جاڭا حابارلار

تيانشان بوعدا كولىنىڭ ەتەگىندەگى ۇلتتىق سالت - سانا سۋرەتى

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2018-07-30 12:09:49  

ستانسيامىزدىڭ « شينجياڭدى بىرگە ساياحاتتايىق » اتتى جەلىلەس حابارىنىڭ ستانسيامىزدىڭ ءتىلشىسى حاميت، شينجياڭ تەلەۆيزياسىنىڭ ءتىلشىسى سۇي ۋانلۇڭ، مىرزات حالمۇراتتار جازعان: «تيانشان بوعدا كولىنىڭ ەتەگىندەگى ۇلتتىق سالت - سانا سۋرەتى» دەگەن ءبولىمى :
 تيانشانداعى بوعدا كولىنە بارار جولدا، ساياحاتشىلار تيانشان بوعدا كولى ۇلتتىق سالت - سانا باقشاسىن،ءسوز جوق، ارالايدى. بۇل جەردە، 102 قازاق مالشى وتباسى «تاۋ ساعالاپ، وزەن جاعالايتىن» كوشپەندى تۇرمىسقا حوش ايتىپ، جاندى تۇرمىس سۋرەتتەرى ارقىلى  شار - تاراپتان كەلگەن ساياحاتشىلارعا قازاق ۇلتىنىڭ ۇلتتىق سالت -ساناسىن، مادەنيەتىن ايگىلەدى.:     (تيانشان بوعدا كولى ۇلتتىق سالت - سانا باقشاسىندا، ءبىر اۋىز قازاقشا ءسوزدى ،ءسوز جوق، ۇيرەنۋ كەرەك، ەندەشە ءبىز ەڭ قاراپايىم ءسوز، جاقسى ما دەگەن ەسەندىك بىلدىرەتىن ءسوزدى ۇيرەنەيىك، قانە ۇيرەنىپ الدىڭىز با؟)    ءتىلشى مەن ساياحات باستاۋشى ءوزارا: جاقسى ما، سالەمەتسىز بە؟،- دەپ امانداستى.   

  جەرگىلىكتى ورىننىڭ ىستىق ىقىلاستى ساياحات باستاۋشىسى ءاني باياتحان قىزى ءبىزدى ەرتىپ، رەسمي ارالاتا باستادى، كوپ جۇرمەي جاتىپ، قۇلاعىمىزعا ەكى حالىق ونەرپازىنىڭ ايتىسى ەستىلدى.      ءتىلشى: «اقىندار ايتىسىندا نە مازمۇندار ايتىلادى؟ ــ دەپ سۇراپ ەدى، ءاني : ءدال قازىر نەگىزىنەن ساياحاتشىلارعا قاراتا، وسى جەرگە كەلگەنىن قارسى الاتىندىعى، كوپشىلىكتىڭ دەنساۋلىعىنىڭ مىقتى، ىستەرىنىڭ ىلگەرى، ساپارىنىڭ ءساتتى بولۋىن تىلەگەن جاقسى تىلەكتەر ايتىلىپ جاتىر»، ــ دەدى.   

 تيانشان بوعدا كولى ۇلتتىق سالت - سانا كورىنىس باقشاسىنىڭ اۋماعى 660 مۋ، ۇلتتىق سالت - سانانى سەزىنۋگە، كورسەتۋگە ارنالعان 22 نىسان كۇنىنە ەلىمىزدىڭ ءىشى - سىرتىنان كەلگەن ءبىر مىڭنان ارتىق ساياحاتشىنى تاماشالاپ، ارالاۋعا باۋرايدى.      ءاني ۇستىندە تانىستىرا كەلىپ بىلاي دەدى: « قازاقتىڭ تويى ولەڭمەن باستالىپ، بيمەن اياقتايدى...... وسى ءساليحالى تويدا، انحۇي ولكەسىنىڭ حىفەي قالاسىنان كەلگەن حى شۇن مەن لۋ يان اتتى جاس جۇبايلار ۇستىلەرىنە قازاقتىڭ ۇلتتىق كيىم-كەشەكتەرىن كيىپ،توي جاسايتىن كۇيەۋ جىگىت جانە جاس كەلىن  بولدى».    «لۋ يان بىلاي دەدى: قاتتى قۋانىپ تۇرمىن، ءبىز ۇيلەنۋ كۋالىگىن العانىمىزبەن، توي سالتىن وتكىزبەگەن بولاتىنبىز. بۇل ءبىز ءۇشىن توي سالتىن الدىن الا وتكىزۋ بولدى. ءتىلشى : بۇل جەردە توي سالتىن وتكىزگەندەرىڭە ەرەكشە تاڭ - تاماشا بولعان شىعارسىڭدار ، ــ دەپ ەدى، حى شۇن: قالايشا ءبىزدى تاڭداعانىن ءوزىمىز دە بىلمەدىك، بۇل بالكىم تالەيمىز شىعار، ــ دەپ جاۋاپ بەردى. لۋ يان: قىزىقتى، قۋانىشتى، دۋماندى بولدى، ءان شىرقالىپ، ءبي بيلەندى، ــ دەدى».   بۇل جەردەگى شينجياڭنىڭ ەرەكشە ءدامدى تاعامدارىنان ءدام تاتقان ساياحاتشىلار دا كەتكىسى كەلمەي قالادى. ساياحاتشىلار بۇل جەردە قايماق ءشاي ءىشىپ، باۋىرساق جەيدى، تاعى قۇرتتىڭ جاسالۋ بارىسىن كورەدى. گۋاڭشيلىق ساياحاتشى زىڭ شۋەلەي بىلاي دەدى: «ءسۇتتى ءشاي وتە ءدامدى ەكەن، ىشكەندە قويۋ ءسۇتتىڭ ءدامى شىعىپ تۇرادى، شينجياڭعا كەلىپ، وسىنداي ۇلتتىق سالت - سانانى سەزىنگىم كەلىپ جۇرگەن ەدى، قازاق ۇلتىن تۇڭعىش رەت وسىنداي جاقىن ارالىقتا ءتۇسىنىپ وتىرمىن، تابىسىم مول بولعانداي بولدى».   تيانشان بوعدا كولى كورىنىس رايونىنىڭ جەبەۋىندە، ۇلتتىق سالت - سانا باقشاسى اناعۇرلىم كوپ ساياحاتشىلارعا تانىلا باستادى. ءاسىلى كوشپەندى تۇرمىس كەشىرەتىن قازاق مالشىلارى قامشىلارىن تاستاپ، مالشىلار تاعامجايىن اشىپ، ورنىقتى كىرىس كىرگىزدى. جازەن دالاباي قىزى بۇل جەردە ساياحاتشىلارعا ءوزىنىڭ كەستەشىلىك ونەرىن كورسەتتى، ونىڭ كەستەلەگەن قولونەر تەحنولوگيا بۇيىمدارى ساياحاتشىلار ساتىپ الاتىن ەستەلىك بۇيىمعا اينالدى، ءتىلشى ودان ايىنا قانشا ەڭبەكاقى الاتىنىن سۇراپ ەدى، ول بىلاي دەپ جاۋاپ بەردى:« مەن  ايىنا 3 مىڭ يۋان ەڭبەكاقى الامىن، ءبىز 4 - ايدان 10 - ايدىڭ اياعىنا دەيىن، وسى جەردە 6 اي قىزمەت ىستەيمىز، قىستا فۋكاڭدا عيمارات ۇيدە تۇرامىز، جازدا وسى جەرگە ساۋدا، قىزمەت ىستەۋگە كەلەمىز».  تيانشان بوعدا كولى ۇلتتىق سالت - سانا باقشاسىنىڭ، ياۋچى ساياحات ارناۋلى كوپەراتيۆىنىڭ باس القاسى حابەك ءابىلحان ۇلى بىلاي دەدى: «بۇل جەردەگى ءار وتباسىنىڭ ءار جىلداعى كىرىسى 50 مىڭ دا 60 مىڭ يۋان، كىرىسى جاقسىلارىنىكى 70 مىڭ ، 80 مىڭ ، ءتىپتى 100  مىڭ يۋانعا دەيىن بارادى، ءبىز ءمولدىر سۋ، جاسىل تاۋدى دا قورعادىق، قىمباتتى بايلىققا دا يە بولدىق».  ويناقى ءبي بيلەنىپ، باقىتتى اندەر شىرقالدى، توڭىرەكتىڭ ءتورت بۇرىشىنان كەلگەن ساياحاتشىلار اعاش ساياسىندا ءبي بيلەپ، ءان شىرقادى، كورلالىق ساياحاتشى حۋ شۋەلي بىلاي دەدى: « مۋزىكانى ، مادەنيەتتى ادامداردىڭ تۇرمىسىنا ەڭ جاقىن نارسە دەۋگە بولادى، ول ءبىزدى از ۇلتتارمەن تىعىز بىرلەسىپ،  ءبىر ءۇيلى جانداي وتكەن كۇيدى  بارىنشا سەزىندىرەدى».
 


بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە