جاڭا حابارلار

جاڭا داۋىردەگى جاپپاي ەسىك اشۋدىڭ جاڭا اۋقىمىن ۇزدىكسىز اشايىق

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ گازەتى    2018-12-24 13:22:51  

− باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ رەفورما جاساۋدىڭ، ەسىك اشۋدىڭ 40 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسىندا سويلەگەن ماڭىزدى ءسوزى اۆتونوميالى رايونىمىزدا قىزۋ اڭىس قوزعادى

بىرنەشە كۇننەن بەرى، باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ رەفورما جاساۋدىڭ، ەسىك اشۋدىڭ 40 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسىندا سويلەگەن ماڭىزدى ءسوزى اۆتونوميالى رايونىمىزداعى قالىڭ كادرلار مەن جۇرتشىلىق اراسىندا قىزۋ اڭىس قوزعادى. باس شۋجي سوزىندە ەسىك اشۋ كوپ رەت اۋىزعا الىپ، «ءسوز جوق، ەسىك اشۋدى كەڭەيتۋگە تاباندى بولىپ، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن ورناتۋدى ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتۋدى» باسا دارىپتەدى. كوپىشىلىك جاپپاي مىنالاردى ءبىلدىردى: رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ ۇلى رۋحىنا ۇزدىكسىز تاباندى بولىپ جانە ونى اسقاقتاتىپ، يدەيانى ازات ەتىپ، شىندىقتى ءىس جۇزىنەن ىزدەپ، جۇرەكتىلىكپەن سىناق جۇرگىزىپ، باتىلدىقپەن رەفورما جاساپ، جاڭا داۋىردە جاپپاي ەسىك اشۋدىڭ جاڭا اۋقىمىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن قۇلشىنا كۇرەس جۇرگىزەمىز. 
  رەفورما جاساۋدىڭ، ەسىك اشۋدىڭ ناتيجەسىن القايمىز
  «40 جىلدان بەرى، ءبىز يدەيانى ازات ەتىپ، شىندىقتى ءىس جۇزىنەن ىزدەپ، جۇرەكتىلىكپەن سىناق جۇرگىزىپ، باتىلدىقپەن رەفورما جاساپ، تىڭ ءورىس اشتىق... شىنجىن قاتارلى ەكونوميكالىق ەرەكشە رايونداردى قۇرۋدان، تەڭىز جاعالاۋلارىنداعى، شەكارا وڭىرلەردەگى، وزەن جاعالاۋلارىنداعى، جەلى بويلارىنداعى جانە ىشكى قۇرلىقتاعى ورتالىق قالالاردىڭ سىرتقا ەسىك اشۋىنان دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنە كىرۋگە، <ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جولدى> بىرگە قۇرۋعا دەيىن...» باس شۋجيدىڭ وسى ايتقان سوزدەرىن ەستىگەندە، پامير ۇستىرتىندەگى حونجىراپتا بولسىن، بوران ازىناپ تۇرعان الاتاۋ شەكارا وتكەلىندە بولسىن، ءۇرىمجى كەدەنىندە بولسىن، قىزمەتكەرلەردىڭ بارلىعى تەرەڭ اسەرلەندى. 
  «رەفورما جاساعان، ەسىك اشقان 40 جىلدان بەرى، ءۇرىمجى كەدەنىندە وراسان زور وزگەرىس تۋىلىپ، شەكارا كەدەنى قۇرىلىسى كۇن سايىن جاڭارىپ، اي سايىن تۇلەپ، تەمىر جول، تاس جول، اۆياتسيا پورت، قۇبىر، ەلەكتر سىمى سياقتى ءتۇرى تولىق، فورماسى الۋان باقىلاۋ - باسقارۋ اۋقىمى قالىپتاستى. كەدەن <ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول> قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋمەن تىعىز بىرلەستىرىپ، شينجياڭنىڭ اشىق ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ جاڭا باسىمدىعى مەن جاڭا قوزعاۋشى ەنەرگياسىن جەدەل جەتىلدىردى؛ تاۋارلاردىڭ تۇتاستاي كەدەننەن ءوتۋ ۋاقىتىن ۇشتەن بىرىنە دەيىن قىسقارتۋعا كەپىلدىك ەتتى؛ استىق، جەمىس - جيدەك، ەت ونىمدەرى، قالامشا سياقتى ونىمدەر ءوتۋ بەلگىلەنگەن شەكارا وتكەلى قۇرىلىسىن جاپپاي ىلگەرىلەتتى... وسىناۋ جەلىلەس كەلەلى رەفورمالار پارتيامىزدىڭ باسشىلىعىندا، پاراساتپەن جانە جۇرەكتىلىكپەن ىستەلگەن. ءبىز بۇنى ايرىقشا ماقتانىش ەتەمىز، رەفورما جاساۋدا، ەسىك اشۋدا قولعا كەلگەن ناتيجەلەرگە القاۋ ايتامىز»، - دەدى ءۇرىمجى كەدەنىنىڭ باستىعى ديڭ جيباۋ. 
  12 - ايدىڭ 19 - كۇنى شينجياڭ جۇندۇڭ ەكونوميكالىق - تەحنيكالىق اشۋ رايونى پارتيا قىزمەتى كوميتەتىنىڭ شۋجيى لي شاۋحاي جۇمىس توبىن باستاپ، 150 كيلومەتر الىستاعى 4 كاسىپورىنعا بارىپ جۇمىس ءبىتىردى. «مەن رەفورما جاساۋدىڭ، ەسىك اشۋدىڭ 40 جىلدىق شۇعىلالى ناتيجەسىن ماقتانىش ەتەمىن، پارتيا مەن مەملەكەتتىڭ ىستەرىندە قولعا كەلگەن تاريحي جەتىستىكتەر، تۋىلعان تاريحي وزگەرىستەر ءۇشىن ماقتانامىن. ءبىز رەفورما جاساۋدىڭ، ەسىك اشۋدىڭ جاڭا ساپارىندا ۇزدىكسىز جۇرەكتىلىكپەن سىناق جۇرگىزىپ، باتىلدىقپەن رەفورما جاساپ، اتويشىل بولىپ، ونەگە كورسەتىپ، يدەيانى ۇزدىكسىز ازات ەتىپ، ەسىك اشۋدى كەڭەيتىپ، جوعارى ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتىپ، جۇندۇڭ ەكونوميكالىق - تەحنيكالىق اشۋ رايونىنىڭ جاسىل تاسىلمەن بوي كوتەرۋىنە اناعۇرلىم ۇلكەن ۇلەس قوسامىز»، - دەدى لي شاۋحاي.
  الاتاۋ قالاسى ەكونوميكانى دامىتۋ مەكەمەسىنىڭ باستىعى جاڭ شۋەحاي بىلاي دەدى: «رەفورما جاساۋدىڭ، ەسىك اشۋدىڭ ارقاسىندا، الاتاۋ شەكارا وتكەلىنىڭ ءار جىلى تاۋار وتكىزۋ مولشەرى، ساۋدا سوماسى، كەدەن باجى تابىسى تۇگەلدەي بۇكىل ەل بويىنشا ۇقساس تۇردەگى شەكارا وتكەلدەرىنىڭ الدىڭعى قاتارىنان ورىن الدى. رەفورما جاساۋدىڭ، ەسىك اشۋدىڭ يگىلىگىن كورۋشى جانە ونىڭ قۇرىلىسىنا قاتىسۋشى رەتىندە، ءبىز الاتاۋ شەكارا وتكەلىنىڭ وزگەرىسى ءۇشىن قۋانىپ، بولاشاققا تولىق سەنىم ارتامىز». 
  ەسىك اشۋ جوعارى ساپالى دامۋدى جەبەدى 
  «رەفورما جاساۋدىڭ، ەسىك اشۋدىڭ 40 جىلدىق امالياتى بىزگە مىناداي وي سالدى: ەسىك اشۋ العا باستىرادى، توماعا - تۇيىقتىق، ءسوز جوق، ارتتا قالدىرادى». تيانشان پەرزەنتتەرىنىڭ ەسىك اشۋ امالياتى بۇعان جارقىن ونەگە بولدى. 
  اشۋ رايونى ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق دامۋىندا ماڭىزدى ۇلگىلىك رول اتقاردى، ول سىرتقا ەسىك اشۋدىڭ ماڭىزدى دانەكەرى سانالادى.
  باقشاعا كىرگەن كاسىپورىندار قۇرىلعان العاشقى كەزدەگى 5 تەن مولايىپ، 1000نان استى، سانجى مەملەكەتتىك جوعارى، جاڭا تەحنيكالىق كاسىپتەردى اشۋ رايونى وزىق جابدىق جاساۋ، بيولوگيالىق عىلىم - تەحنيكا، جاڭا ماتەريال جانە جاڭا ەنەرگيا، وسى زامانعى قىزمەت وتەۋ كاسىبى سىندى 4 ءىرى جەتەكشى كاسىپ سالاسى قاتار العا باسقان تاماشا جاعداي قالىپتاستىردى. 
  سانجى مەملەكەتتىك جوعارى، جاڭا تەحنيكالىق كاسىپتەردى اشۋ رايونى پارتيا قىزمەتى كوميتەتىنىڭ شۋجيى جاۋ شياۋۋي بىلاي دەدى: بۇدان كەيىن ۇزدىكسىز رەفورما جاساپ، جاڭالىق اشىپ، مەملەكەتتىك دەربەس جاڭالىق اشىپ ۇلگى كورسەتەتىن رايون قۇرۋدىڭ اۋىر مىندەتىن ارقالاپ، جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋى وزەكتى رايونىن قۇرۋ ءۇشىن تيەسىلى ۇلەس قوسامىز.
  ءۇرىمجى ەكونوميكالىق - تەحنيكالىق اشۋ رايونى (توۋتۇنحى رايونى) پارتكومىنىڭ تۇراقتى مۇشەسى، باسقارۋ كوميتەتىنىڭ ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى لي حىزۋ بىلاي دەدى: شينجياڭنىڭ رەفورما جاساۋىنىڭ، ەسىك اشۋىنىڭ ءبىر تەرەزەسى − ءۇرىمجى ەكونوميكالىق - تەحنيكالىق اشۋ رايونى (توۋتۇنحى رايونى) 4.34 شارشى كيلومەتر اۋماقتان جۇمىس باستاپ، 24 جىلدىق دامۋ ارقىلى 490 شارشى كيلومەترگە كەڭەيىپ، جەل ەلەكتر، اۆتوكولىك قاتارلى 7 ءىرى كاسىپ شوعىرىن قالىپتاستىردى. ءۇرىمجى حالىقارالىق قۇرلىقتىق پورت رايونى جوعارى ساپالى دامۋ اۋقىمىن ايگىلەپ، بيىل 50 نەشە تانىمال ساۋدا، زات تاسىمالى كاسىپورنىن باۋرادى. كەشەندى باجىسىز اۋماق رايونى بيىل رەسمي بەكىتىلىپ جۇمىس باستاپ، باجىسىز زات تاسىمال، باجىسىز مانەرلەۋ، شەكارا اتتاعان ەلەكتروندىق ساۋدا سياقتى وزەكتى كاسىپتەر جوقتان بارلىققا كەلۋدى جۇزەگە اسىردى.
  تورعات شەكارا وتكەلى جۇڭگو مەن قىرعىزستان رەسپۋبليكاسى ساۋدا جاسايتىن ەكى شەكارا وتكەلدىڭ ءبىرى. رەفورما جاساعان، ەسىك اشقاننان بەرى، جۇڭگو - قىرعىزستان ەكى جاقتىڭ بارىس - كەلىسى كۇشەيىپ، جۇڭگونىڭ توقىما، ەلەكترون، كۇندەلىكتى تۇتىنۋ بۇيىمى سياقتى ونىمدەرىنىڭ قىرعىزستان قاتارلى ورتا ازيا ەلدەرىندە بازارى كەڭ بولدى، قىرعىزستاننىڭ بال قاتارلى ونىمدەرى جۇڭگو بازارىندا ءوتىمدى بولدى.
  «2008 - جىلدان بەرى، شەكارا وتكەلدەن وتكەن زات مولشەرى، ساۋدا - ساتتىق قۇنى جىل سايىن ارتىپ، شەكارا وتكەل ەكونوميكاسىنىڭ ۋنيۆەرسال كۇشى كورنەكتى ارتتى. بۇدان كەيىن ءبىز شەكارا وتكەلدىڭ فۋنكتسياسىن اناعۇرلىم كەڭەيتىپ، <ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول> قۇرىلىسىمەن ىشكەرىلەي توعىسىپ، جەرگىلىكتى ورىننىڭ اشىق ەكونوميكاسىنىڭ ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتەمىز»، - دەدى تورعات شەكارا وتكەلىن باسقارۋ كوميتەتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى لي زۇڭ - ۋ.
  بەلسەندى ىسكەرلىك ارقىلى جاپپاي ەسىك اشۋدى جەدەلدەتتى
  كورلا ەكونوميكالىق - تەحنيكالىق اشۋ رايونى ءشول دالادان قۇرىلعان. «اشۋ رايونى جوسپارلاۋدى ۇزدىكسىز الدىمەن اتقارىپ، ناقتى ىستەپ، شىنايى يگەرىپ، جاڭالىق اشا دامۋدى ىلگەرىلەتتى. توقىما كيىم - كەشەكتى نەگىزگى ۇمتىلىس باعىتى ەتىپ، جىنتىكتى حيميا كاسىپ شوعىرى مەن جاساۋ كاسىپ شوعىرىن دامىتىپ، ستراتەگيالىق جاڭادان گۇلدەنگەن كاسىپتەردى جەتىلدىرىپ، دامىتىپ، ساۋدا - ساتتىق زات تاسىمالىن نەگىز ەتكەن وسى زامانعى قىزمەت وتەۋ كاسىبىن قۇرۋدى جەدەلدەتىپ، <ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول> قۇرىلىسىمەن بەلسەندى توعىسىپ، جاپپاي ەسىك اشۋدىڭ جاڭا جاعدايىن قالىپتاستىرۋعا ۇلەس قوستى»، - دەدى كورلا ەكونوميكالىق - تەحنيكالىق اشۋ رايونى پارتيا قىزمەتى كوميتەتىنىڭ ورىنباسار شۋجيى، باسقارۋ كوميتەتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى جي حۇڭحۇي.
  بيىل جاڭادان سالىنعان قورعاس تاس جول شەكارا وتكەلى پايدالانۋعا بەرىلىپ، جىلىنا شەكارا وتكەلىنەن 3 ميلليون توننا زات وتكىزۋ، 5 ميلليون ادام - رەت شەكارادان كىرىپ - شىعۋ قاجەتىن قاناعاتتاندىرادى.
  «ءبىز قىزمەت وتەۋ قابىلەتىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتىپ، شەكارا وتكەلىنەن ءوتۋدى قولايلىلاستىرۋدىڭ اياق الىسىن ىلگەرىلەتىپ، جۇڭگو مەن قازاقستاننىڭ ۇلاستىرۋ - تۇتاستىرۋ ورەسىن اناعۇرلىم جوعارىلاتۋعا، ەكونوميكا - ساۋدا سەلبەستىگىن تەرەڭدەتۋگە، ءوزارا تيىمدىلىك جاساپ، تەڭ يگىلىككە كەنەلۋدى جۇزەگە اسىرۋعا ۇلەس قوسامىز»، - دەدى قورعاس ەكونوميكالىق - تەحنيكالىق اشۋ رايونى شەكارا وتكەلىن باسقارۋ مەكەمەسىنىڭ باستىعى جاڭ جيڭشوۋ.
  شىحىزى مەملەكەتتىك جوعارى، جاڭا تەحنيكا كاسىپتەرىن اشۋ رايونى جاڭالىق اشۋعا قىزمەت وتەۋ ورتالىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ياڭ لەي بىلاي دەدى: جاڭا ءبىر جىلدا، باقشا رايونىمىز ءتۇرلى جاڭالىق اشۋ، شارۋاشىلىق قۇرۋ جارىستارىن بەلسەنە وتكىزىپ، ەلىمىز ءىشى - سىرتىنداعى جاڭالىق اشۋدىڭ بيىك بەلەسىمەن بەلسەندى تۇردە ۇشتاستىرىپ، باقشا رايونىنا ساۋداگەر شاقىرۋ قىزمەتىن بەلسەنە ىستەيمىز. مەملەكەتتىك جوعارى، جاڭا تەحنيكا كاسىپتەرىن اشۋ رايونى كوپ بولىپ شارۋاشىلىق قۇرۋدىڭ، جالپى جۇمىلىپ جاڭالىق اشۋ تاماشا دامۋ ورتاسىن قۇرۋدىڭ اياق الىسىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، دارىندى تاربيەلەۋدىڭ فورماسىنا جاڭالىق ەنگىزىپ، جاڭالىق اشاتىن دارىندىلاردى تاربيەلەۋ ورەسىن جوعارىلاتىپ، كاسىپورىندارعا اناعۇرلىم قولايلى شارت - جاعداي ازىرلەپ، شارۋاشىلىق قۇرۋشىلار ءۇشىن اناعۇرلىم اشىق تۇعىر ازىرلەيمىز.
  (تىلشىلەرىمىز چىن چياڭۋي، ياۋ تۇڭ، حي حۇڭۋي، شى شين، ما ينيڭ، ميھىرگۇل ناسىر، ياڭ شۋحان، ەرىكتى تىلشىلەر سۇڭ حۋامين، باجين. مىڭ)


بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە