جاڭا حابارلار

جاسىل جەلەك جامىلعان ءشول جازيرا

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2018-06-13 13:03:39  

ستانسيامىزدىڭ ءتىلشىسى جين لەي مەن قارامايلى راديو ستانسياسىنىڭ ءتىلشىسى ءادينا جازعان اقپاراتتىق ارناۋلى حابار: قۇربانتۇڭقۇت ءشولىنىڭ قويناۋىنداعى شىشي مۇناي الابى جۇمىس رايونىنا بارا قالساڭىز، جانعا جايلى سالقىن سامال ەسىپ، بىتىك وسكەن ورمان مەن كوگوراي شالعىندى كورەسىز، جايقالعان گۇلدەردى، سايراعان قۇستاردى كورگەندە بۇل ارانىڭ ءشول دالا ەكەنىنە نانعىڭىز كەلمەيدى. 20 نەشە جىل بويى اعاش ەگىپ ورمان ءوسىرۋدىڭ ناتيجەسىندە، مۇناي الابىنىڭ تۇرمىس رايونى جاسىل جەلەك جامىلىپ، جۇمىسشى-قىزمەتكەرلەردىڭ مەكەنىنە اينالدى. شىشي مۇناي الابى جۇمىس رايونى پارتكومىنىڭ شۋجيى ديڭ لياڭ بىلاي دەدى: «كۇندىز ءشول دالاعا بارساڭىز ءبىر كۇن قاقتالاسىز، قايتىپ كەلسەڭ تاعى ىسىپ تۇرسا، ەكىنشى كۇنى قىزمەتتى جاقسى ىستەي الاسىزبا؟ حاۋىپسىزدىك جاعىندا بىرەر ءىس تۋىلماسىنا كىم كەپىل؟ بۇل نەگىزىنەن كوپشىلىككە جايلى دا، كوڭىل-كۇيى كوتەرىڭكى جۇرەتىن جەر».

شىشي مۇناي الابى عانا ەمەس، ءشول دالا قويناۋىنداعى لۋلياڭ مۇناي الابى مەن ءساينان مۇناي الابى دا وسىنداي، بارلىق جەرى جاسىل جەلەك جامىلىپ، قۇستار سايراپ، گۇل-ءشوپتىڭ جۇپار ءيىسى اڭقيدى. الايدا، بۇل جەرلەردى اشقان باستاپقى مەزگىلدە، بۇل ارانىڭ جاراتىستىلىق ورتاسى مەن كىليمات شارت-جاعدايى وتە ناشار ەدى. قىستا قاقاعان اياز، جازدا شىلىڭگىر ىستىق بولىپ، بوران سوعىپ، سارى قۇم جاۋىپ جاتاتىن. ءساينان مۇناي الابىن جاسىلداندىرۋ باس باقىلاۋشىسى نۇر تۇراپ بىلاي دەدى: «ءبىز جاڭا كەلگەندە ورتاسى مۇنداي جاقسى ەمەس ەدى، ءبىر ءتۇپ اعاش تا جوق، بوران سوعىپ، جاڭبىر جاۋسا بولدى ءۇيدىڭ ءىشى قۇمعا تولاتىن، باستابىندا كوبى بۇعان ۇيرەنە الماي ۇيلەرىنە قايتقىسى كەلدى. توپىراقتىڭ ءبارى قۇم، ەشتەڭە ەگۋگە كەلمەيتىن، ءبىز بەتىندەگى قۇمدى الىپ تاستاپ، 100 كيلومەتردەن ارتىق جەردەن توپىراق تاسىپ اكەلدىك».
توپىراق بولماسا سىرتتان تاسىپ، سۋ قۇبىرىن وزدەرى جاتقىزىپ، اعاش قالامشالارىن تاسىپ اكەلىپ كوپشىلىكتى بىرگە اتسالىسۋعا جەبەدى، وسىلايشا، ءشول جازيرا بىرتىندەپ جاسىل جەلەك جامىلدى. جۇڭعار ويپاتىنداعى ءشول قويناۋىنىڭ قورشاعان ورتاسىنا، كىليمات ەرەكشەلىگىنە نەگىزدەلىپ، ءشول دالا مۇناي الابى جۇمىس رايونى جاساندى جولمەن جاسىلداندىرۋ جۇيەسىنەن ۇقساماعان ديامەتردە 3 ساقينا سىزىپ، سىرتىن ايلاندىرا سەكسەۋىل، جىڭعىل سياقتى بوراننان ساقتانىپ قۇمدى تىزگىندەيتىن وسىمدىكتەردى، ورتاسىنا جاسىلداندىرۋ اعاشتارىن ەكتى، سەنترىنە گۇل-ءشوپ سياقتى كورنىستىك وسىمدىكتەردى ەگىپ، «ءىشىنارا جەرلەرى شەڭبەر فورماسىنداعى» جاسىلداندىرۋ، قورعاۋ ۇلگىسىن قالىپتاستىرىپ، قۇمدى توسقاۋىلداپ، مۇناي جۇمىسشىلارىنا تاماشا تۇرمىس جانە قىزمەت ورتاسىن جاراتتى. ءشول دالا مۇناي الابىن جاسىلداندىرۋمەن قوسا، كوپتەگەن اعاشتاردى، گۇل-ءشوپ تۇقىمدارىن ەنگىزىپ سىناق رەتىندە ەگىپ، جاسىلداندىرۋعا قاراي دامىپ، ءشول دالا ەكولوگيالىق جۇيەسىن ۇزدىكسىز كەمەلدەندىردى. شىشي مۇناي الابى جۇمىس رايونى تاعى قۇم شۇڭقىرلارىنان پايدالانىپ 2 مىڭ شارشى مەتردەن ارتىق كەلەتىن شامگۇل كولشىگىن جاسادى، ءار جىلى كوشكەن جىل قۇستارى وسى ارادا ايالدايدى، بەينە چاڭجياڭنىڭ وڭتۇستىگىندەگى سۋلى القاپ ءتارىزدى. جۇمىس رايونى كاسىپورىن مادەنيەت ءبولىمىنىڭ باستىعى لي چياڭ بىلاي دەدى: جۇمىس رايونىن جاسىلداندىرۋ اۋماعىنىڭ كەڭەيۋىنە وراي، ماڭىندا حايۋاناتتار دا كوبەيدى، جۇمىسشى-قىزمەتكەرلەر وسى ورتادا جاساۋدان سىرت، حايۋاناتتار دا وسى ارادا تىرشىلىك ەتەدى، قارا قۇيرىق، تۇلكى، قويان، كىرپى، تاعى بۇلدىرىقتار قازىر وتە كوپ، ولار سىرتتان جەم تابا الماسا وسى ماڭعا كەلەدى. قازىر وسى جەردە بايقالعان حايۋاناتتار مەن وسىمدىكتەر 180 تۇردەن اسادى.

بۇگىنگى كۇندە، شينجياڭ مۇناي الابىندا مۇناي الابى ينجەنەريا نىسانىن جاڭادان جانە كەڭەيتىپ سالۋدا ءسوزجوق بەلگىلەنگەن ولشەم بويىنشا جاسىل القاپتى تۇلعالاندىرۋ، ينجەنەريا قۇرىلىسىن باۋ-باقشا، جاسىلداندىرۋ ينجەنەرياسىمەن ءبىر ۋاقىتتا جوسپارلاپ، جوبالاپ، قۇرىلىس جۇرگىزۋ كەرەك. شينجياڭ مۇناي الابى سەرىكتەستىگى تاعى قوعامدىق جاۋاپكەرلىكتى سانالىلىقپەن اتقارىپ، قارامايلى قالاسىنىڭ «كەڭ كولەمدە جاسىلداندىرۋ» ينجەنەرياسىنا اتسالىسىپ، 2012-جىلدان بەرى 230 مىڭ ءتۇپ ءتۇرلى اعاش ەگىپ، اۋماعى 17 مىڭ مۋدان استى. 2017-جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن، شينجياڭ مۇناي الابىنىڭ جاسىلدانۋ اۋماعى 16 ميلليون 900 مىڭ شارشى مەترگە، جاسىلمەن كومكەرىلۋ مولشەرى %38.98 كە جەتتى. 14 ورىن «مەملەكەتتىك جاسىلداندىرۋداعى وزات كوللەكتيۆ»، «مەملەكەتتىك جاسىلداندىرۋداعى ۇلگىلى ورىن»، «اۆتونوميالى رايوندىق جاسىلداندىرۋداعى وزات كوللەكتيۆ» سياقتى داڭقتى اتاقتار الدى. ءشول دالادا قىزمەت ىستەگەنىنە 10 جىل بولعان مۇناي جۇمىسشىسى يۇي ياڭ بىلاي دەدى: بۇل يەن ءشول دالا بولعانىمەن، الايدا، جاساپ وتىرعان ءوڭىرىمىز الىستان قاراعاندا جاسىل پۇلىسپەن كومكەرىلگەندەي كورىنەدى، قۇدىقتا جۇمىسمىزدى ءبىتىرىپ قايتىپ كەلگەننەن كەيىن راحاتتانىپ قالامىز، تۇرمىسىمىزعا جاقسى شارت-جاعداي ازىرلەدى، قىزمەتتى دە وتە تىڭعىلىقتى ىستەيمىز.


بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە