي، عاسىر بويى بويدى كەرنەگەن ۇلتتىڭ قايتا گۇلدەنۋ ارمانىن بىرتە - بىرتە رەالدىققا اينالدىرساق جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ اناعۇرلىم جارقىن بولاشاققا يە بولاتىندىعى داۋسىز.
  («حالىق گازەتىنىڭ» 2018 - جىلى 5 - ايدىڭ 21 - كۇنگى سانىنان)


بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە