جاڭا حابارلار

قان قىسىمنىڭ جوعارلاۋىنان ساقتانۋ

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2018-08-04 22:17:06  

. قان ازدىق اۋرۋى بارلار قان قىسىمىنىڭ جوعارلاۋ اۋرۋىنا شالدىقپايدى دەپ قاراۋ. قان ازدىق دەگەنىمىز ءبىر ءتۇرلى اۋرۋ بەلگىسى، ول شەكتى قانداعى قىزىل كلەتكالاردىڭ سانى مەن گەموگلوبين مولشەرىنىڭ جانە قىزىل كلەتكالاردىڭ سالىستىرمالى كولەمىنىڭ قالىپتى دەڭگەيدەن تومەندەگەندىگىن كورسەتەدى. بۇنى قاننان ۇلگى الىپ لابوراتوريادا تەكسەرگەندە عانا بىلۋگە بولادى. ال قان قىسىمىنىڭ جوعارلاۋى دەگەنىمىز ارتەريا قان تامىرلارىنداعى قان قىسىمىنىڭ قالىپتى ماننەن جوعارىلاپ كەتۋىندەي قالىپسىز جاعدايدى جانە ارتەيالار، جۇرەك، مي، بۇيرەك سەكىلدى ىشكى مۇشەلەردە پاتولوگيالىق وزگەرىس تۋىلاتىن اۋرۋدى مەڭزەيدى. قان ازدىق پەن قان قىسىمى جوعارلاۋ ءبىر - بىرىنە مۇلدە ۇقسامايتىن ەكى ءتۇرلى ۇعىم. ولاردىڭ اراسىندا ابسوليوتتى قاتىناس جوق.     ارىق ادامدار قان قىسىمىنىڭ جوعارلاۋ اۋرۋىنا شالدىقپايدى دەپ قاراۋ. سەمىزدىك − قان قىسىمىنىڭ جوعارلاۋ اۋرۋىنىڭ پايدا بولۋىنداعى ءبىر حاۋىپتى فاكتور،ءبىراق بىردەن - ءبىر فاكتور ەمەس. قان قىسىمىنىڭ جوعارلاۋ اۋرۋى تۇقىم قۋالاۋ، جاساعان ورتا جاعدايى، كوڭىل كۇي، نەرۆ، ىشكى سەكراتسيا سياقتى كوپتەگەن فاكتورلاردىڭ ورتاق اسەر ەتۋىندە پايدا بولادى. سوندىقتان سەمىز ادامدار عانا قان قىسىمىنىڭ جوعارلاۋ اۋرۋىنا شالدىعادى، ارىق ادامدار  قان قىسىمىنىڭ جوعارلاۋ اۋرۋىنا شالدىقپايدى دەپ قاراۋعا كەلمەيدى. مەيلى ارىق الدە سەمىز ادامدار بولسىن، تۇگەلدەي قان قىسىمىنىڭ جوعارلاۋ اۋرۋىنا نەمقۇرايدى قاراۋىنا بولمايدى.   قان قىسىمىنىڭ جوعارلاۋ اۋرۋىن ەمدەيتىن دارىلەردى ۇزاق ۋاقىت ءىشۋ دەنساۋلىققا زياندى دەپ قاراۋ. قان قىسىمىنىڭ جوعارلاۋ اۋرۋى بار ءبىر قىدىرۋ ناۋقاستار «قان قىسىمىنىڭ جوعارلاۋ اۋرۋىن ەمدەيتىن دارىلەردىڭ ادام دەنەسىنە بولعان كەرى اسەرى وتە زور» دەپ قاراپ، قان قىسىمى ءبىر مەزگىل تۇراقتانا قالسا بولعانى ءدارىنى دەرەۋ توقتاتىپ قويادى. بۇلاي ىستەۋ دۇرىس ەمەس، شىندىعىندا، قان قىسىمى تۇراقتانعاننان كەيىن دە ءدارىنى از مولشەردە ءىشىپ تۇرۋ كەرەك. ەگەر ءدارىنى كەنەتتەن توقتاتاتىن بولسا، قان قىسىمىندا تولقۋ جايتى تۋىلىپ، قان قىسىمى بىردە جوعارىلاپ، بىردە تومەندەيدى دە، ناۋقاس ادام دەنەسىنىڭ وعان ءتوزۋى نەمەسە ۇيلەسۋى قيىنعا سوعادى. بۇل وتە قاتەرلى جاعداي.   دەنەدە جايسىزدانۋ جايتى، ياعني اۋرۋ بەلگىلەرى بولماسا، قان قىسىمىنىڭ جوعارلاۋ اۋرۋىنا شالدىقپاعاندىق دەپ قاراۋ. قان قىسىمىنىڭ جوعارلاۋ اۋرۋىنىڭ پايدا بولۋى ەكىنىڭ بىرىندە ناۋقاس ادامنىڭ وزىنە بىلىنە بەرمەيدى. دەنەدەگى اۋرۋ وزگەرىسى بىرتىندەپ اۋىرلاسادى، ءبىراق تيپتىك اۋرۋ بەلگىلەرى كەيدە بايقالمايدى، سوقىر ىشەكتىڭ قابىنۋىنداعىداي قاتتى اۋىرىپ جانعا باتۋ جايتى بۇل اۋرۋدا كەزىكپەيدى. سول ءۇشىن كوپ  ناۋقاس  قان قىسىمى ورلەسە، ورلەۋى ءتىپتى قالىپتان تىس بولسا دا ونى ءوزى سەزبەيدى. تەك دەنساۋلىق تەكسەرتكەندە نەمەسە جۇرەك، مي قان تامىرلارىندا اۋرۋ پايدا بولعاندا بارىپ ءبىراق سەزىنەدى، ءتىپتى، ءوزىنىڭ قان قىسىمىنىڭ جوعارلاۋ اۋرۋىنا شالدىققانىن بىلمەي دۇنيەدەن وتەتىندەر دە بار. سوندىقتان ادامدار  قان قىسىمىنىڭ جوعارلاۋ اۋرۋىنىڭ بەلگىلەرى مەيلى بار نەمەسە جوق بولسىن، قان قىسىمىن بەلگىلى مەزگىلدە تەكسەرتىپ تۇرۋ ءتيىس. قان قىسىمى جوعارى بولا تۇرسا دا كەي ناۋقاستاردان اۋرۋ بەلگىلەرى نە ءۇشىن بايقالمايدى؟ ولاي بولاتىنى، قان قىسىمىنىڭ جوعارلاۋ اۋرۋىنىڭ پايدا بولۋىنا بەلگىلى بارىس كەرەك. ول كوپتەگەن فاكتورلار ورتاق اسەر جاسايتىن ءبىر ءتۇرلى اۋرۋ. ادامدار بۇل اۋرۋعا شالدىعۋ بارىسىندا دەنەسى ءوزىنىڭ رەتتەۋ رولى ارقىلى وعان اقىرىن - اقىرىن ۇيلەسىپ كەتەدى. قان قىسىمنىڭ ورلەۋ دارەجەسى قوسىمشا اۋرۋلارىمەن تۋرا قاتىناستا بولادى، الايدا اۋرۋ بەلگىلەرىمەن تۋرا قاتىناستا بولمايدى.  ءدارى ءىشىپ ەمدەلگەندە باسقالاي قوسىمشا ەمدەلۋدىڭ قاجەتى جوق دەپ قاراۋ. ءىشىنارا ناۋقاستار «قان قىسىمىنىڭ جوعارلاۋىنا قارسى دارىلەردى ءىشىپ ەمدەلگەندە باسقالاي قوسىمشا ەمدەلۋدىڭ، ماسەلەن، ازىق - تۇلىكتەردى تالعاپ جەۋدىڭ، تاماقتى تۇلكى قۇرساق ءىشۋدىڭ، دەنە شىنىقتىرۋ سياقتىلاردىڭ قاجەتى جوق» دەپ قارايدى. ءىس جۇزىندە، قوسىمشا ەمدەلۋلەردىڭ ورنىن وگەيسىتۋگە بولمايدى، ونىڭ وزىندىك تاماشا رولى بار، ءدارى ىشكەن مەزگىلدەردە قوسىمشا ەمدەلۋلەردى بىرلەستىرگەندە، دارىلەردىڭ ەمدىك ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋعا جانە ءدارىنىڭ دوزاسىن ازايتىپ پايدالانۋعا زور جاردەمى بولادى. ونان دا ماڭىزدىسى، قوسىمشا ەمدەلۋلەر ءتاج ارتەرياسىندىق جۇرەك اۋرۋى، مي قان تامىرلار اۋرۋلارى، قانتتى نەسەپ اۋرۋى سياقتىلاردان ساقتانۋدا وتە تاماشا رول اتقارادى. 
  قان قىسىمىنىڭ جوعارلاۋىنا قارسى دارىلەردىڭ قايسى تۇردەگىسىن ىشسە دە ءبارىنىڭ ءونىمى بولادى دەپ قاراۋ.  شيپاگەردىڭ ءبارى ءارقانداي اۋرۋدى ەمدەپ تۇبەگەيلى ساۋىقتىرا الادى دەپ قاراۋ. ءبىر قىدىرۋ ناۋقاستار «شيپاگەردىڭ ءبارى ءارقانداي اۋرۋدى ەمدەپ ساۋىقتىرا الادى» دەپ قاراپ اۋرۋىن كورسەتۋگە ءتۇرلى جاقتاردان وزىنە قولايلى بولعان شيپاگەرگە، اسىرەسە، تانىس - بىلىستەرگە كورىنىپ ەمدەلەدى. بۇنىڭ دا وزىندىك تيىمدىلىك جاعى بار البەتتە، ءسىز تانيتىن سول شيپاگەر ءسىزدىڭ اۋرۋىڭىزدى ەمدەۋگە ءتيىستى ءبولىمنىڭ شيپاگەرى بولسا، مامانى بولسا، وندا ءتىپتى جاقسى. ەگەر ونداي بولماسا، ەڭ جاقسىسى، ارناۋلى ءبولىم شيپاگەرىنە كورىنۋىڭىز كەرەك. ايتپاقشى بولعانىم، قان قىسىمىنىڭ جوعارلاۋ اۋرۋىنا شالدىققان ناۋقاستار، ءسوزسىز، جۇرەك قان تامىر اۋرۋلارى ءبولىمىنىڭ نەمەسە بار بولسا قان قىسىمى جوعارلاۋ اۋرۋى ءبولىمىنىڭ شيپاگەرىنە كورىنىپ، جۇيەلى ەمدەلۋى قاجەت. وسىلاي بولعاندا، اناعۇرلىم عىلمي، دۇرىس ەمدەلە الادى. ويتكەنى ارناۋلى ءبولىم شيپاگەرى ەمدەۋ قاعيداسىن ابدەن بىلەدى، ەمدەۋى دە ءونىمدى.    قان قىسىمنىڭ جوعارى بولۋىن اۋرۋ قاتارىندا كورمەۋ. ءىشىنارا ادامدار قان قىسىمنىڭ جوعارى بولۋىن دەنساۋلىققا زيان سالاتىن، اۋىرلاسا ومىرگە قاتەر توندىرەتىن، مۇگەدەكتىككە دۋشار ەتەتىن حاۋىپتى اۋرۋ ەكەندىگىن تۇسىنبەي: «قان قىسىمنىڭ جوعارى بولۋى ەشتەڭە ەتپەيدى، وعان دەنە ۇيلەسىپ كەتەدى، ونى اۋرۋ دەپ الاڭداۋدىڭ قاجەتى جوق، ەسكەرمەي قويسا بولعانى» دەپ قارايدى. بۇل بۇكىلدەي قاتە تانىم. عىلمي تۇرعىدان ايتقاندا، قان قىسىمى جوعارى ناۋقاستار جايشىلىقتا قان قىسىمىن ۇنەمى ولشەتىپ، قان قىسىمى جوعارى بولسا، وعان قارسى ۇزبەي ءدارى ءىشىپ، جۇيەلى ەمدەلىپ، قان قىسىمىن، ءسوزسىز، قالىپتى دەڭگەيدە تىزگىندەۋ كەرەك. بۇل تۇيىنگە استە نەمقۇرايدى قاراۋعا بولمايدى. قان قىسىمنىڭ جوعارى بولۋىن اۋرۋ ەسەپتەمەۋگە، ءتىپتى، بولمايدى.       دەمەك، جوعارىداعىداي قاتە تۇسىنىكتەردە زيان تارتىپ، وكىنىش ارقالاپ وتىرعان ناۋقاستار از ەمەس. تانىمنىڭ جەتەرسىزدىگىنەن نەمەسە وسى اۋرۋعا ونشا ءمان بەرمەۋدەن ۇلتىمىزدا قان قىسىمىن ۇنەمى ولشەتىپ تۇراتىندار، ءوزىنىڭ قان قىسىمى دەڭگەيىن بىلەتىندەر وتە از. ۇزبەي ءدارى ءىشىپ نەمەسە باسقا امالداردى قولدانىپ (ماسەلەن، ۇنەمى دەنە شىنىقتىرۋ، تاماقتى تويا جەمەۋ، تاعامدى تالعاپ تۇتىنۋ سياقتى)، قان قىسىمىن ءونىمدى تىزگىندەيتىندەر كوپ ەمەس. سوندىقتان قان قىسىم جوعارلاۋ اۋرۋى جونىندەگى تانىمىمىزدى جوعارىلاتىپ، وسى اۋرۋدىڭ دەنساۋلىعىمىزعا سالاتىن زيانىنان، ومىرىمىزگە توندىرەتىن حاۋپىنەن الدىن الا ساقتانايىق، اعايىن!


بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە