باس بەتجاڭالىقتارادەبيەت-كوركەمونەروقۋ-اعارتۋمادەنيەتەلەس
كوز ايىم ساتتەرەكران الەمىتاڭداپ تىڭداڭىزقازاق رەداكسياسىارناۋلى تاقىرىپايماق-وبىلىس
جاڭا حابارلار

قىمبات باعالى قاس تاسىنىڭ سىرى

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2016-09-15 22:36:09  
ساۋداگەرلەر اراسىندا تەك سەنىم بولعاندا عانا ساۋدا ىستەرى ءساتتى بولادى. سەنىم جوعالعان جەردە سەلبەستىك ءساتتى بولماي، ساۋدا-ساتتىقتىڭ سوڭى داۋ-شارمەن تىنادى.
مەجىت قاس تاسى ساۋداسىمەن بايىعان سوڭ، ۋاكىلدىك ساتۋ ارقىلى اقشا تابۋدىڭ جولىن ۇستانعان ەدى. ول ياسىننىڭ قاس تاسى دۇكەنىنە باردى. ياسىن دۇكەنىن ەندى عانا اشىپ ەدى. مەجىت امان-سالەمنەن كەيىن:
-بىرنەشە كۇننەن سوڭ ىشكى ولكەدەن بىرنەشە سەرىكتەستىكتىڭ قوجايىندارى كەلەدى. قاس تاستارىڭدى كورسەتەيىن دەگەم. ساپالى تاستارىڭنان بىرنەشەۋىن تاڭداپ بەرمەيسىڭ بە،-دەيدى.
ياسىن ءبىراز ويلانعان سوڭ:
-جارايدى، جايشىلىقتا ارالاستىعىمىز جامان ەمەس. الايدا ساۋدا ىستەرىندە تۇڭعىش رەت سەلبەسىپ وتىرمىز. ەشقانداي قاتەلىك تۋىلمايتىن شىعار. بۇلاردىڭ ءبارى ميلليون يۋاندىق قاس تاستارى،-دەيدى.
-الاڭسىز بول، وسى بازاردا دۇكەن اشاتىنداردىڭ قايسىسىن زيان تارتقىزدىم. ماعان سەن،-دەپ كەۋدەسىن قاعادى مەجىت.
ياسىن وعان 9 قاس تاسىن ۋاكىلدىك ساتۋعا بەرەدى ءارى 5 ميلليون 400 مىڭ يۋاندىق قۇجات جازدىرىپ الادى. مەجىت قاس تاستارىن العان سوڭ بىرنەشە دۇكەندى ارالاپ كورسەتەدى. توراپ ارقىلى ىشكى ولكەلەردەگى ساۋداگەرلەرگە قاس تاسىنىڭ سۋرەتىن جولدايدى. الايدا ولار قاس تاستاردىڭ باعاسىن قىمباتسىنادى. مەجىت «شۇعىل اقشا قاجەت كەزىندە جۇمىستارىمنىڭ اياق الىسى ءساتتى بولمادى. قاس تاسىنىڭ يەسى قۋزاعانعا دەيىن كەپىلگە قويا تۇرايىن دەگەن ويعا كەلىپ 4 قاس تاسىن 2012-جىلى جەلتوقساندا ءبىر ميلليون يۋانعا كىرەۋحاناعا كەپىلگە قويدى.
وسىنداي كۇندەردىڭ بىرىندە ءانۋاردىڭ جاڭا قاس تاستارىن اكەلگەندىگى جونىندەگى حابار قاس تاسى بازارىندا تەز تارالادى. مەجىت ءانۋاردىڭ دۇكەنىنە بارىپ:
-جاڭادان اكەلگەن قاس تاستارىڭنىڭ ساۋداسىن جاسايىن دەپ كەلدىم،-دەپ ازىلدەيدى. ءانۋار:
-قاس تاسى ساۋداگەرلەرى كوپ، الايدا ناق اقشا بەرەتىندەر از. ەگەر ناق اقشا ساناساڭ قازىر بەرەمىن،-دەيدى.
-تاستارىڭدى الاتىن مەندە اقشا جوق. بىرەر كۇندە ءبىر قوجايىن كەلەدى. ولار ناق اقشا بەرەدى،-دەيدى مەجىت.
مەجىت ءانۋارعا 4 ميلليون يۋاندىق قۇجات جازىپ بەرىپ، ونىڭ 13 قاس تاسىن الادى دا، ونى كىرەۋحاناعا كەپىلگە قويادى.
مەجىت مۇنداي وڭاي اقشا تابۋعا جاتىلىپ العان ەدى. ول تاعى ءاشىمنىڭ 11 قاس تاسىن 6 ميلليون يۋانعا ۋاكىلدىك ساتىپ بەرۋگە قۇجات جازىپ بەرىپ، قاس تاستارىن كىرەۋحاناعا كەپىلگە قويىپ جىبەرەدى. ونان سوڭ پارحاتتىڭ 20 قاس تاسىن 4 ميلليون 750 مىڭ يۋانعا ساتىپ بەرەمىن دەپ قۇجات بەرىپ، ونى دا كىرەۋحاناعا قويادى.
كۇندەردىڭ وتۋىمەن ونىڭ ەڭسەسى ءتۇسىپ، ۇرەي بيلەي باستايدى. ءتىپتى، قاس تاسى بازارىنا بارمايتىن بولادى. ياسىن ونىڭ ءىز-دەرەكسىز كەتكەنىنەن الاڭداپ، ونى ىزدەي باستايدى. وسى كەزدە مەجىتتىڭ ءبىر دوسى ياسىنعا ءبىر پارشا حات جەتكىزىپ بەرەدى:
حاتتا: «مەن توعىز قاس تاسىڭدى كىرەۋحاناعا كەپىلگە قويدىم» دەپ جازىلعان ەدى. ياسىن تەكسەرىپ كورىپ ەدى، ايتقانداي-اق كەپىلگە قويىلعانى انىق بولادى.
ول 4 قاس تاسىن ءبىر ميلليون 10 مىڭ يۋان تولەپ قايتارىپ الادى. تەك بىرەۋى ونىكى ەمەس ەكەن، زياندالۋشىلار مەجىتتى تابا الماعان سوڭ لاجىسىز قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسىنە دەلو مالىمدەيدى.
مەجىت ىشكى ولكەگە قاشىپ كەتكەن ەدى. زياندالۋشىلار ونىڭ ۇيىنەن كۇندەلىگىن تابادى. كۇندەلىكتە زياندالۋشىلاردىڭ قاس تاسىنىڭ قايسى كىرەۋحانا قانشا اقشاعا كەپىلگە قويعاندىعى جونىندە انىق جازىلعاننان سىرت، 2 ميلليون يۋان زيان تارتىپ، ونىڭ ورنىن تولتىرا الماي، ەسەڭگىرەگەنىن، بۇل ساۋدانى سوڭىنا شىعارا الماعانىن، سوندىقتان ءومىرىن قيۋ نيەتىنە كەلگەندىگى جازىلعان ەدى. ولار كۇندەلىكتى ساقشىلارعا تاپسىرىپ بەرەدى. ساقشىلار مەجىتتى ىزدەپ تابا الماعان سوڭ، توراپتا تۇتقىنداۋ بۇيرىعىن تۇسىرەدى.
2013-جىلى 13-تامىز ءۇرىمجى قالالىق قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسىنىڭ تەلەفونى شىرىلداي جونەلەدى. بۇل تەلەفون حىبەي ولكەسىنەن كەلگەن ەدى. قارسى جاق توراپتا تۇتقىنداۋ بۇيرىعى تۇسىرىلگەن قىلمىس كۇماندىسى مەجىتتى تۇتقىنداعان حابارىن جەتكىزەدى. ءۇرىمجى قالالىق قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسىنىڭ ساقشىلارى حىبەيعا بارىپ مەجىتتى تۇتقىنداپ اكەلەدى. ول قىلمىستىق ىستەر بويىنشا تۇتقىندالادىءارى ونىڭ ءۇيى باقىلاۋعا الىنادى. 2014-جىلى ناۋرىزدا كەپىلگە قويا بەرىلەدى. مەجىت بىلتىر 21-ءساۋىر قىلمىستىق ىستەر بويىنشا قولعا الىندى.
ساقشىلار ىسپات جيناۋ بارىسىندا كىرەۋحانادان جاعداي ۇعىستى. ولار:
-سول كەزدە مەجىت شۇعىل اقشا قاجەت بولىپ قالعاندىقتان قاس تاستارىن كىرەۋحاناعا قويعان، توقتام ۋاقىتى تولعاندا كەلىپ الماعاندىقتان كىرەۋحانا قاس تاستارىن ساتىپ جىبەردىك،-دەدى.
دەلو اشكەرەلەنگەن سوڭ مەجىت زياندالۋشىلاردىڭ ءىشىنارا اقشاسىن قايتاردى.
ءۇرىمجى قالالىق ورتا حالىق سوت مەكەمەسى دەلوعا سوت اشتى. سوتتا جاۋاپكەردىڭ اقتاۋشىسى قىلمىس كۇدىكتىسىنىڭ الدامكوستىك جاساۋ ماقساتىنىڭ جوق ەكەندىگىن، ۋاكىلدىك ساتىپ بەرۋ ءۇشىن قاس تاستارىن العاندىعىن، ءتاسىلى قاتە بولۋى سەبەپتى قىلمىس وتكىزگەندىگىن ايتتى.
سوت مەكەمەسى: «جاۋاپكەر مەجىت زاڭسىز يەلەپ الۋ ماقساتىندا باسقالاردىڭ باعالى 101 قاس تاسىن ساتىپ بەرەمىن دەپ الداپ الىپ، كىرەۋحاناعا قويىپ، اقشاسىن الىپ جۇمساعان. ونىڭ بۇل قىلمىسىنان الدامكوستىك قىلمىسى قالىپتاسادى. اقتاۋشىنىڭ پىكىرى سوتتا فاكتتەرگە ساي بولمادى. قىلمىس كۇماندىسى ۇستالعان سوڭ زياندالۋشىلاردىڭ ءىشىنارا اقشاسىن قايتارعان. جازا كەسكەندە بۇل جاقتى ويلاستىرۋ كەرەك» دەپ قاراپ، 26-ماۋسىم مەجىتتى الدامكوستىك قىلمىسى بويىنشا 15 جىلدىق مەرزىمدى قاماق جازاسىنا ۇكىم ەتتى ءارى 100 مىڭ يۋان ايىپ سالدى. زياندالۋشىلاردىڭ زيانىنىڭ ورنىن تولتىرۋعا بۇيىردى.بۇل مىسالدان ءبىز قانداي ساباق قابىلداۋىمىز كەرەك؟ الىم-بەرىمدە كەيدە قولحات جازدىرۋدى دا ەسكەرمەيتىن كەزدەرىمىز بولادى، ادام الاسى ىشىندە-عوي، ءبىر كورىپ سەنە كەتەتىن، جۇمساق سوزگە ەرە كەتەتىن اداتىمىزدى قويعانىمىز ءجون.
ءان الەمى

جول توسىلىپ قالدى

تۇلپارىم