جاڭا حابارلار

تاڭعى استان بۇرىن ءبىر ىستاكان سۋدى قالاي ىشكەن ءجون

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2018-07-09 13:01:38  

سۋىق سۋ ىشكەن ءجون بە؟ الدە  كوپتەگەن ادامدار تاڭەرتەڭ ورنىنان تۇرا سالا سۋ ىشەدى. ارينە، تاڭعى ۇيقىدان ويانعاننان سوڭ، ءبىر ىستاكان ىستىق سۋ ءىشۋ قان اينالىسىن تەزدەتۋمەن قاتار، اسقازان ىشەك جولدارىنىڭ دا قوزعالىسىن جەدەلدەتەدى. جانەدە ازداپ تەر شىعارۋ رولى دا بار. وسىلايشا، دەنەدەگى ۋىتتى، سۋىقتى قايتارىپ، تۇماۋدىڭ الدىن الۋعا بولادى. دەسەدە، سۋدىڭ تەمپەراتۋراسى تىم جوعارى بولسا، ىستىق سۋ وڭەش كىلەگەي قابىعىن كۇيدىرىپ، زاقىمداۋى مۇمكىن.  ەگەردە، ورنىڭىزدان تۇرىپ، سۋىق سۋدى ىشسەڭىز، اسقازان-ىشەك جولدارىنداعى ۇساق قان تامىرلار تارايىپ، ءىشتى جايسىزداندىرىپ، ءتىپتى ءىش وتكىزەدى.قانداي سۋ ءىشۋ كەرەك؟  قايناعان سۋ، تۇزدى سۋ، شاي، بال ارالاستىرىلعان سۋ، جەمجەمىلدى قارا شەكەر، ليموندى سۋ، الاقاتتى كۇرەڭكەي شايى، شالفەي ۇنتاعى شايى، ءسۇت، جەمىس شىرىنى، قارا شاي، كوفە، كولا سياقتى سۋسىنداردىڭ ىشىنەن تاڭەرتەڭ ءوز قالاۋىڭىزعا، جاعدايىڭىزعا ساي تاڭداپ ىشۋىڭىزگە بولادى.
  قايناعان سۋ  قايناعان سۋ ـ كلەتكالاردىڭ سۋ قۇرامىن تولىقتاپ عانا قالماستان، قاننىڭ قويۋلىعىن تومەندەتەدى. ونىمەن قوسا، دارەتتى جيىلەتۋ ارقىلى دەنەدەگى ۋىتتى قايتارادى. قالىپتى مولشەردەگى قايناعان سۋدى ىشسەڭىز، جارىم ساعات مولشەرىندە، دەنەڭىز ءبىر رەت زات الماستىرادى ءارى بۇل تاڭعى اسقا بولعان تابەتىڭىزگە كەرى ىقپال جاسامايدى. 
 سولعىن تۇزدى سۋ  بۇنداعى «سولعىن» دەپ وتىرعانىمىز ، از مولشەردەگى تۇز قوسىلعان سۋدى مەڭزەيدى. تۇزدى سۋ، جۇتقىنشاق-كومەكەيى ءىسىپ اۋىرعاندارعا جانە ءىشى قاتقاندارعا جاقسى كومەكتەسەدى. ءبىراق، مىناداي تۇيىنگە نازار اۋدارعان ءجون: قازىرگى زامانداعى ادامداردىڭ كۇندىك ناتري تۇتىنۋ مولشەرى ولشەمنەن اسىپ كەتكەن، ادەتتە تۇزدى سۋدى كوپ ءىشۋدىڭ قاجەتى شامالى. ال، قان قىسىمى جوعارىلار، جۇرەك قان تامىرلارى اۋرۋلارى، بۇيرەك قىزمەتى قالىپسىزدار جونىنەن العاندا، تۇزدى سۋدىڭ زيانى كوپ، سوندىقتان ولاردىڭ  ىشپەگەنى ءجون.
  بال سۋ  بال ارالاستىرىلعان سۋ ءالسىز، ءىشى ۇنەمى قاتاتىن ادامدارعا ۇيلەسەدى. ءبىراق، ءىشىنىڭ ىستىعى اۋىر، قاقىرىعى كوپ، قانتتى نەسەپ اۋرۋىنا شالدىققان ناۋقاستار نەمەسە سەمىز ادامدارعا كەرى اسەرىن تيگىزەدى.
  ليموندى سۋ  ليمون ـ ۆيتامين تولىقتايدى. وتىنە تاس بايلانعان ناۋقاستاردىڭ دەنساۋلىعىنا پايدالى. ال، اسقازان قىشقىلى اۋىر ادامدارعا ۇيلەسپەيدى.
  جەمجەمىلدى قارا شەكەر   دەنەسىندە جەل   كوپ  ادامدارعا ۇيلەسەدى. ەتەككىر مەزگىلىندەگى كىرنەنى شەشىپ، اۋىرعانىن باسادى. ءبىراق، ىستىعى باسىم ادامدارعا ۇيلەسپەيدى.
  سۋسىن  سۋسىن قانداعى مايدى تومەندەتىپ، رۋحتى سەرپىلتكەنىمەن، اش قارىندا ىشۋگە بولمايدى. اسىرەسە كوكباۋىر، اسقازان جولدارىنا سۋىق تيگەن نەمەسە تەمىر قۇرامىنىڭ كەمدىگىنەن قانى از ناۋقاستار از تۇتىنعانى دۇرىس.
  الاقاتتى كۇرەڭكەي شايى  بۇل شاي باۋىردى قۋاتتاندىرادى. دەسەدە، كۇرەڭكەي سۋىقتىق بولعاندىقتان، دەنەسىندە جەل بار  ادامدارعا ۇيلەسپەيدى.
  شالفەي ۇنتاعى شايى  بۇل شايدىڭ قانداعى ماي قۇرامىن تومەندەتىپ، جالپى قان اينالىسىن جاقسارتۋ رولى بار. سوندىقتان قانداعى ماي قۇرامى جوعارى ناۋقاستارعا ۇيلەسەدى. ارتەرياسى قاتايعان ادامدار تاڭعى استان بۇرىن، ءبىر ۇلكەن قالاقپەن شالفەي ۇنتاعىن ەمگە پايدالانسا، ءونىمىن كورەدى. دەگەنمەن، ەتەككىر مەزگىلىندە ىشپەگەن دۇرىس.
  سيىر ءسۇتى  اش قارىندا ءسۇت ىشسەڭ، قورەكتىك قۇنىنا ىقپال جاسايدى. ونىڭ ۇستىنە ءىشىڭىز  وتەدى.جەمىس شىرىنى، كوفە، كوكا-كولا  مۇنداي سۋسىنداردىڭ قانت قۇرامى، ماي قۇرامى جوعارى. ىشكەننەن كەيىن وڭاي قورىتىلمايدى. اسقازانعا ارتىق اۋىرتپالىق تۇسىرەدى. قاجەتتى سۋ قۇرامىن دا تولىقتامايدى. سوندىقتان، تاڭەرتەڭ ەرتە ورنىنان تۇرعاننان سوڭ، تاڭعى استان بۇرىن، ەڭ جاقسىسى ءبىر ىستاكان سۋ ىشكەن ءجون. سۋدى قانشالىق ىشكەن ءجون؟  تاڭەرتەڭ ورنىنان تۇرعاننان كەيىن، قانداي مولشەردە سۋ ءىشۋدى، ماۋسىمعا، تۇنگى اۋا تەمپەراتۋراسىنا جانە ءار ادام ءوز دەنەسىنىڭ تەرلەۋ سالىستىرماسىنا قاراي بەلگىلەگەنى ءجون.  جالپى ايتقاندا، ءبىر ىستاكان  سۋ ءىشۋ وتە پايدالى. ەگەردە، سۋدى مولشەردەن تىس كوپ ءىشىپ الساڭىز، تاڭعى استىڭ قورىتىلۋىنا كەرى ىقپالىن تيگىزەدى. ال وتە از ىشسەڭىز، كەرەكسز زاتتاردى سىرتقا شىعارۋعا بەلسەندى كومەكتەسپەيدى.  جازدى كۇندەرى، ۇيىقتاعاندا كوپ تەرلەيمىز. بۇنداي كەزدە سۋدىڭ مولشەرىن قالىپتى دارەجەدە ارتتىرىپ وتىرعان ابزال.   ءبىراق، ەسكەرە كەتەر ءبىر ءجايت، بۇيرەك قىزمەتىنىڭ كەمەلسىز، ءىسىنىپ كەتكەن، باۋىر قاتايۋىنان قۇرساعىنا سۋ جينالعان ناۋقاستارعا سۋ مولشەرىن ازايتۋدى ەسكەرتەمىز. سۋ ىشۋدەن بۇرىن نە ىستەۋ كەرەك؟  اۋىز قۋىسىنداعى باكتەريالاردىڭ اس قور تۋ جولىنا اسەرىن تيگىزبەۋى ءۇشىن، ادەتتە، سۋ ىشۋدەن بۇرىن، ءسوزسىز، ءتىس شوتكىلەۋ كەرەك.


بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە