باس بەتجاڭالىقتارادەبيەت-كوركەمونەروقۋ-اعارتۋمادەنيەتەلەس
كوز ايىم ساتتەرەكران الەمىتاڭداپ تىڭداڭىزقازاق رەداكسياسىارناۋلى تاقىرىپايماق-وبىلىس
جاڭا حابارلار

اشىعىن ايتقاندا

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2016-04-21 16:18:04  

اۆتورى: توقتاۋباي ماكەباي ۇلى

ءبىر كۇنى ۇنحاتقا كەلىپ تۇسكەن جولدالمالاردى اشىپ كورىپ وتىرعانىمدا، مىناداي ءبىر ءبىر ميكرو فيلىم نازارىمدى اۋداردى. قاي مەملەكەتتىكى ەكەنى بەلگىسىز، انىنە قاراعاندا اراب ەلدەرىنىكى بولسا كەرەك، جالعىز عانا بالاپانى قالىپ، قالعان بالاپاندارى جول جاعاسىنداعى بەتىن اراسى اشىق شارباق تەمىرمەن جاپقان قۇدىققا ءتۇسىپ كەتكەن ۇيرەك، ءبىر جاتىپ-ءبىر تۇرىپ ادامداردان مەدەت كۇتكەندەي جالىنشتى بەينە بايقاتادى. ەڭگەزەردەي ەكى جىگىت كولىكتەرىن جول جاعاسىنا توقتاتىپ قويىپ، قۇدىقتىڭ قاقپاعىن اشىپ، ءتۇسىپ كەتكەن ۇيرەك بالاپاندارىن ەڭكەيىپ ءسۇزىپ الىپ شىعىپ ەنەسىنە اپارىپ قوسىپ جاتىر، مازالانعان ەنەسى، بالاپاندارى كەلىپ قوسىلعان سايىن تىنىمى كەتىپ ەڭ اقىرعىسىن توسۋدا، الگى ەكەۋىنىڭ ءبىرى ارتامان كەتىپ قالعان بىرەۋىن قۇدىققا جارىم دەنەسىنە دەيىن ەڭكەيىپ ءتۇسىپ بارىپ ءسۇزىپ الىپ شىعىپ، ايالاي قوس قولداپ اپارىپ ەنەسىنە قوستى، باعانادان تىنىمى كەتە، ءبىر جاتىپ-ءبىر تۇرعان ۇيرەك، بالاپاندارى تولىقتانعاننان كەيىن بارىپ ايدىن شالقار كولگە بالاپاندارىن ەرتىپ الىپ ەركىن ءجۇزىپ بارا جاتتى... «ادامنان باسقا جان يەسىندە اقىل-ەس جوق دەپ كىم ايتادى، بالاپانىنىڭ سانىن بىلمەسە باعانا جالعىز بالاپانىن ەرتىپ كەتە بەرمەسپە ەدى»؟ دەپ ويلادىم ىشىمنەن. بالكىم ءتىلى بولسا الگى ازاماتتاردى قانشالىق القار ەدى دەشى؟ اسەرلى كەسكىندى كورىپ ەرەكشە تەبىرەندىم. بۇندا تابيعاتپەن ادامدار اراسىنداعى تىلمەن ايتىپ جەتكىزگىسىز ماحاببات جاتىر، وسى ءبىر قىسقا فيلىمنىڭ اسەرىنەن ايىعا الماعان بەتى ءبىر تالاي ءجۇردىم. جۇما كۇنى كەش قىزمەتتەن تۇسكەننەن كەيىن، سەنبى-جەكسەنبىلىك دەمالىسقا ۇيگە قايتاتىن بولىپ اۆتوكولىككە وتىردىم، مەنىمەن بىرگە كولىككە وتىرعان ءبىر جىگىت شوفەردى تانيدى ەكەن. ول كولىككە وتىرعان زاماندا ونىمەن قىزۋ اڭگىمەگە كىرىسىپ كەتكەن. از جۇرگەننەن كەيىن كولىك تەرەزەسىنەن، تۇسىمىزداعى اتىزدىڭ ۇستىندە توپتاسىپ ۇشىپ جۇرگەن كەپتەرلەردى كورگەن ولار كەپتەردىڭ اڭگىمەسىنە ءتۇسىپ كەتتى، مەنىمەن بىرگە تۇسكەن جىگىتتىڭ كەپتەر اۋىرۋى بار ەكەنى ءبىلىنىپ تۇر، ويىنشى كەپتەرلەرىن ايتىپ ماقتانىپ، جەلپىنىپ كەلەدى، ءبىر كەزدە الدە نە ەسىنە تۇسكەندەي، شوفەردەن:
-مەنىڭ كەشەگى، «ىنىمە اپارىپ بەر» دەگەن جارالى كەپتەردى اپارىپ بەردىڭبە؟-دەپ ەدى. شوفەر بەتى بۇلىك ەتپەستەن-پسىرىپ جەپ الدىم-دەگەنى، جۇرەگىم زىرق ەتە ءتۇستى. كوز الدىما بوتەكەسى تومپيعان سۇيكىمدى كوك ارشىننىڭ، ۇرەيگە تولى جالىنىشتى كوزى ەلەستەگەندە، الدىمدا وتىرعان شوفەر ادام بەينەسىندەگى ايۋان بولىپ ەلەستەدى. كەپتەرشى جىگىتتىڭ ءوڭى سۇرلانىپ كەتتى، قاسىندا وتىرسا شوفەردىڭ كەڭىردەگىنەن الا تۇسەتىن سىڭايلى.
-ءبىر جاق توپشىسى عانا جارالانعان، ءبىر اپتادا جازىلىپ كەتەتىن كەپتەردى جەيتىن سەن قايۋانسىڭبا-دەپ داۋىستادى. مەن ىشىمنەن «سىباي تۇسسە ەكەن» دەپ، شوفەرگە كەكتەنىپ كەلە جاتىرمىن، ول جايىن عانا: -كەشىر دوسىم، ونى قانشا باقساڭدا قاتارعا قوسىلمايدى، اۋرە بولىپ قايتەسىڭ، رەنجىسەڭ اقشاسىن بەرەيىن بولدىما، نەمەنەگە داۋرىعاسىڭ-دەپ اقتالدى. كەپتەرشى جىگىت كولىك اينەگىنەن سىرتقا قاراعان بەتى كوڭىلسىز كۇيگە اۋىسىپ اۋدان قالاشىعىنا جەتكەنشە ءتىس جارمادى. وسى كەزدە بورتىنكە اۋىلدىق ساقشى بولىمشەسىنىڭ اۋلاسىندا جۇرەتىن سىڭار قانات جالعىز تىرنا كوز الدىما كەلدى، قۇس تەۋىپ توپشىسىن ءۇزىپ جىبەرگەن جارالالى تىرنانى تاۋىپ اكەلىپ باققاندارىنا ۇمىتپاسام التى جىلدىڭ ءجۇزى بولدى-اۋ دەيمىن. تابيعاتقا قويا بەرگەنگە سىڭار قانات بەيشارا ۇشا المايدى. اقىرى وسى ساقشى بولىمشەسىنىڭ ءبىر مۇشەسى بولىپ قالا بەرگەن، ونىڭ ءوزىن باققاندارعا باۋىر باسقانى سونشالىق، ولاردىڭ الدىندا سىڭار قاناتىن جايىپ ەركەلەيتىنى بار. ال اۋلاعا بوتەن ءيت، تاۋىق، مىسىق اتاۋلىنى باستىرماي قوريتىن قىزىقتى قىلىعى تاعى بار. ويپىر-اي دەيمىن ىشىمنەن، «مىناۋ بەيشارانى كورسە باياعىدا قۋىرىپ جەيدى-اۋ»، وسىنى ويلاعاندا توبە قۇيقام شىمىرلاپ كەتتى. توپشىسىنان جارالانعان ەكى قۇستىڭ تاعدىرى ادامدى ويعا سالادى، ءبىرەۋى قاناتىنان قايرىلىپ ۇيىرىنە قوسلۋعا مۇمكىندىگى بولماسادا، تۇقىمداستارىنان كورەتىن مەيىرىمدى سانالى ادامداردان كورىپ الاڭسىز ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. ال بەيشارا كوكارشىن، تويىمسىز پەندەنىڭ ءبىر جولعى ازىعى بولىپ تىرلىگىنەن ايرىلدى. ەگەر الگى شوفەر بولسا باعاناعى بالاپانىن قۇتقارا الماي شىرىلداپ جۇرگەن ۇيرەكتى ۇستاپ الىپ، بالاپانىن شىرىلداتىپ جەتىم عىپ تاستاپ قۋىرىپ جەپ الارما-ەدى، قايتەر ەدى؟ ويلاي-ويلاي ۇيقىم كەلمەدى، بۇل ماسەلە ايلانىپ كەلىپ ادامداردىڭ وركەنيەت دەڭگەيى، مۇرال ولشەمى، ادامدىق ساپاسى، زاڭدىق تانىمىنا كەلىپ سايىپ تۇر. ادامداردا وسى قاسيەتتەردىڭ بارلىعى ءورىسىن تاپسا، وندا ءبىزدىڭ مىناۋ قوعامىمىز الدە قاشان الۋەتتەنگەن وركەنيەتتى قوعام بولار ەدى-عوي. ءبىز قازىر وركەنيەتتى قوعامدا جاساپ جاتىرمىز. تۇرمىس ساپامىز، مادەنيەت دەڭگەيىمىز كوتەرىلدى دەپ اۋىز جاپپايمىز، راس ءبىز وركەنيەتتى ەلدە جاساپ جاتىرمىز، قوعامنىڭ، ۇلتتاردىڭ، ادامداردىڭ، تابيعاتپەن ادامداردىڭ جاراسىمدىلىعى ۇزبەي دارىپتەلىپ كەلەدى. ءبىراق اشىعىن ايتۋ كەرەك، ءبىزدىڭ ارامىزدا ادامدىق ساپادان جۇرداي توپاستار ءالى بار.

ءان الەمى

جول توسىلىپ قالدى

تۇلپارىم