جاڭا حابارلار

− شي جينپيڭ حۋتۇڭداردى ارالاپ، حالىق تۇرمىسىن ۇعىستى

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ گازەتى    2019-02-04 19:19:38  

 حۋتۇڭ − بەيجيڭدەگى بۇقارانىڭ ۇرپاقتار بويى تۇرمىس كەشىرىپ كەلگەن جەرى، وسىندا ىلگەرى قانشاما وتباسى قونىستانىپ، قانشالاعان اۋىل ساعىنىشى قالدى دەسەڭىزشى!   2 - ايدىڭ 1 - كۇنى تۇستەن بۇرىن جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ءداستۇرلى مەرەكەسى − ەگىنشىلىك كالەندارى بويىنشا كوكتەم مەرەكەسى قارساڭىندا، ج ك پ ورتالىق كوميتەتىنىڭ باس شۋجيى، مەملەكەت ءتوراعاسى، ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى شي جينپيڭ بەيجيڭ قالاسى دۇڭچىڭ رايونىنداعى ساۋچاڭ سىتياۋ حۋتۇڭىنا ارنايى كەلىپ، نەگىزگى ساتىداعى كادرلارعا، جۇرتشىلىققا امانداستى، ولاردان حال سۇرادى.  وسىناۋ جىلداردان بەرى، تەرىستىك ءوڭىر شەكاراسىنان توڭكەرىستىك بايىرعى رايونعا دەيىن، قالا الەۋمەتتىك اۋماعىنان ۇلتتىق قىستاقتارعا دەيىن، ءار جىلعى كوكتەم مەرەكەسى قارساڭىندا، باس شۋجي شي جينپيڭ قارلى بوراندى ەلەڭ قۇرلى كورمەي، جەر - جەرگە بارىپ، قىستاقتاردى ارالاپ، وتباسىلارىنا كىرىپ، كەدەيلەردەن حال سۇراپ، قيىنشىلىق جاعدايىن ۇعىسىپ، قاقاعان قىستا نەگىزگى ساتىداعى ەڭبەكشىلەرگە ەڭ شىنايى سالەمىن جەتكىزىپ، بۇكىل ەلدەگى ءار ۇلت حالقىنا كوكتەم مەرەكەسى بايلانىسىمەن ىزگى تىلەك تىلەدى.  بۇل رەت ول بەيجيڭدەگى حۋتۇڭعا باردى.  ساۋچاڭ سىتياۋدىڭ سولتۇستىك قاقپاسىندا كولىكتەن ءتۇسىپ، تاس تاقتالاردى باسىپ، حۋتۇڭعا قاراي جۇرە بەرە كوشە شۋىلى بىرتىندەپ باسەيىپ، كونە بەيجيڭ ەرەكشەلىگىنە يە بەيجيڭ ءتۇسىن العان ۇلتتىق سالتتىڭ بەلگىلەرى مەن مۇندالاي باستادى؛ كوك كەرپىش، سۇرى قىش، اعاش تابالدىرىق، اشەكەيلى جوسالى ەسىك، ەكى جاعالاۋداعى اۋلا ىشىندەگى بىرنەشە ءتۇپ بايىرعى اعاش كونە قالانىڭ تاريحىنان سىر شەرتسە، كوزدىڭ جاۋىن الاتىن ۇلكەن قىزىل قوراپتى شام، كوكتەم بوساعالىعىنا جازىلعان «باقىت» ءارىبى قويۋ مەرەكەلىك لەپتى جەتكىزگەندەي ەدى.   «بۇل جەر قاي ۋاقىتتا جاڭالانعان؟».  «بۇل ارانىڭ كونە تۇرعىندارى تولىق كوشىپ كەلدى مە؟».  «قوعامدىق كولىكتەر كىرە المايتىن شىعار؟».  باس شۋجي شي جينپيڭ قادامىن باياۋ الىپ، ءبىر جاعىنان، كوشەنىڭ كەلبەتىن تاماشالاسا، ەندى ءبىر جاعىنان، كونە قالانى قورعاۋ، رەتتەۋ - وڭاۋ، حالىقتىڭ قونىستانۋ ورتاسىنىڭ جاقسارۋى سياقتى جاعدايلاردى تاپتەشتەي سۇرادى، تاعى جاڭادان وزگەرتىپ سالىنعان اۋاشا الەۋمەتتىك دارەتحانانىڭ ەسىگىن اشىپ، تازالىق جاعدايىن تەكسەرىپ كوردى.  باس شۋجي: «وتە تازا ەكەن!» دەپ القادى.   بۇگىنگى بەيجيڭنىڭ اسپانى شايداي اشىق، قىسقى كۇننىڭ نۇرى قابىرعالاردى، ءۇي دودەگەلەرىن ايمالاي ءوتىپ، حۋتۇڭعا قيعاشتاي ساۋلەسىن توگىپ تۇر، چيانمىن شىعىس رايونى وڭىرىندەگى وزگەشە كوشەلەردىڭ ورنالاسۋى جانە قۇرىلىستاردىڭ فورماسى − وڭتۇستىك - سولتۇستىك باعىتقا سوزىلعان دوعالداۋ فورمالى حۋتۇڭداردى قالىپتاستىرعان، شىعىسى مەن باتىسىنان قاقپا اشىلىپ، قولايلى دا كەلىستى اۋلا بايىرعى ارىنەن تايماعان ەدى.   باس شۋجي شي جينپيڭ ءبىر وتباسىنا كەلدى.  قىزىل سىرلى ۇلكەن قاقپانى اشقاندا، ناقىشتى قابىرعاعا جازىلعان «باقىت» ءارىبى كوزگە شالىنا كەتتى. بيىل 72 جاسقا كەلگەن كونە تۇرعىن حوۋ ياميڭ اۋلادا كوكتەم بوساعالىعىن جازىپ جاتقان بولاتىن، بوساعالىق جازدىرۋعا كەلگەن توڭىرەكتەگى كورشى - قولاڭدار اۋلاعا لىق تولىپتى.  «سىزدەرگە امانداسقالى كەلدىم، كوپشىلىك، مەرەكەلەرىڭىز قۇتتى بولسىن!». باس شۋجي شي جينپيڭ قول بەرىپ، كوپشىلىكپەن امانداستى.  داۋىستى ەستىپ جاقىنداعان كوپشىلىك باس شۋجيدىڭ قولىن ۇستاپ جامىراي امانداستى.  جان - جاعىنا دەن قويا كوز جۇگىرتكەن شي جينپيڭ شاعىن اۋلانىڭ تاپ - تازا، تىپ - تيناقتاي ەكەندىگىن كوردى، دودەگەگە قوراپتى شام ءىلىنىپ، تەرەزەلەرگە گۇلدى ورنەك جاپسىرىلىپ، مەرەكەنىڭ قويۋ لەبى ەسىپ تۇر.  ول قۋانا بىلاي دەدى: «مەن كونە بەيجيڭنىڭ حۋتۇڭىن قايتۋ كەرەك دەگەندى ويىمنان شىعارعان ەمەسپىن؟ اۋەلگى بەينەسىن ساقتايىق دەسەك تۇرمىسقا قولايسىز. جاڭالايىق دەسەك وتە كۇردەلى بولدى. قازىرگى جاعدايدان قاراعاندا بەيجيڭ تاعى دا ءبىرقىدىرۋ جول تاۋىپتى، بولاشاقتا حۋتۇڭدار تەگىس جاڭالانىپ، وسى قالىپقا كەلسە، شىنىمەن، جاقسى بولار ەدى، ءبىراق وسى اراداعى كونە كورشى - قولاڭداردىڭ بۇعان ريزا بولۋ - بولماۋىنا قاراۋعا تۋرا كەلەدى».  كوپشىلىك جاپا - تارماعاي: «ريزامىز! ريزامىز!»، - دەستى.  حوۋ ياميڭ باس شۋجيگە ءوزىنىڭ كوكتەم بوساعالىعىن جازىپ جاتقاندىعىن، مۇندا ماڭايداعى 4 كوشەنىڭ اتىن قولدانعاندىعىن، ول بۇقارانىڭ ىزگىلىگى، مەملەكەتتىڭ گۇلدەنۋى دەگەن ءمان بەرەتىندىگىن، وڭ بوساعالىققا «مارتەبەمىز ارتا بەرسىن»، سول بوساعالىققا «جاقسىلىق جالعاسا بەرسىن» دەپ جازعاندىعىن ايتتى. سويلەي ءجۇرىپ، جازۋىن جازىپ بولعان ول كوپشىلىكتىڭ القاۋىنا يە بولدى.  باس شۋجي شي جينپيڭ اسقاق سەزىممەن قىزىل قاعازعا التىن رەڭدە جازىلعان «باقىت» ءارىبىن قولىنا الىپ، ەسىككە جاپسىردى. ول تەرەڭ تولعانىسپەن بىلاي دەدى: «جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ تالپىنىسى بۇقارانىڭ تۇرمىسىن بارعان سايىن جاقسارتۋ! ءبىز بىرگە قۇلشىنايىق!».  ساۋچاڭ حۋتۇڭ كونە داۋىردە ءشوبىنىڭ شۇيگىندىگىمەن اتى ايگىلى جەر ەدى، ميڭ، چيڭ داۋىرىنەن بەرگى نەشە ءجۇز جىلدا اۋلانىڭ جاعدايىندا زور وزگەرىس تۋىلمادى. ساۋچاڭ سىتياۋداعى ساقتالىپ قالعان 40 نەشە اۋلادا ءالى دە 70 − 80 وتباسى تۇرادى.  بيىل 72 جاستاعى بەيجيڭ سىرىڭكە زاۆودىنان زەينەتكە شىققان جۇمىسشى جۋ ماۋجين وسى جەردە تۋىپ، وسى جەردە ەسەيىپ - ەرجەتكەن، مەكەمەسى عيماراتتان ءۇي بەرگەن بولسا دا، وسى حۋتۇڭدى قيماعان، قازىر ءۇش ۇرپاق بىرگە تۇرىپ، بالالارىمەن، نەمەرەلەرىمەن بەرەكەلى تۇرمىس كەشىرۋدە.  شي جينپيڭ جۋ ماۋجيننىڭ ۇيىنە بارعاندا، ءبىر وتباسى ادامدارى تۇشپارا ءتۇيىپ جاتقان بولاتىن. باس شۋجي ولاردىڭ اراسىنا بارىپ، ءبىر جاعىنان تۇشپارا ءتۇيىپ، ءبىر جاعىنان اڭگىمە دۇكەنىن قۇرىپ، ولاردىڭ كۇندەرىن قالاي وتكىزىپ جاتقاندىعىن، سۋ، ەلەكتر، گاز، جىلۋ شارت - جاعدايىنىڭ جاقسارعان - جاقسارماعاندىعىن، مەرەكەلىك دايىندىقتارىن كورىپ بولعان - بولماعاندىقتارىن تاپتەشتەي سۇرادى.  جۋ ماۋجين باس شۋجيگە: تاياۋ جىلدارى ەلىمىز كوركەيىپ، حالىق الاڭسىز بولدى، وتانىمىز بارعان سايىن قۇدىرەتتەندى، حالىق بارعان سايىن باقىتقا كەنەلدى، بۇقارا كوممۋنيستىك پارتياعا شىن جۇرەكتەن العىس ايتادى، - دەدى.  بادەننەن 4 تۇشپارا تۇيگەن باس شۋجي كۇلىمسىرەي بىلاي دەدى: «ءبىزدىڭ ۇيدەگىلەر دە بادەن تۇشپاراسىن جاقسى كورەدى. تالاي جىلدان بەرى قىزمەت سەبەپتى مەن تۇشپارا تۇيە المادىم، قاراڭدارشى، بارعان سايىن جاقسى ءتۇيىپ جاتىرمىن. ءبىزدىڭ تۇرمىسىمىز دا وسىنداي، بارعان سايىن جاقسارادى!».  وسىدان كەيىن باس شۋجي اس ۇيگە باس سۇعىپ، بەيجيڭ ەرەكشەلىگىنە يە ءداستۇرلى تاعام − گىجا پىسىرۋعا جاردەمدەستى.  اۋلادان ءبىر مەزەت تاماقتىڭ ءيىسى مۇرىن جارىپ، قۋانىش لەبى ەستى.   قارت ۇيەڭگى اعاشىنىڭ سوم بۇتاقتارى بىتىك ءوسىپتى، وعان قاراپ كوكتەمنەن كەيىنگى ماۋەلەپ اشىلعان بەينەسىن كوز الدىعا ەلەستەتۋگە بولادى. شي جينپيڭ جۋ ماۋجين وتباسىنداعى اتا - نەمەرە ءۇش ۇرپاقپەن بىرگە اعاشتىڭ استىندا سۋرەتكە ءتۇسىپ ەستەلىك قالدىردى. فوتواپپاراتتىڭ كورىنىس تاڭداۋ كامەراسىنان «جىل سايىن تىنىشتىق، جاقسىلىق بولسىن، وتباسى امان بولىپ، كاسىپتەر شالقي بەرسىن» دەگەن بوساعالىق ايرىقشا كوزگە ءتۇستى.   «كوشەدە ىسقىرىق شالىنسا، بولىمدەر مالمەت بەرەدى»، بۇل بەيجيڭ قالاسىنىڭ نەگىزگى ساتىداعى قوعامدىق جونگە سالۋدى كۇشەيتىپ، جونگە سالۋ ءتۇيىنىن تومەنگە ءتۇسىرۋدى ىلگەرىلەتۋدەگى جاڭاشا ءادىسى.   شي جينپيڭ ساۋچاڭ سىتياۋ 44 - ءنومىرلى اۋلاداعى «شاعىن اۋلا كەڭەس كەڭسەسىنە» كىردى. ءمالى، الەۋمەتتىك اۋماق، تۇرعىندار سياقتى جاقتاردىڭ ۋاكىلدەرى حۋتۇڭ اۋلاسىنىڭ دارەجەسىن كوتەرۋ، جاڭالاۋ جونىندە كەڭەس وتكىزىپ، تۇرعىنداردىڭ جاڭالاۋ بارىسىندا كەزىككەن ماسەلەلەرىنە جاۋاپ قايتاردى.  «قاشاننان باستاپ جاڭالايدى؟».  «تاريحي مادەنيەت قۇنىنا يە ۇيلەر كوپ پە؟».  «كەزىككەن باستى قيىنشىلىقتار قايسى؟».  باس شۋجي قىزۋ ىنتامەن تالقى قاتارىنا قوسىلدى، وسى بولىمشە رايوننىڭ اسا جوعارى تاريحي مادەنيەت قۇنىنا يە ەكەنىن ءارى قورعاۋ كولەمىنە ەنگىزىلگەندىگىن ەستىگەننەن كەيىن ءالسىن - ءالى قۇپتايتىندىعىن ءبىلدىردى.   ول كوپشىلىككە بىلاي دەدى: بەيجيڭنىڭ ءداستۇرلى مادەنيەت ەرەكشەلىگى قايدا؟ ول حۋتۇڭدا. ەگەر بەيجيڭنىڭ حۋتۇڭدارىن جوعالتىپ، تۇگەلدەي بيىك عيماراتتار سالساق، اۋىل ساعىنىشىن قايتىپ ەسكە تۇسىرەمىز؟ ءبىز وسىزامانداندىرۋ قۇرىلىسىمەن اينالىسقاندا مادەنيەت قاتپارىن ساقتاپ قالۋىمىز، سونىمەن بىرگە، حۋتۇڭ تۇرعىندارىنىڭ وسى زامانعى تۇرمىس كەشىرۋىنە مۇمكىندىك تۋدىرۋىمىز، وسى ەكەۋىن ويداعىداي سايكەستىرۋىمىز كەرەك.   «شاعىن اۋلا كەڭەس كەڭسەسىنىڭ» جانىنداعى الەۋمەتتىك اۋماق قوجالىق قىزمەت وتەۋ پۋنكتىندە، باس شۋجي شي جينپيڭ ءمالى، الەۋمەتتىك اۋماق قىزمەتكەرلەرىنە، قوجالىق قىزمەتكەلەرىنە جانە جۇمىس بىتىرگەلى كەلگەن بۇقاراعا ىقىلاستى امانداستى.   ول سونىمەن بىرگە كوپشىلىككە مىنانى تاپسىردى: حۋتۇڭنىڭ الەۋمەتتىك قۇرىلعىلارىنان، ءسوز جوق، ويداعىداي پايدالانىپ، حۋتۇڭنىڭ الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋىن جاقسارتىپ، مادەنيەت مازمۇنىن بايىتۋ كەرەك، وسىلاي بولعاندا «ءبىزدىڭ حۋتۇڭىمىز قايتا جاندانادى، بۇقاراعا حۋتۇڭنىڭ قۇت ەكەندىگىن سەزىندىرە الادى».  باس شۋجي قوقىر - قوقسىقتى تۇرگە ايىرۋ، ءبىر جاقتى ەتۋ ماسەلەسىنە كوڭىل ءبولدى.   ول وتكەندى ەسىنە الا: كىشكەنتاي كەزىمدە حۋتۇڭدا تۇراتىنمىن، قوقىر - قوقسىقتى تۇندە توگەتىنبىز. قازىر شارت - جاعداي جاقساردى، ورتا كورىكتەندى، قوقىر - قوقسىقتى تۇرگە ايىرۋدى جانە ءبىر جاقتى ەتۋدى، ءسوز جوق، ويداعىداي ىستەۋ كەرەك. بىلاي بولعاندا قوجالىق باسقارۋعا قويىلاتىن تالاپ بارعان سايىن جوعارىلايدى، باسقارۋ دا بارعان سايىن قيىنداسادى. باسقارۋدى كۇشەيتىپ، وسى جاعىنداعى ۇسىنىلىمدى ۇزدىكسىز ارتتىرۋ كەرەك، - دەدى.   ول جۇمىس بىتىرگەلى كەلگەن بۇقاراعا ارنايى: ءار وتباسىنان باستاپ قوقىر - قوقسىقتى تۇرگە ايىرۋ تانىمىن جەتىلدىرىپ، وسى ادەتتى قالىپتاستىرۋ كەرەك، - دەدى.   ءبىر حۋتۇڭنىڭ ۇزىندىعى 300 مەتر، باس شۋجي سولتۇستىگىنەن وڭتۇستىگىنە دەيىن جاياۋ ارالاعاندا، جول بويىنان قۋانىش پەن شاتتىقتىڭ لەبى ەسىپ، ىستىق سۇيىسپەنشىلىككە تولى تىلەكتەر حۋتۇڭدى قويۋ مەرەكەلىك تۇسكە بولەپ، توتەنشە بەرەكەلى سەزىلدى.   تۇسكە تاياعاندا، باس شۋجي شي جينپيڭ ساۋچاڭ سىتياۋ حۋتۇڭىنىڭ وڭتۇستىك قاقپاسىنان شىققاندا، حابار تاپقان بۇقارا كوشەدە ءيىن تىرەستى. كوپشىلىك قىزۋ شاپالاق سوعىپ، قۋانا الاقايلاپ، باس شۋجيمەن قول الىسۋ ءۇشىن قاۋمالاي كەلىپ، باس شۋجيگە جامىراي امانداستى.   شاتتىقا شومعان ادامدار اراسىندا شي جينپيڭ ەڭ تاماشا تىلەگىن ءبىلدىردى −  «وسى ارادا مەن كوپشىلىكتىڭ كوكتەم مەرەكەسىن قۇتتىقتايمىن ءارى بۇكىل ەلدەگى ءار ۇلت حالقىنا كوكتەم مەرەكەسى بايلانىسىمەن باقىت تىلەيمىن، ءار ۇلت حالقى ۇزدىكسىز اناعۇرلىم جاقسى تۇرمىسقا كەنەلە بەرسىن، مەملەكەتىمىز كۇن سايىن گۇلدەنىپ، قۇدىرەتتەنە بەرسىن، كوپشىلىكتىڭ وتباسىلارى بەرەكەلى بولسىن، شارۋاشىلىقتارى شالقي ءتۇسسىن، كوكتەم مەرەكەلەرىڭىز كوڭىلدى بولسىن!».  (شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 2 - ايدىڭ 2 - كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)


بەرىپ كەت ورامالىڭدى

دوستار

الىستاعى اق ەركە