جاڭا حابارلار

شينجياڭداعى جىل قۇستارىنىڭ سانى وتكەن جىلدارداعىدان مولايدى

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2018-07-11 17:59:36  

ءۇرىمجى كەشكى گازەتىنىڭ حابارى: بيىل جازدا، شينجياڭداعى جىل قۇستارىنىڭ سانى وتكەن جىلدارداعىدان مولايدى، وتە-موتە، قاراتورعايدىڭ سانى بارىنشا ارتتى. قۇستاردى زەرتتەيتىن ماماندار، بۇل قۇستار مولىنان اۋاتىن جىلدىڭ كەلگەندىگىنىڭ بەينەسى دەستى.
جۇڭگو عىلىم اكادەمياسى شينجياڭ ەكولوگيا جانە جاعراپيا زەرتتەۋ ورنىنىڭ اعا زەرتتەۋشىسى ما ميڭ، قۇستار مولىنان اۋاتىن جىل ــ قۇستاردىڭ ءتۇر توبى سانىنىڭ اينالمالى وزگەرسىندەگى ءبىر قۇبلىس ەكەنىن، بيىل قىزعىلت قاراتورعاي، كوگىلدىر قاناتتى قاراتورعاي سياقتى جىل قۇستارىنىڭ سانى توسىن ارتىپ، نەشە ءجۇز مىڭعا جەتكەنىن، سولتۇستىك شينجياڭ وڭىرىندە ىلە اڭعارىنان ۇرىمجىدەگى نانشان وڭىرىنە دەيىن، جىل قۇستارىنىڭ كوبەيۋ جاعدايىن كەزدەستىرۋگە بولاتىنىن، بۇل قۇستار مولىنان اۋاتىن جىلدىڭ بەلگىسى ەكەنىن، وتكەن بىرنەشە جىلدا، جىل قۇستارى وتە از ۇشىراعانىن، بۇل جىل قۇستارى از اۋعان جىل بولعانىن ايتتى.
ما ميڭ بىلاي دەدى: قاراتورعاي سياقتى جىل قۇستارى مولىنان اۋاتىن جىل 7 دە 8 جىلدا ءبىر رەت قايتالانادى، قۇستار ۇشقاندا كۇن كوزى كورىنبەي قالادى. الدىڭعى رەت قىزعىلت قاراتورعاي سانىنىڭ شوعىرلى ارتقان كەزى 2011-جىلى بولعان.
ما ميڭ تالداپ جاساۋ بىلاي دەدى: تابيعي ازىقتىق تىزبەگى جىل قۇستار ءتۇر توبىنىڭ وزگەرىسىن رەتتەيدى، قالپىتى جاعدايدا، جىل قۇستارى سانىنىڭ اينالمالى وزگەرىسىنىڭ سەبەبى ازىقتىقپەن قاتىستى، مىسالى: قىزعىلت قارتورعاي مەن كوگىلدىر قاناتتى قاراتورعاي بالاپان باسۋ مەزگىلىندە نەگىزىنەن شەگىرتكە جەيدى، وسى جىل قۇستارى مولىنان اۋعان جىلى، ادەتتە شەگىرتكە سياقتى زياندى جاندىكتەردە نەداۋىر كوبەيەدى. مۇنان سىرت، جىل قۇستارى اۋاتىندىقتان، قاراتورعاي سياقتى جىل قۇستارىنىڭ ءتۇر توبىنداعى وزگەرىس تە قىستاپ شىعاتىن جەردىڭ كىليماتى، جاۋىن-شاشىن مولشەرى، وسىمدىك جامىلعىسى سياقتىلارمەن دە قاتىستى بولادى.
جىل قۇستارى سانىنىڭ ارتۋى، تاعى «باتىس وڭىردەگى قۇستاردىڭ شىعىسقا قاراي كەڭەيۋىمەن» قاتىستى. ما ميڭ: «باتىس ءوڭىر سارى شىمشىعى، ەۆروپا سارى شىمشىعى، كوگىلدىر قاناتتى قاراتورعاي سياقتى بىرنەشە ءتۇر وسى تۇرگە جاتاتىن تيىپتىك قۇستار. ولار بىرتىندەپ شىعىسقا قاراي ىرگە كەڭەيتۋدە. كەيدە ءبىر جىلدا نەبارى 20 كيلومەتر، كەيدە ءجۇز كيلومەتر اۋادى. شينجياڭدا ورتا ەسەپپەن %10 جىل قۇسىنىڭ شىعىسقا بەتالۋى كورنەكتى، ولار شىعىسقا قاراي 600 كيلومەتر، اۋەلى مىڭ كيلومەتر اۋدى».


بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە