جاڭا حابارلار

ەبىنۇر كولىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسى ۇزدىكسىز جاقسارىپ، جابايى حايۋاناتتار مەن وسىمدىكتەردىڭ كەمەلدى مەكەنىنە اينالدى

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2018-12-16 08:53:11  

 ستانسيامىزدىڭ تىلشىلەرى ءلان تيان، جاۋ لينا، ەرىكتى تىلشىلەر جاڭ شياۋحۇي، جياڭ تيڭتيڭدەردىڭ حابارى :پارتيا 19- قۇرىلتايىنىڭ بايانداماسىندا:  ماڭىزدى ەكولوگيالىق جۇيەنى قورعاۋ جانە جاقسارتۋ كەلەلى ينجەنەرياسىن اتقارىپ، ەكولوگيا حاۋىپسىزدىگى  قالتقى جۇيەسىن ساپالاندىرىپ، ەكولوگيالىق ءدالىز بەن ورگانيزمدەردىڭ كوپ تۇرلىلىگىن قورعاۋ تورابىن قالىپتاستىرىپ، ەكولوگيا جۇيەسىنىڭ ساپاسى مەن ورنىقتىلىعىن جوعارىلاتۋ كەرەك،- دەپ اتاپ كورسەتىلدى. سوڭعى جىلداردان بەرى، بۇراتالا وبلىسى ەبىنۇر كولىنىڭ ەكولوگياسىن قورعاۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ ينجەنەرياسىن كۇش سالا اتقارىپ، سازدىقتى قورعاۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، ەبىنۇر كولىنىڭ اۋماعىن اۋەلگى 362 شارشى كيلومەتردەن 805 شارشى كيلومەترگە كەڭەيتىپ، جابايى حايۋاناتتار مەن وسىمدىكتەردىڭ كەمەلدى مەكەنىنە اينالدىردى.   تۇستە، ءتىلشى ەبىنۇر سازدىعى مەملەكەتتىك جاراتىلىستىق قورىعىنا بارعاندا، مۇز قاتىپ قالعان كول بەتىنىڭ جاقۇتتاي جارقىراپ، جاعاسىنداعى بيىك وسكەن قۇراقتار جەلمەن بىرگە تەربەلىپ، ەرتەگى الەمىنە كەلگەندەي  بولدى. «قاراشى، تەكەسى دە بار ەكەن، ءمۇيىزدى». الىستا ءبىر توپ قاراقۇيرىق ءجۇر، ەبىنۇر كولى سازدىعى مەملەكەتتىك جاراتىلىستىق قورىعىن باسقارۋ مەكەمەسى كەڭسەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى رىن ۋىننىڭ تانىستىرۋىنشا، ەكى جىلدان بەرى، ەبىنۇر كولىنىڭ ماڭىندا قاراقۇيرىقتار بارعان سايىن كوبەيگەن. ول: «ادەتتە 11- ايدا ۇيىرگە تۇسەدى، كەلەر جىلى 4- ايدا تولدەيدى»،- دەدى.
      ەبىنۇر كولى الاتاۋ ساعاسى جەل ءوتىنىڭ تومەنگى جاعىندا، جىل بويى 100 كۇنگە دەيىن بوران سوعادى. ءتىلشى ەبىنۇر كولىنە جەتكەندە، بورانداتىپ،  سۇيەكتەن وتەتىن ىزعارلى بوران كول بەتىندە سوعىپ تۇردى. ەبىنۇر كولى قۇس ارالىن باسقارۋ، قورعاۋ پۋنكتىنىڭ باسقارۋ، قورعاۋشىسى ابىلەكىم ءابدۇقادر تىلشىگە:  قازىر وسى ەبىنۇر كولى بولماسا وسىنداي قاتتى بوراندا قۇم  جىڭ اۋدانىنا  ۇشىپ بارىپ، زور ىقپال جاساعان بولار ەدى،- دەدى.
    ابىلەكىم ءابدۇقادر مۇنى ۇرەيلەندىرىپ ايتىپ وتىرعانى جوق، بۇرىن كولدىڭ سۋ ايدىنى تارايىپ،  كورىنىپ قالعان كول ءتۇبى قۇمدى بوراننىڭ قاينارىنا اينالعان ەدى. ەبىنۇر كولىنىڭ وڭتۇستىك جاعىنداعى جىڭ اۋدانىندا دا وسى سەبەپتى ەرەكشە بۇيىم ـــــ جەل كوزىلدىرىگى پايدا بولعان بولاتىن. جىڭ اۋدانىنىڭ تۇرعىنى ما جينساي بىلاي دەدى: بۇل جەل كوزىلدىرىگى دەپ اتالادى، ءتورت جاعىنىڭ ءبارى اينەك، جەل سوقسادا كوزىڭە ەشتەڭە كىرمەيدى. بۇرىن 3-، 4- اي بولدى، كۇندە جەل سوعاتىن، قۇمدى بوران كۇنى جول كورىنبەيتىن، بىرنەشە جىلدان بەرى، قۇمدى بوران توقتاپ، قورشاعان ورتا دا، اۋا دا جاقساردى.
   قورشاعان ورتانىڭ جاقسارۋى ەبىنۇر كولى سازدىعىن قورعاۋ تەبىنىنىڭ ۇزدىكسىز ارتۋىنىڭ ارقاسى، 2000- جىلى، اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى شينجياڭ ەبىنۇر كولى سازدىعى جاراتىلىستىق قورىعىن بەكىتىپ قۇرادى، 2007- جىلى 4- ايدا، مەملەكەتتىك كەڭەس تاعى مەملەكەتتىك جاراتىلىستىق قورىق ەتىپ بەكىتىپ، قورىقتىڭ جالپى اۋدانى مولشەرمەن 17 مىڭ 800 شارشى كيلومەترگە جەتەدى. رىن ۋىن بىلاي دەدى: سۋ قاينارىندا مەملەكەت يەلىگىندەگى ورمان الاڭى تابيعي ورماندى قورعاۋ ينجەنەرياسىن، وزەن اڭعارى مەن شولدە الەۋمەتتىك يگىلىك ورمانىن قورعاۋ ينجەنەرياسىن اتقاردى؛ تامشىلاتىپ سۋارۋ ينجەنەرياسىن اتقارىپ، كوپ مولشەردەگى سۋ ۇنەمدەلىپ، ەبىنۇر كولىنە قۇيىلدى. مۇنداعى ماقسات ەبىنۇر كولىن سۋمەن قامداۋ مولشەرىنە كەپىلدىك ەتىپ، ءار جىلى 500 ميلليون تەكشە مەترگە جەتكىزۋ بولدى.
    سونىمەن بىرگە، بۇراتالا وبلىسى قورىقتاعى كوكباستاۋ وڭىرىندەگى 63 مالشى وتباسىن ەكولوگيالىق كوشىرۋ بويىنشا باسقا جەرگە كوشىردى. بيىل 33 جاستاعى نۇرمۇحان سەرىك ۇلى وتباسى ەبىنۇر كولىنەن الاتاۋ قالاسىنا كوشىپ بارىپ، سول ارادا تۇرمىس كەشىرىپ، جۇمىس ىستەۋدە. ول تىلشىگە بىلاي دەدى: قورىق قۇرىلۋدان ىلگەرى، ەبىنۇر  كولىن باسقاراتىن ادام جوق، سۋى دا از بولاتىن، ءبىز دە ەبىنۇر كولى جاقسارىپ، كەمەلدەنسە ەكەن دەدىك. پارتيانىڭ ساياساتى جاقسى، ءبىزدى ۇيمەن، جۇمىسپەن قامدادى، جىلدىق كىرىسىمىز بۇرىنعىنىڭ ەكى ەسەسىندەي. قازىر، ەبىنۇر كولىن باسقارۋشىمىن، ەبىنۇر كولىنىڭ ورتاسىن اناعۇرلىم جاقسارتۋعا بار كۇشىمدى سالامىن.
    ءبىر قىدىرۋ قاتاڭ ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ ءتۇزىمىن اتقارۋدىڭ ناتيجەسىندە، بۇگىنگى كۇندە ەبىنۇر كولىنىڭ اۋماعى 805 شارشى كيلومەترگە جەتتى، سازدىقتىڭ ماڭىنداعى ەكپە ورمان مەن وسىمدىك جامىلعىسىنىڭ قالپىنا كەلۋ اۋماعى 54 مىڭ مۋدان استى، قۇس تەكتەستەردىڭ ءتۇرى باستاپقى 190 تۇردەن قازىر 260 تۇردەن استى. رىن ۋىن بىلاي دەدى: سازدىق ورتاسىنىڭ جاقسارۋى ماڭىنداعى بۇقارانىڭ ءوندىرىس پەن تۇرمىس ورتاسىن جاقسارتۋدى جەبەپ، تاماشا اينالىم قالىپتاستىردى، بۇل ءدال باس شۋجي شي جينپيڭ  ايتقانداي: « تۇنىق سۋ، جاسىل تاۋ ــــ باعالى بايلىق».  الدا، كەيبىر عىلمي زەرتتەۋ جۇرگىزەتىن جوعارى مەكتەپتەرمەن جالعاستى سەلبەسىپ، ەبىنۇر كولى قورىعىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن باقىلاپ - ولشەپ، الداعى قىزمەتتەردى عىلمي نەگىزبەن قامدايمىز.


بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە